Journalist in ballingschap

Het staat in zijn geheugen gegrift, de militaire patrouille onder het Chileense regime van Pinochet die op 11 september 1973 zijn radiostation binnenviel, iedereen naar huis stuurde en alle apparatuur vernietigde. Twee weken later werd José Zepeda gearresteerd en tweeënhalf jaar gevangen gezet. Nu krijgt hij een eredoctoraat aan de universiteit Autónoma in Encarnación in Paraguay, als dank voor zijn bijdrage aan de democratie in Latijns-Amerika.

"Na mijn straf brachten ze me direct naar de luchthaven", vertelt Zepeda. "Ik stapte achterin een vliegtuig, mijn vrouw en kinderen voorin. Daar ontmoetten we elkaar. De vlucht ging naar Nederland."

Zijn ballingschap was een geluk bij een ongeluk. "Het waren andere tijden voor vluchtelingen. We gingen van de hel naar de hemel. We kregen medische controle, een onderkomen en huishoudgeld, maar vooral het contact met mensen in een democratie was geweldig." Zepeda werd freelance journalist en verwierf later een contract bij de Wereldomroep.

Tussen 1981 en 1987 concentreerde hij zich op Centraal-Amerika, waar de overgang van dictaturen naar voorzichtige democratieën in volle gang was. "De Wereldomroep werd er enorm populair omdat het lukte om er onafhankelijke journalistiek te bedrijven. Verder had je er alleen The Voice of America aan de ene kant en Radio Moskou aan de andere. De binnenlandse zenders waren óf 'light'-zenders die niet over politiek en bestuur praatten óf aanhangers van de dictatuur. Want vergeet nooit dat een dictatuur alleen kan leven als de bevolking er grotendeels achter staat, bijvoorbeeld om economische redenen."

Zepeda deed zo neutraal mogelijk verslag, en sprak dus ook met de mensen die de dictatuur in stand hielden. "Ik had ook anders op mijn verleden kunnen reageren: naar huis gaan, huilen, kalmerende middelen slikken. Maar dat is precies wat een dictatuur wil dat je doet. Ik greep de kans om me persoonlijk te bevrijden."

De journalistiek bleek daarvoor een perfect middel. "De media maken geen revolutie, maar ze kunnen mensen wel de informatie aandragen op basis waarvan ze goede keuzes kunnen maken."

Maandag neemt hij zijn eredoctoraat in ontvangst, en hij is er blij mee. "Herinnerd worden is voor journalisten de grootst mogelijke erkenning. Op de universiteit herinneren ze het luisteren naar de Wereldomroep als een bijna geheime activiteit. Nu is er democratie in Latijns-Amerika, maar velen durven nog steeds niet hardop hun mening te zeggen en de macht van de populistische partijen bewijst de hang naar een vaderfiguur, een grote baas. Wij zijn kinderen van de democratie, en nog geen volwassenen. Onze groei moet eruit bestaan dat we andermans mening respecteren en niet meer haten."

En wat hij ook gaat vertellen, maandag in Paraguay: "Alles wat ik nu ben, heb ik in Nederland geleerd. Je ziet de foto van je eigen land veel beter van buiten. Ik ben dáár begonnen, maar ik ben hier gegroeid."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden