Opinie

Jubilerend Introdans toont zich liever braaf dan stout

Dertig jaar geleden begon Ton Wiggers met een groepje van zes dansers in een Arnhemse dansstudio van huiskamerformaat. Nu is Introdans een florerend bedrijf van zestig mensen, waaronder ook het ensemble Introdans voor de jeugd. Afgelopen zaterdag werd dit jubileum gevierd in de Arnhemse schouwburg, met 's middags de nieuwste jeugdvoorstelling 'MMMozart' en 's avonds een gala met vier Introdans-premières.

In zijn welkomstwoord sprak de bestuursvoorzitter van dertig jaar lang 'eigentijdse dans op hoog niveau voor breed publiek'. In die trits zit 'm nou net het probleem. Introdans begon als broedplaats en springplank voor eigenzinnig Nederlands danstalent, onder wie Ed Wubbe, Jan Linkens, John Wisman, Nils Christe. Dat hoge niveau werd gaandeweg vooral in danstechnische zin bereikt. Maar wat bij het bereiken van een breed publiek niet vermeden kon worden was een nivellerende artistieke middelmaat. Overziet men videocollages van de laatste twintig jaar dan valt op dat de balletten steeds routineuzer werden. Creaties van Bernd Bienert, Jean Christophe Maillot, Renato Zanella , Patrick Delcroix of de Introdans-trouwe gastchoreografen Nils Christe en Conny Janssen zijn qua stijl amper meer van elkaar te onderscheiden.

Een avond Introdans levert steevast prettig ogende kwaliteit, een aangenaam avondje uit, met weliswaar knappe patronen, vlotte dans en esthetisch verantwoorde toneelbeelden, maar steeds minder theatrale piekervaringen. Wil Introdans met het klimmen der jaren liever braaf dan stout zijn? Dat geldt in elk geval voor de jubileumvoorstelling. Om te laten zien dat Introdans ook 'klassiekers' uit het Nederlandse dansverleden aankan werden 'Squares' van Hans van Manen (1969) en 'La Notte' van Nils Christe (1986) ingestudeerd. 'Squares' is opgezet als een studie naar niveauverschil en vlakverdeling en daartoe ontwierp Bonies een zwart eiland ter hoogte van een traptrede en een prachtige vierkanten neonbuisconstructie. Tien dansers in het wit verkennen de mogelijkheden van die ongelijke vloer. Wanneer het zwarte blok kantelt en omhoog getrokken wordt zien zij van bovenaf een wit oplichtend vierkant naar beneden dalen. Eerst worden zij binnen dat licht gehouden, maar ook deze constructie wordt rechtop gezet en tenslotte verdwijnen de tien dansers als een zich ontrollende rups in de rechter coulisse. 'Squares' op muziek van Satie (eerst piano en dan in orkestbewerking) blijft nog altijd een wonderlijk mooie creatie, maar aan een heldere motoriek haperde het ditmaal. De Introdansers lijken zich niet thuis te voelen in de typische Van Manen-stijl en -swing. Meer geslaagd is het zwaar-dramatische 'La Notte', een duet dat Nils Christe op de lijven van het koningskoppel Alexandra Radius en Han Ebbelaar schreef.

In een nieuwe kleurschakering (blauw/zwart) en een door eenvoud opvallend toneelbeeld van Keso Dekker zet het blonde koppel Katherine Stimson-Karl Schreiner in prachtig doorleefde lijnen een stuklopende relatie neer. Het is alsof Liszt een spoor van verdriet door hun lichamen trekt. Stimson en Schreiner nemen de estafettestok van hun voorgangers met grote waardigheid over. Sterker nog: ze verleenden aan dit intense duet een nieuwe dimensie.

Nils Christe leverde ook een puur muzikaal jubileumballet, waarvoor hij zes meisjes en drie jongens als een wervelwind op de tien laatste delen van de 'Diabelli Variaties' van Ludwig van Beethoven laat rondstuiven. Zijn vaste ontwerper Keso Dekker dacht er ditmaal in blauwe kleuren bij, van kobalt tot lavendel. Andere pretenties dan een klaterende beek bij een strakke door lavendelgeuren bezwangerde lucht kan ik aan dit sfeerballet niet ontlenen. Er wordt allemachtig bedreven gedanst, maar bitter weinig van alle routine beklijft langer dan een uur. Sterker in mijn netvlies brandde zich het dubbelduet 'Meander', waarvoor Conny Janssen zich aan de ontroerende aria 'Scherza Infida' van Hündels opera 'Ariodante' waagde.

Op de vier sterren van dit jubileumprogramma, Ben Holder, Katrine Stimson, Anandi Vinken en Karl Schreiner, legde zij daarmee een haast onmogelijke taak. Hun dramatische vervoering in Janssens grillige beeldtaal overtuigt, maar ronduit storend is de aankleding van Babette van der Berg. Zij omgordt de twee vrouwen met een zwarte bollende tutu, die niet alleen hun armvoering in de weg zit maar ook aan een autoband vol gesmolten asfalt doet denken. Wel organisch ondersteunen het decor van Thomas Rupert en lichtontwerp van Reinier Tweebeeke het passerende liefdesdrama. Op de achterwand meandert een lichtgroen oplichtende streep door het gerimpelde zwarte gordijn, dat gaandeweg van kleur verandert. Hoe verder de streep naar rechts oplicht, hoe vlakker de meander wordt. De ambities of de hartslag vertonen een rechte lijn als resultaat. Rupert, Tweebeeke en Janssen zullen het zeker niet zo bedoeld hebben, maar dit beeld is een treffende metafoor voor dertig jaar Introdans.

In de kindervoorstelling 'MMMozart' haalt een jonge Wolfgang Amadeus als een achttiende-eeuws punkertje verschillende eigentijdse dansvarianten uit zijn clavecimbel en muzieklessenaar tevoorschijn. Artistiek leider Roel Voorintholt maakt daarbij dankbaar gebruik van al bestaande Mozart-choreografieën van Renato Zanella, Bernd Bienert, Wayne Eagling en Hans van Manen. Nieuw voor dit goed gedresseerde Mozart-gerecht is een vlotte paradedans vol korte pas de deux van Ton Wiggers en het kwintet Jeu, waarin Patrick Delacroix vijf pierlala's door een batterie en ouverture uit Mozarts 'Toverfluit' tot leven wekt.

Ook hier geldt: eigentijdse dans, hoog niveau, breed publiek. Daar is helemaal niets mis mee. Dat is best.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden