Opinie

Julidans Festival opent met voltreffer

Bestaat er iets als het DNA van dans? Met 'Absolute Zero' als opening van het tiende Julidans Festival in Amsterdam lijkt de danser-choreograaf Saburo Teshigawara het op te nemen tegen de nieuwste stand van zaken in het onderzoek naar het menselijk genoom.

De in 1953 in Tokyo geboren Teshigawara is behept met een magische, magnetische toneelpersoonlijkheid. Opdoemend achter een projectiescherm met beelden van wiegende bloemkelken staat hij absoluut roerloos te wezen. Al meteen is er de belofte dat tijd en ruimte geen vat op zijn oplichtende kale schedel krijgen. Opeens flitst er iets, maar wat? Een hand, voet of nekspier? Ik signaleer slechts een streepje. Alles in zijn motoriek tart het oog. Wat zich hier in de zwart afgeschotte ruimte afspeelt, verwijst naar een kern van leven. Teshigawara's theater gaat zelfs aan de eerste regels van 'Genesis' voorbij. Hier wordt door een man in zwart kostuum met wikkelrok de geboorte van de Schepper zelf verbeeld. God moet uit een danszaadje in het niets zijn ontstaan. In deze man vallen alle dansmythes samen.

Over zijn authenticiteit valt met de beste wil van de wereld niet te schrijven. Niets in zijn motoriek is geforceerd, niets is aan toeval overgelaten. Alle denkbare polariteiten worden onder zijn huid overgeheveld. Deze man krijgt het voor elkaar om zelfs lucht te laten dansen: soms gaat dat zo flitsend, dat hij zelfs met de afterimages van zijn bewegingen weet te spelen. Dan weer beweegt hij zo langzaam als zonlicht op een gepolijst beeld. Alsof het de gewoonste zaak van de wereld is laat hij bugaku, ballet, breakdance en butoh samensmelten. Hortend en harmonieus, beeldend en niet-beeldend, mannelijk en vrouwlijk, mythisch en banaal, organisch en gefragmenteerd. Al zijn gewrichten bewegen in isolatie en vormen toch vloeiende lijnen. Tot in zijn nagelranden beheerst hij de kunst van projectie, of hij nu onnavolgbaar traag zijn pink opheft, in extatische trance de blik op oneindig houdt of de Moonwalk tot de zevende versnelling opvoert. Kortom, het is adembenemend, ooguitstekend. Alleen de kitscherige geluidstape, die ook de darmen laat meetrillen en de oren laat knetteren, is jammerlijk banaal.

De solo is een opmaat voor zijn duet met Key Miyata, een jonge vrouw in het wit. Man/vrouw, ouder/jonger hebben zich in een overbekend rollenpatroon uitgesplitst. Ook dat is jammer. Hoe expansief en pathetish de man bezit neemt van de zwarte toneelcel met twee witte lichtstreepjes op de achterwand, zo introvert, pril en nederig verandert de vrouw haar poses. Het elektronisch geraas blijft goddank uit en is vervangen door piano-accoorden.

Het derde deel, waarin kinderlijkheid en voorouderverering in de eenwording van begin en einde moeten samenkomen, blijkt een regelrechte uitglijder. Voor de overbrugging van tijd en afstand worden enorme kinderportretten, grafstenen en engelen neergelaten en opgehesen, tussen uitgelaten huppelpasjes door. Voor zijn opname in een stralend blauwe achterwand barst Teshigawara los op het allegro van Mozarts hobo-concert. Het lot van deze Japanse variant van Icarus-Narcissus is voorspelbaar. Kitch slaat onbarmhartig toe. Hijgerige sprongen doen de magie smelten als sneeuw voor de zon. De val is diep, maar bewijst temeer hoe ongelooflijk hoog deze magische danser en zijn jonge danseres waren gestegen. 'Absolute Zero' is een voltreffer. Absoluut.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden