Hulpinitiatieven

Juist de studenten helpen de samenleving de crisis door. Hoe komt dat?

Bij de voedselbank in Rotterdam worden voedselpakketten samengesteld door vrijwilligers. Studenten of mensen die tijdelijk geen werk hebben vanwege de corona crisis hebben zich gemeld bij ‘ready to help’ van het Rode Kruis of rechtstreeks bij de voedselbank.Beeld Arie Kievit

De maatschappelijke initiatieven in de coronacrisis buitelen over elkaar. Met name studenten spelen een belangrijke rol. Hoe komt dat?

Vanaf het moment dat de universiteiten aankondigden de deuren te sluiten, lijkt het alsof studenten een nieuwe missie hebben: hoe kan ik me nuttig maken in deze crisis? Maatschappelijke initiatieven schieten als paddestoelen uit de grond, variërend van boodschappen doen voor ouderen tot honden uitlaten of helpen in zieken- of verzorgingshuizen. Studenten melden zich massaal.

Eén van de successen: gewoonmensen.nl, een soort digitaal prikbord dat hulpvraag en –aanbod bij elkaar brengt met inmiddels 40.000 aanmeldingen. De site is bedacht en wordt aangestuurd door studenten. Mensen die hulp nodig hebben, hoeven enkel hun postcode in te tikken. Vervolgens wordt de hulpvrager gekoppeld aan een persoon in de buurt die wil helpen.

Ze deden het gewoon

Vijftiger Simonette Verwoest kijkt met verwondering naar het succes. De zzp’er had met drie vriendinnen precies hetzelfde idee opgevat, maar de studenten waren haar voor. Hun site was binnen een dag in elkaar gezet. “Wij als seniors dachten: laten we eerst onderzoek doen. Laten we praten met het ministerie van volksgezondheid en het Rode Kruis. De studenten niet. Die deden het gewoon en gingen live.”

Verwoest besloot zich daarom aan te sluiten bij de initiatiefnemers van gewoonmensen.nl: Jasper Veen, Thijs de Jongh, Amber Nagelhout en Naut van Teeseling. Inmiddels is ze coördinator.

Klassieke dragers van initiatieven

Hoe komt het dat juist studenten zo’n belangrijke spil vormen in deze crisis? Het verbaast bestuurssocioloog Mark van Ostaijen niet. “Studenten zijn de klassieke dragers van maatschappelijke initiatieven. Ze bevinden zich in een overgangsfase richting de arbeidsmarkt. En ze vragen zich af: hoe kunnen wij ons nuttig maken?” Verwoest vult aan: “Ze voelen zich onaantastbaar, ook omdat het virus hen minder hard raakt.”

Opvallend in deze individualistische samenleving? Onzin, meent Van Ostaijen. “Dat verhaal van individualisme is ingegeven door het neo-liberalisme. Met als idee dat je de markt maar genoeg z’n gang moet laten gaan om het eigenbelang te stimuleren.”

Door de coronacrisis is die markt naar de achtergrond gedreven. De staat en het maatschappelijk middenveld hebben daarentegen aan urgentie gewonnen. “Je ziet dat letterlijk: de beurs zakt in elkaar. Door dit virus is het maatschappelijk middenveld terug van nooit weggeweest. Juist studenten hebben een uitgebreide infrastructuur om dit soort initiatieven op te zetten. Denk aan de studenten- of sportverenigingen.”

De basisgedachte kan beklijven

De vraag die zich bij alle studenteninitiatieven opdringt: beklijven deze ook na de crisis als de sociëteit weer opengaat en de horeca-baantjes worden hervat. Als het aan Verwoest en Jasper Veen van gewoonmensen.nl ligt wel. Ze hopen op een bepaalde mate van bewustwording. Veen: “Het zou mooi zijn als we de drempels om hulp te vragen en aan te bieden blijvend kunnen verlagen. Al is het maar een paar centimeter.” Verwoest vult aan: “De basisgedachte is: help een ander.”

Een van de initiatiefnemers van gewoonmensen.nl. Beeld Jasper Veen

Bestuurssocioloog Van Ostaijen hoopt dat de hulp ook na de crisis vanzelfsprekend blijft, maar hij is niet erg optimistisch. “Het is een beetje zoals met vakantie. Als je terugkomt denk je: laten we dit vakantiegevoel vasthouden, maar die goede voornemens verdwijnen snel weer.” Van Ostaijen denkt dat het alleen kan als de maatschappelijke initiatieven beter ingebed worden in de samenleving, bijvoorbeeld in opleidingen, of onderdeel worden van maatschappelijke stages. “Dan krijgt het navolging.”

De bestuurssocioloog wijst nog op een ander neveneffect van alle initiatieven die nu opbloeien. “Alles moet voldoen aan de corona-logica. De crisis zuigt de lucht uit andere initiatieven. Goede doelen zien hun donateurs opdrogen en sportverenigingen zien hun leden weglopen.” Volgens Van Ostaijen is dat heel begrijpelijk, maar op termijn heeft dat verstrekkende gevolgen. Zo snel als de urgentie opkwam, kan die ook weer verdwijnen, vreest hij.

Kritisch blijven volgen

Hij stelt het nog iets scherper: juist in een tijd dat de staat veel macht heeft, is een kritisch maatschappelijk middenveld van levensbelang. “Je ziet nu dat bestuurders doorpakken, ook op andere gebieden die niets met corona te maken hebben, door bepaalde wet- en regelgeving erdoor te drukken. Het is belangrijk om dat kritisch te blijven volgen.”

Verwoest is ervan overtuigd dat de studenten die nu opstaan om mensen te helpen, ook na deze crisis kritisch blijven en doorgaan. Al is het maar omdat ze voor die tijd ook al meeliepen met klimaatdemonstraties. “Ze zijn doordrongen van het feit dat de wereld vol zit met lelijke dingen. Het is wel de wereld waarin zij straks door moeten.”

Lees ook: 

Geen bezoek, nauwelijks naar buiten en schoonmaken, zelfs in het studentenhuis

In het Leidse studentenhuis Hôpital Wallon nemen ze de voorschriften van het RIVM serieus: geen bezoek, zo min mogelijk naar buiten, en handen wassen, is het devies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden