Jose Socrates is nu de gebeten hond

Portugese oud-premier in de cel op verdenking van belastingfraude, witwassen en corruptie

Hij is de luxe gewend van zijn chique appartement in het zestiende arrondissement van Parijs. Maar de afgelopen dagen bracht Jose Socrates door in een Portugese cel. De ex-premier van Portugal werd na een weekend van ellenlange verhoren maandag door de rechter naar de gevangenis gestuurd.

Socrates wordt verdacht van belastingfraude, witwaspraktijken en corruptie. De Portugese 'George Clooney' - net als de Amerikaanse acteur altijd goed gekapt en stijlvol gekleed - is wel gewend aan schandalen rond zijn persoon.

Zo zou hij als minister van milieu in 2002 onterecht een vergunning hebben verleend voor de bouw van een winkelcentrum, even buiten Lissabon. Een verdenking die later is ingetrokken. Ook geruchten dat hij zijn opleiding tot ingenieur nooit zou hebben voltooid, bleven hem achtervolgen.

Toen hij na zijn aftreden in 2011 verhuisde naar Parijs, doken de Portugese media op zijn uitgavenpatroon. Waar kwamen die 3 miljoen euro die hij voor zijn appartement neer had geteld, vandaan? Misschien wel uit een erfenis, denkt politicoloog Antonio Costa Pinto, van de Universiteit van Lissabon. "Socrates komt uit een welgestelde familie."

De socialistische ex-premier wordt wel heel makkelijk als zondebok gebruikt, vindt Pinto. Velen kunnen zijn bloed wel drinken. "Socrates is het soort politicus dat er in slaagt echte vijanden te maken."

Die zitten bijvoorbeeld in de huidige centrum-rechtse regering die geen gelegenheid voorbij laat gaan om te benadrukken dat Socrates in 2011 voor leningen aanklopte bij de EU en het IMF en Portugal zo de gevreesde bailout bezorgde. Een beetje reuring komt deze 'vijanden' met het oog op de verkiezingen van volgend jaar wel goed uit.

Bovendien leidt het de aandacht af van problemen in de eigen gelederen. Zo nam minister Miguel Macedo eerder deze maand ontslag omdat hij in verband werd gebracht met gesjoemel met het verstrekken van visa aan rijke Chinezen.

Die tactiek lijkt vooralsnog succesvol. De schijnwerpers verplaatsten zich van Macedo naar Socrates. Toen hij vorige week op het vliegveld van Lissabon werd gearresteerd, stonden journalisten hem al op te wachten.

Een publiekslieveling is de oud-premier al lang niet meer, al werd hij in 2005 nog met een overweldigende meerderheid gekozen. Hij werd destijds geprezen om zijn verzorgde en fitte uitsraling.

Socrates liet zich tijdens zijn buitenlandse bezoeken graag joggend fotograferen, met het rode plein in Moskou of de verboden stad in Peking als achtergrond. Maar de Portugezen waren minder blij met zijn stijl van politiek bedrijven, zegt Pinto."Hij koos vaak voor de aanval, op een vrij agressieve manier, ook binnen zijn eigen partij."

Pinto verwacht niet dat zijn politieke vrienden hem door deze zware tijd heen zullen slepen. Voorlopig zal Socrates geduld moeten oefenen. Een vooronderzoek kan in Portugal al snel een halfjaar duren. Het is onduidelijk of hij die aanklacht in vrijheid af mag wachten of huisarrest krijgt. De kans bestaat ook dat hij voorlopig vast blijft zitten.

undefined

Wie is Jose Socrates?

Jose Socrates (1957) was premier van Portugal tussen 2005 en 2011, namens de Socialistische Partij, die hij leidde. Met een overweldigende meerderheid won zijn partij de verkiezingen van 2005 en werd hij benoemd tot minister-president. Eerder was hij minister van sport en minister van milieu. Vanaf 2009 leidde Socrates een minderheidsregering, die het zwaar te verduren kreeg tijdens de economische crisis. Hij zag zich genoodzaakt een bailout aan te vragen. Toen zijn bezuinigingsplannen in 2011 niet werden goedgekeurd door het parlement, stapte hij op. Hij vestigde zich in Parijs om filosofie te studeren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden