Josie is verzonnen.

Met een muze van vlees en bloed heeft een schrijver het niet altijd makkelijk. Maar een denkbeeldige muze is niet per se minder wispelturig. Josie is de baas, ook al bestaat ze niet echt, zegt Stef Kamil Carlens van de Vlaamse band Zita Swoon. Ze zit niet in Carlens zelf. ,,Wel staat ze zo dichtbij dat zij bepaalt waar een tekst heengaat.''

door HANS NAUTA

Nog een paar jaar en hij kan een verzamelalbum aan haar wijden. Op de nieuwe cd 'A songs about a girls' gaan weer twee nummers over de vrouw die eerder al een plek kreeg op 'I paint pictures on a wedding dress' (1998) en 'Life = a sexy sanctuary' (2000). Van haar uiterlijk heeft hij geen vast beeld. Wel kent hij haar karakter steeds beter. ,,Ze is impulsief en gedraagt zich soms op het grove af. Ze is levendig en spontaan maar heeft ook iets donkers in zich. Er dreigt iets in haar. Ik schrijf vaak over hoe ik haar ervaar.''

Ze delen bewegingen en gedachten, zingt hij in 'Josiesomething', maar toch hebben ze elk een andere bestemming. Zijn lot is onzeker en blauw geverfd, dat van haar zou de duivel kunnen doden als het hem zou raken.

'Me and Josie on a Saturday night', 't is een lekkere eerste regel van het tweede Josie-lied, want net als zo'n zaterdagavond kan ook de tekst alle kanten opwaaien. Door licht en duisternis maken ze een trip naar de maan, ze belanden op een golf op zee en spoelen aan op de kust. Alles is all right, en als het tegenzit maken ze er toch het beste van: 'When things get complicated, we try not to be blue', zingen vrouwenstemmen boven strijkers, piano en percussie.

Het schrijft prettig vanuit een fictief personage, zegt Carlens, maar ook mensen in zijn omgeving inspireren hem. Zo is het nieuwe nummer '100' een liefdesliedje voor zijn vriendin. Hij heeft het het haar niet verteld. ,,Zoiets moet opgemerkt worden.'' Carlens schrijft vaker over relaties en de vergankelijkheid ervan dan over de grote buitenwereld. ,,Het leven en de maatschappij vind ik zo ingewikkeld dat ik het heel moeilijk vind om positie in te nemen.''

Zita Swoon bestaat naar eigen zeggen uit culturele nomaden. De albums die ze al elf jaar maken zijn samen het reisverslag van een zoektocht door de populaire muziek. Van hun eigenzinnige variaties op folk, blues en pop ging het rond 2000 meer richting funky jaren tachtig-disco. Een fase was het, die voorbij ging toen ze voor TMF unplugged optraden. ,,Bijna akoestisch, met gitaar, piano, fender rhodes. We deden dat vroeger ook maar waren het vergeten.'' Vanuit diezelfde simpelheid begonnen ze aan 'A song about a girls'. ,,Het geeft de nummers een prettige transparantie, ook doordat de instrumenten -contrabas, vleugel, akoestisch gitaar, tuba- zo vanzelfsprekend samengaan.'' Knap is het hoe de band songs de tijd laat nemen zonder er zelf nerveus van te worden.

Hoe ver kun je een arrangement uitkleden? Carlens heeft er vaak van gedroomd nog verder te gaan. Alleen gitaar en stem, zoals Bruce Springsteen op 'Nebraska'. Maar hij heeft het nog niet aangedurfd. Lastig daarbij is dat de zenuwen in de studio zijn stem beheersen. ,,Ook deze keer heb ik sommige nummers wel vijftig keer ingezongen, elke keer hopend dat het de laatste was. Ik word ongelofelijk zenuwachtig als ik weet dat iets voorgoed is.''

De intimiteit van 'Songs about a girls' wordt versterkt doordat sommige teksten Franstalig zijn. Live krijgt de muziek echter een flinke energieinjectie, zoals zaterdag in popzaal Hedon in Zwolle. Elektrische gitaren vergroten de extremen binnen een lied. Percussie zorgt niet langer voor een zuidelijke lichtheid, maar voor een vervreemdende drive. De muziek schudt heen en weer als een sloep op open zee. Voor de zeeziekte toeslaat breekt een lyrisch refrein de lucht open.

Het is goed om weer op te treden, de laatste jaren kwam het er niet van. Met Ivo van Hove werkte Carlens aan Carmen, hij exposeerde beeldende kunst, illustreerde een verhalencahier van Toon Tellegen en maakte filmmuziek voor 'De Kus', het regiedebuut van de Belgische actrice Hilde van Mieghem. Op 9 november is de première.

Dat laatste was een zwaar project. Carlens houdt niet zo van een traditionele beeldbegeleiding. ,,Dat brak me nu op, de regisseur was niet tevreden. Wel met de thema's maar niet met de sound. Dat kwam hard aan. Ik was klaar na twee maanden keihard werken. Maar alles moest opnieuw gearrangeerd worden.''

Veel regisseurs zeggen dat muziek heel belangrijk voor ze is. ,,Maar in de montage krijgt het geluid van een passerende auto dan toch voorrang. Fuck die auto, draai dat motorgeluid weg. Je ziet 'm toch al rijden?'' 'In the mood for love' van Wong Kar-Wai diende in de discussie over 'De Kus' als voorbeeld. ,,Die legt de film regelmatig stil voor vertraagde beelden en prachtige muziek.'' Ook in 'Any Way The Wind Blows' van Tom Barman, Carlens vroegere bandgenoot in dEUS, speelt muziek een hoofdrol. ,,Tom kiest en gaat er dan voor.''

Film is fascinerend genoeg om een nieuw project binnen te stappen. ,,Ik ben niet gefrustreerd en begrijp dat de regisseur beslist. De moeite die zij neemt om zo'n film te maken is enorm. Maar in het vervolg moet ik vooraf een lang gesprek met de regisseur hebben. Om er dan eventueel voor te bedanken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden