Recensie

José Kuijpers speelt drie personages die de politiek dichter bij het publiek brengt

José Kuijpers speelt drie vrouwen die zich op een of andere manier machteloos voelen en een daad willen stellen.Beeld Ben van Duin

Niemand wacht op je
Matzer Theaterproducties
★★★

Volle bak vanavond in Purmerend. De tribune van de raadszaal is bijna volledig bezet. Er zijn veel lokale politici gekomen, van CDA tot TOP (Trots op Purmerend). Maar ook 'gewone burgers' zijn van de partij bij 'Niemand wacht op je', een project van Matzer Theaterproducties om in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen het theater 'de politieke arena binnen te halen'. De komende weken worden door heel Nederland raadszalen aangedaan.

"Als theaterliefhebbers én betrokken bij de lokale PvdA waren we nieuwsgierig", vertelt Rudo de Groot (71). Hij en zijn vrouw Anneke zijn nogal eens teleurgesteld in de gemeentepolitiek. Laatst nog bij de kwestie rond hoogbouw in de Noord-Hollandse gemeente. "In het politieke spel verdwenen de PvdA-principes langzaam naar de achtergrond. Die hoogbouw kwam er."

Intieme setting

In de raadszaal van het stadhuis speelt actrice José Kuijpers direct vóór de publieke tribune. Achter haar zie je de arena, met witleren draaistoelen en interruptiemicrofoon, de plek waar de gemeenteraadsleden normaal gesproken debatten voeren. 

Er is niet veel gedaan om de plek theatrale allure te geven: Kuijpers speelt in het zaallicht, elke trilling van haar bovenlip zie je. Ze verkleedt zich open en bloot als ze van personage wisselt. Of mevrouw op rij één zo vriendelijk wil zijn om haar jurk van achter dicht te ritsen? De intieme setting, midden in het hart van de lokale politiek, is een sterke binnenkomer van 'Niemand wacht op je'.

Kuijpers speelt drie vrouwen die zich op een of andere manier machteloos voelen en een daad willen stellen. In een mooie, soepele toneeltekst van Lot Vekemans komen hun drijfveren samen in de woorden die in alle drie de monologen een rol spelen: 'niemand wacht op je'.

Het is zowel een moedeloze constatering als een uitnodiging om in de arena te gaan staan. 'Want als je dat niet doet, zal iemand anders je plek innemen en sta je zelf aan de zijlijn te roepen wat er beter moet.' Dit zegt het personage van de gedesillusioneerde politica Ida; ze analyseert na dertig jaar politiek waar het misging: op het moment dat ideeën het aflegden tegen politieke calculatie en de publieke opinie. Ze ging zelf even hard in die ontwikkeling mee, erkent ze met schaamte.

Personages

Het personage Jantje is fantastisch: een Limburgse ex-juf van 85, die Kuijpers laat schitteren in volle bescheidenheid. Met een schoonmaakactie rond haar jaren-zeventigflat kwam Jantje in de kijker van de media te staan. Dat constateert ze verbaasd: ze was woedend over de rommel in haar leefomgeving. 'Niet wijzen, Jantje, zélf doen', dacht ze. Goud zijn haar beschouwingen over Giro 555, als 'moderne aflaat om onze onmacht af te kopen'.

Aan de hand van de personages wordt de 'afstandelijke' politiek tot menselijke proporties teruggebracht. We weten niet goed wat we aan moeten met de veranderingen in de wereld. Daar kunnen we de politiek juist zo goed bij gebruiken, verzucht politica Ida. Dan moeten we wel af van de cultuur van elkaar de maat nemen, er moet ruimte komen voor twijfel en fouten maken. Ida: 'Dáárin ligt de kracht van het debat'.

Praatjes aan de zijlijn

Het derde personage is José Kuijpers zelf, en in haar tekst komen de ideeën en filosofieën uit Vekemans' tekst (gebaseerd op onder anderen David Van Reybrouck en Bas Heijne) in een persoonlijke beschouwing samen. 'Er moet zoiets zijn als het magnetische Noorden, een soort fundament waarin we met z'n allen worden verenigd.' Zullen we samen de ogen sluiten, vraagt Kuijpers. 'Om een plek te creëren voor contemplatie?'

"Treffend", vindt echtpaar De Groot na afloop. Anneke: "De politiek moet over de grote zaken gaan, er wordt nu zo veel gegild." Rudo: "De voorstelling maakt duidelijk dat de essentie van de politiek weer helder moet worden." Maar ook: "Met praatjes aan de zijlijn schieten we niks op, we moeten met z'n allen flink op ons sodemieter hebben."

Lees hier meer theaterrecensies uit Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden