José María Aznar bijt tien uur lang van zich af

De Spaanse oud-premier José María Aznar verdedigde gisteren zijn omstreden optreden in de dagen na de treinaanslagen van 11 maart. Liegen, dat deden de anderen.

AMSTERDAM - Twee groepen demonstranten verzamelden zich gisteren voor het parlementsgebouw waar een vechtlustige José Aznar meer dan tien uur werd bevraagd door de commissie die de aanslagen van 11 maart onderzoekt. Terwijl trouwe aanhangers de ex-presidente een hart onder de riem staken, hielden zijn vijanden borden omhoog met rode handafdrukken en teksten als 'Aznar verantwoordelijk'.

Binnen deed de commissie, uitgezonderd die van zijn eigen Partido Popular, zoals verwacht alles om Aznar te ontmaskeren als een leugenaar en een gemankeerde terreurbestrijder. Met zijn fixatie op de Baskische Eta zou hij de waakzaamheid tegenover het islamitisch terrorisme hebben verwaarloosd.

,,Ik heb een gerust geweten”, zei Aznar over het grootste verwijt dat hem wordt gemaakt: het bagatelliseren van zeer sterke aanwijzingen dat niet de Eta, maar Al-Kaida had toegeslagen. Op die manier wilde hij, een paar dagen voor de verkiezingen, voorkomen dat zijn partij zijn bijzonder impopulaire steun aan de oorlog tegen Irak moest betalen met een nederlaag.

Maar een hard bewijs, een smoking gun, ontbreekt nog steeds, beet Aznar zijn sceptische en vaak vijandige ondervragers toe.

Alleen kon hij de indruk dat er is gemanipuleerd ook dit keer niet wegnemen. Hoe zat het bijvoorbeeld ook al weer met de ontstekers en de cassette met koranverzen? Die werden al op de ochtend van de aanslagen aangetroffen in een witte Renault Kangoo bij het station vanwaar de vier getroffen treinen waren vertrokken.

Deze cruciale vondst werd acht uur later bekend gemaakt, en zeker niet op de juiste waarde geschat, fulmineerde Jordi Jané van de Catalaanse partij CiU.

De cassette zei 'op zichzelf' niet zoveel, aldus Aznar, die benadrukte dat alle informatie met de grootst mogelijke zorgvuldigheid was behandeld. Maar het onderzoek leverde niet één concrete aanwijzing op voor de betrokkenheid van welke Bask dan ook, stelde Jané vast. ,,Toch bleef Eta tot zaterdag 13 maart de hoofdverdachte. De zorgvuldigheid gold dus kennelijk alleen het AlKaidaspoor.”

Aznar, die niet zichtbaar vermoeid raakte, hield staande dat de aanslagen niets te maken hadden met Irak. ,,De plannen voor een aanval in Spanje waren veel ouder. Niemand zou de rechtvaardiging die terroristen zelf geven voor hun daden moeten geloven.”

En niet hij, maar ellos (zij) heb-Franse ben gelogen: ,,Alles is gedaan om mensen tegen ons op te zetten. Terwijl wij de schuldigen opspoorden, gingen anderen door met de verkiezingscampagne.” De demonstraties op de dag voor de verkiezingen - 'voor we stemmen, willen de waarheid' - waren georganiseerd door links, weet Aznar zeker.

Opmerkelijk is dat het Aznarkamp de Eta-hypothese de laatste weken weer nieuw leven inblies. Ook Aznar zelf zinspeelde gisteren op een mogelijke Eta-rol bij '11-M'. De contacten tussen verschillende verdachten van 11-M en Baskische terroristen vragen naar zijn idee om nader onderzoek.

En is het werkelijk toeval dat op dezelfde dag dat het busje vertrok met het dynamiet waarmee op 11 maart 191 mensen werden gedood, een busje van de Eta met 500 kilo explosieven werd aangehouden? Ook deze 'karavaan des doods' was op weg naar Madrid.

Deze feiten zijn intrigerend, maar spelen geen rol in het onderzoek. Volgens de antiterreurrechter met sterrenstatus Baltasar Garzón is dat niet voor niets: er is eenvoudig geen verband.

Garzón, een kenner van zowel Eta als Al-Kaida, was er op 11 maart heel snel uit. Alleen toen hij hoorde dat er tytadine was gebruikt - een Eta-kenmerk - dacht hij even aan 'het noorden', vertelde hij de commissie afgelopen zomer. Nadat de tytadine een vergissing bleek en de cassette opdook wist hij het zeker: het onheil kwam uit het zuiden.

Garzón ging niet in op de vraag wat hij vond van Aznars nadruk op Eta. Het was het meest voorkomende idee, zo legde hij uit. ,,Vergelijk het met een vriend die aan kanker lijdt. Als u hoort dat hij is overleden, vraagt u: aan kanker? Maar u krijgt als antwoord: nee, aan een klap op zijn hoofd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden