Juist de zwakste ouderen vereenzamen op platteland

Rapport SCP: Kwart van de bejaarden heeft geen sociale contacten in dorp. Arme ouderen krijgen weinig hulp.

Omkijken naar elkaar en voor elkaar zorgen als dat nodig is, dat is noaberschap. Bewoners van het platteland gaan er prat op. Maar je moet wel deel uitmaken van de hechte dorpsgemeenschap om van die zorgzaamheid te profiteren. Juist de zwakste ouderen hebben in hun dorp vaak niemand die ze om hulp kunnen vragen, zo blijkt uit het onderzoeksrapport 'Kleine gebaren. Het belang van dorpsgenoten voor ouderen op het platteland', dat het Sociaal Cultureel Planbureau vandaag publiceert.

Waar onder dertigers in het dorp vrijwel iedereen wel iemand om hulp kan vragen, ziet 16 procent van de 75-plussers daar geen kans toe. En dat zijn juist de ouderen met een zware lichamelijke beperking; bijna een kwart heeft geen of weinig sociale contacten in het dorp, becijfert het SCP op basis van enquêtes onder zevenduizend inwoners van kleine dorpen en buitengebied.

Ook ouderen met een laag inkomen krijgen weinig hulp van dorpsgenoten. Ze vragen er zelf niet om en ze wijzen hulp die hun wordt aangeboden sneller af dan rijkere en ouderen en leeftijdgenoten die veel contacten hebben in het dorp. Dat geldt ook voor ouderen die pas op latere leeftijd in het dorp zijn gaan wonen en er wat teruggetrokken leven.

Die 'vraagverlegenheid' heeft te maken met het gebrek aan wederkerigheid, legt onderzoekster Lotte Vermeij uit. "In moderne relaties gaat de hulp twee kanten op: voor wat hoort wat. Sommige groepen hebben echter weinig te bieden."

Hulpvaardig zijn veel dorpsbewoners wel, maar vooral voor ouderen die erom vragen. Die melden ook weinig problemen, alleen vervoer is voor iedereen lastig. Op hogere leeftijd (85+) krijgen ouderen vaker ongevraagd hulp, maar ze moeten dan wel in beeld zijn. De kans om te vereenzamen is voor ouderen in een dorp niet kleiner dan in de stad.

"We verwachten veel van de participatiemaatschappij, maar we moeten rekening blijven houden met de kwetsbaren", stelt Vermeij. "We moeten oog hebben voor wie midden in de samenleving staan en daar baat bij hebben, en wie niet." Ze denkt dat zorgcorporaties, door de gemeente opgezette websites voor burenhulp of andere locale initiatieven hierbij een belangrijk rol kunnen spelen, 'al heb ik daar geen onderzoek naar gedaan'.

Dorpen staan bekend om hun zorgzaamheid voor elkaar, beaamt Vermeij, "maar ik heb geen bewijs gevonden dat dorpsbewoners meer burenhulp geven. Noaberschap volgens strikte regels komt minder voor, al betwijfel ik of die zorgzame samenleving van vroeger wel echt zo behulpzaam was als we nu vaak denken."

'Kleine gebaren' is een tussenrapportage in een groter onderzoeksprogramma naar de sociale staat van het platteland, dat het SCP uitvoert in opdracht van het ministerie van economische zaken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden