Journalistieke onthoofding

Enige tijd geleden was Chantal in het nieuws, een eenentwintigjarig meisje uit Werkendam. Iemand had een seksfilmpje op Facebook gezet waarop ze haar ex-vriendje oraal bevredigde en nu wilde ze van Facebook de gebruikersgegevens weten; wie had dat ding erop gezet? Na een uurtje had Facebook het filmpje weliswaar verwijderd, maar toen was het kwaad al geschied en was het filmpje gedeeld en een zwerftocht over de aarde begonnen. Chantals reputatie geruïneerd. Ze was tijdens de rechtzaak tegen Facebook volop in beeld, nogal opmerkelijk vond ik, want het ging haar er juist om de schande uit te wissen en nu kregen u en ik haar helemaal te zien: een doodgewoon, aardig en ook nog keurig meisje zo te zien.

Dappere zichtbaarheid! En tegen de geest des tijds. Want wat zien wij tegenwoordig nog van de grote boze wereld? Steeds meer misdaad en narigheid op tv maar tegelijkertijd steeds meer weggevaagde gezichten, onherkenbaar gemaakte stemmen, uitgewiste nummerborden. Tarik Z., overvaller van de NOS-studio's begin dit jaar; iedereen had hem allang zien staan in de NOS-burelen, lang, onhandig wachtend met dat wapen in zijn hand, bril op, maar in het nieuws is hij inmiddels verwrongen tot een onherkenbare vlek en ook de agent die hem toeschreeuwde zijn pistool te laten vallen: onherkenbaar gemaakt! Of ander voorbeeld, de arts die een nare praktijk in zijn ziekenhuis aan de kaak wilde stellen en met peilloze basstem, bijna onmenselijk en meer iets voor een olifant, zijn verhaal deed. Miep die niet gezien wil worden, onbekende Jannes die een verkeersovertreding begaan heeft en wordt bekeurd.

Al die anonimisering op tv, het nieuwe tipp-exen, de zwarte balkjes, de vervormde stemmetjes, dat alles leidt tot het overweldigende gevoel dat we in een volkomen onveilig en bedreigend universum leven. Die dagelijkse toevloed aan onthoofde, onmenselijk bassende onbekenden in hun onherleidbare automobielen geeft het gevoel dat alles en iedereen crimineel is geworden, tot de agenten en slachtoffers aan toe; onze wereld is één grote uitzending van 'Opsporing verzocht' geworden, overal lijkt Peter R. de Vries in de buurt. Het verstandigste is misschien om er nog iets van kunst in te zien, een Francis Bacon-achtige wereld van weggeveegde en uitgesmeerde facies. Of ze huilen, lachen of schreeuwen zie je niet goed meer, het is een koor van nameloze schimmen geworden.

Die Chantal uit Werkendam vond kennelijk dat het maar uit moest zijn met die cultuur van ostentatief verbloemen, de potloodventer die wel zijn leuter maar niet zijn kop mag laten zien. Ik ben het met haar eens. We leven in een halfslachtige cultuur, enerzijds worden we met onze neus voortdurend in de narigheid gedrukt, anderzijds wordt alles en iedereen afgeplakt om de privacy te beschermen. Je snapt wel dat sommige mensen niet in beeld willen maar het verschijnsel heeft inmiddels epidemische vormen aangenomen. Alsof je alleen maar iemand bent wanneer niemand je herkent. Mij mag u hierboven rustig laten staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden