Profiel

Juan Guaidó geeft de Venezolaanse oppositie een smoel en een doel

Juan Guaidó op de dag dat hij zichzelf tot president uitriep. Beeld EPA

Juan Guaidó, tot voor kort een politieke onbekende, blijkt een serieuze uitdager van president Maduro. De regering-Trump wil hem ook financieel steunen.

Hij is pas 35, en ook in Venezuela deed zijn naam tot voor kort weinig bellen rinkelen. President Maduro probeerde onlangs dus nog luchtig te doen over zijn jonge uitdager. “Veel mensen in Venezuela gaan zich afvragen: wie is die Guaidó? Of heet-ie Guaide?”

Juan Guaidó heet hij, en zo veel weten we inderdaad nog niet over hem. Hij heeft een dochtertje, houdt van honkbal en salsa, en werd opgeleid tot ingenieur. Als student raakte hij al betrokken bij protesten tegen toenmalig president Chávez, toen die de licentie afpakte van een populaire televisiezender.

Maduro, die in 2013 Chávez opvolgde, schildert zijn tegenstanders graag af als reactionaire aristocraten, maar Guaidó lijkt uit ander hout gesneden. Hij is afkomstig uit de middenklasse, en hielp in 2009 mee met de oprichting van de centrumlinkse partij ‘Voluntad Popular’, onder leiding van de charismatische Leopoldo López. Dat Guaidó op 5 januari als relatieve onbekende tot voorzitter van het Venezolaanse parlement benoemd werd, komt deels doordat veel bekende oppositiepolitici zoals López in de gevangenis of in het buitenland zitten.

Enige democratische staatsorgaan

Maar vanaf het moment dat hij beëdigd werd, bleek dat de 35-jarige vastbesloten is de Venezolaanse oppositie uit de sluimerstand te wekken. In zijn eerste rede als parlementsvoorzitter noemde hij de inhuldiging van president Maduro – wiens tweede termijn een paar dagen later zou beginnen – niet legitiem.

Sindsdien heeft Guaidó steeds bij al zijn stappen benadrukt dat híj degene is die de grondwet volgt, en Maduro degene is die een staatsgreep pleegt. Zo creëerde de president in 2017 een met aanhangers gevuld schaduwparlement, dat zichzelf al snel de taken van het eigenlijke parlement toe-eigende. In het oorspronkelijke parlement is het sindsdien landerigheid troef: een verslaggever van de New York Times noteerde eind 2017 dat zelfs de peertjes in de lampen niet meer vervangen worden.

Maar het parlement is ook het enige staatsorgaan dat nog op democratische wijze gekozen is: in 2015 won de oppositie de verkiezingen. Maduro zelf behaalde zijn tweede termijn als president in een verkiezing die in binnen- en buitenland als oneerlijk werd gezien. En als de president in gebreke blijft, is het het parlement dat de macht over dient te nemen, zo waarschuwde Gauidó al een paar weken geleden.

Beeld Trouw

Cel al klaar

Dat de regering dat laatste dreigement serieus neemt, alle luchtigheid van Maduro ten spijt, bleek wel uit een tweet van de minister van gevangeniszaken: “Ik heb je cel al in gereedheid gebracht, inclusief gevangeniskloffie, ik hoop dat je snel je kabinet benoemt, zodat ik weet wie je kunnen vergezellen, sukkeltje.”

Niet lang daarna werd Guaidó inderdaad door agenten uit zijn auto getrokken, en een paar uur gevangen gezet. Trots liet hij op een manifestatie de striemen op zijn armen zien. Want Guaidó speelt het spel niet alleen via de constitutionele band. Met opvallend gemak spreekt hij nu allerlei menigtes toe. Zijn opgerolde hemdsmouwen en zijn jonge uitstraling geven hem dan soms een Obama-achtige allure. ‘Sí se puede!’, liet hij een plein vol aanhangers zelfs scanderen, vrij naar Obama’s ‘Yes we can!’.

Maar dan wel een Obama die goed overweg kan met de regering-Trump. Want dat is de derde pijler van Guaidó’s strategie: hij heeft zijn acties kennelijk goed afgestemd met het buitenland. Direct nadat hij zichzelf deze week tot interim-president had uitgeroepen, stroomden vanuit de meeste landen in Noord- en Zuid-Amerika de officiële erkenningen binnen. Op donderdag liet de regering-Trump bovendien weten dat olie-inkomsten naar de ‘legitieme’ Venezolaanse regering zouden moeten gaan. Daarbij dacht men waarschijnlijk aan oliebedrijf Citgo, gevestigd in de VS, maar eigendom van Venezuela.

Dat zou een serieus probleem vormen voor Maduro. Zolang het leger achter hem blijft staan, zal hij niet geneigd zijn om zijn biezen te pakken. De generaals hebben veel privileges te verliezen bij het vertrek van Maduro. Maar als Maduro die privileges niet meer kan betalen, doordat de olie-inkomsten deels opdrogen, dan zou de strijd tussen de twee concurrerende presidenten wel eens grimmig kunnen worden.

Maduro haalt diplomaten terug

De Venezolaanse president ­Nicolás Maduro sluit de ambassade en de consulaten in de Verenigde Staten en haalt het personeel zo snel mogelijk terug. Een dag eerder verbrak hij al de diplomatieke betrekkingen, nadat Washington oppositieleider Juan Guaidó had erkend als interim-president. De VS hebben om een spoedberaad van de VN-Veiligheidsraad gevraagd over de ontwikkelingen in Venezuela. De Russische president Vladimir Poetin belde gisteren met Maduro om zijn steun uit te spreken. 

Lees ook:

Militairen Venezuela blijven voorlopig trouw aan Maduro

De onrust groeit in Venezuela, er sloegen zelfs militairen aan het muiten. Maar een militaire staatsgreep lijkt niet aanstaande. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden