Déjà Vu

Juliana was koninklijk met een bontmantel, een hoofddoek en kaplaarzen

Koningin Juliana (links) bezoekt Zeeland tijdens de watersnoodramp van 1953.Beeld BENELUX PRESS

Op naaldhakken vertrok de Amerikaanse first lady Melania Trump deze week vanuit Washington naar het door storm en water geteisterde Texas. Bij aankomst had ze dat schoeisel ingeruild voor witte sneakers, net zomin voor de hand liggend bij een bezoek aan een overstromingsgebied. 

Critici roerden zich. Was de presidentsvrouw niet drukker met het plaatje dan met de getroffenen?

Laarzen aan haar voeten 

Toen Nederland in 1953 werd getroffen door een watersnoodramp, vond koningin Juliana een vorstelijke verschijning van ondergeschikt belang. Haar bontmantel was die van een voorname vrouw, maar met laarzen aan haar voeten en hoofddoek omgeknoopt werd het effect van die jas onmiddellijk tenietgedaan.

In de loop van zondag 1 februari 1953 drong het langzaam tot Nederland door welk drama zich in Zeeland, Zuid-Holland en West-Brabant voltrok. Minister-president Willem Drees (PvdA) en de antirevolutionaire minister Jacob Algera bezochten Dordrecht. Koningin Juliana liet zich met haar een dag eerder vijftien jaar geworden dochter Beatrix zien in Lekkerkerk, Stolwijk en Krimpen aan de IJssel. Verder kwamen ze niet door het water.

De volgende dag ging ze in Dordrecht aan boord van een vaartuig van Rijkswaterstaat en kon ze onder meer de situatie in Numansdorp, Stellendam en Middelharnis bekijken. De pers schreef hoe ze in laatstgenoemde plaats door het water waadde om het gemeentehuis te bereiken.

Avontuurlijk en interessant 

Ook de 72-jarige prinses Wilhelmina liet zich niet onbetuigd. Snel na de ramp bezocht ze Zeeuws-Vlaanderen. Daar probeerde ze onder meer een vrouw uit Duivenhoek te troosten die vier van haar familieleden had verloren bij een dijkdoorbraak. Prins Bernhard kon zich pas na enkele dagen laten zien, omdat hij op het moment van de stormvloed in New York verbleef. Maar bij terugkeer vloog hij volop boven het getroffen gebied, werd hij voorzitter van het Nationaal Rampenfonds en genoot. "Het was per saldo een geweldige tijd", blikte de prins later terug in de Volkskrant. "Avontuurlijk en interessant. Voor het eerst sinds de oorlog kon ik weer doen wat ik wilde."

Niet iedereen had achteraf een positief oordeel over de prins. Zijn buitenlandse contacten hielpen bij het binnenhalen van steun, in het gebied zelf droeg hij niet per se bij aan de hulpverlening. De schaarse helikopters (Nederland zelf had er maar één) konden beter gebruikt worden. En of het nu echt nodig was om kort na de ramp oesters te gaan eten in Yerseke, was ook de vraag.

In 1953 was Bernhard nog boven kritiek verheven en oogstte Juliana's betrokkenheid nog meer lof. Alleen achter de schermen fronste men de wenkbrauwen. In overleggen met de verantwoordelijk minister Algera manifesteerde ze zich voor een constitutioneel monarch wel erg scherp door met veel kracht aan te dringen op openbaarmaking van feiten en erkenning van gemaakte fouten.

Te volks 

Marie Anne Tellegen, directeur van het Kabinet der Koningin, vond dat de vorstin zich te veel liet meeslepen door de gebeurtenissen, een gebrek aan emotionele beheersing toonde en zich te volks gedroeg. Laarzen en een hoofddoek gaven geen pas voor een koningin, vond Tellegen, die meestal toch behoorlijk vooruitstrevend dacht.

Walraven baron van Heeckeren van Molencaten, Juliana's particulier secretaris in die dagen, beweerde later dat de koningin laarzen droeg op verzoek van de hulpverleningsorganisaties en media.

Dat verhaal staat op gespannen voet met de beëdiging van staatssecretaris van onderwijs Anna de Waal, de eerste bewindsvrouwe in Nederland ooit, in de vroege ochtend van 2 februari 1953. De vorstin stond op het punt Den Haag te verlaten voor een dag in het rampgebied en had op dat moment de laarzen al aan. Waarschijnlijk, omdat dit simpelweg het meest praktische schoeisel was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden