Jorien ter Mors: In topsport is het nooit goed genoeg

Shorttrackster gaat gebukt onder mentale druk

'Mijn inbreng zal voordeel opleveren in de ploegenachtervolging'

Bij Jorien ter Mors legt frustratie over onterecht verliezen het af tegen plezier in het onvoorspelbare en spectaculaire. In haar passie shorttrack won ze dit seizoen amper prijzen. Trainend op de langebaan groeide ze uit tot de sensatie van schaatsend Nederland. Ze kan zich niet druk maken over die onverwachte wending.

"Shorttrack is gewoon supermooi", stelt ze aan de vooravond van de WK in het Hongaarse Debrecen vast. "De interactie, de snelheid, dat plat op het ijs hangen in de bocht, die dingen sieren deze sport. Dat is zo gaaf. Op de langebaan is het alleen belangrijk zo hard mogelijk te rijden."

Het T-shirt dat de 23-jarige Ter Mors aan heeft tijdens het interview in een hotellobby lijkt nauwelijks bij haar nuchterheid te passen. De uitroep Fuck staat er tientallen malen in verschillende lettertypen opgedrukt. Die blijkt in zekere zin op haar sport te slaan.

"In shorttrack word je vaak gefuckt door een Japanse of Chinese. Je ligt eruit terwijl het niet je schuld is. De jury kan situaties verkeerd beoordelen, waardoor je onterecht wordt gediskwalificeerd. Zoveel facetten waarover je geen controle hebt spelen mee om te kunnen winnen. Die horen bij deze sport, als je daarmee niet kunt omgaan moet je iets anders kiezen."

Het T-shirt had ook kunnen slaan op het teleurstellend presteren van gisteren en vooral de oorzaak daarvan. Na haar uitschakeling in de halve finales op de 1500 meter en estafette, bleek hoe zwaar de thuissituatie op haar brede schouwers rust. Met een al lang zieke zus gaat het bergafwaarts. Haar zieke vader, haar grootste fan, kan op korte termijn overlijden.

"Mentaal heb ik het op dit moment erg moeilijk, de thuissituatie is niet makkelijk los te laten", aldus Ter Mors. "Het is bijna onmenselijk om het helemaal af te sluiten. De ene dag kan ik er beter mee omgaan dan de andere. Vandaag zou ik liever daar zijn geweest dan hier. Dan is het moeilijk om de knop om te zetten."

Ter Mors wordt door bondscoach Jeroen Otter de pilaar van de familie genoemd, net zoals ze de pilaar is van het shorttrackteam vrouwen. Steeds meer ballast komt op de schouders, steeds meer komt de verhouding arbeid/rust uit het lood te hangen. Zeker door de extra druk die de langebaan haar oplegde.

Om voor de Olympische Winterspelen in Sotsji te leren omgaan met mentale druk, waagde Ter Mors zich op dat zijpad. Ze won brons op de drie kilometer bij de NK afstanden en de wereldbeker en baarde opzien met haar Nederlandse titel allround. Ze was kansrijk geweest voor de EK en WK allround, maar tot onbegrip van veel Nederlanders bedankte ze daarvoor. Nu staat ze op de nominatie om in Sotsji beide te combineren, als lid van de selectie ploegenachtervolging.

Aanvankelijk stond Ter Mors afwijzend tegen de nieuwe discipline; nu is ze ervan overtuigd dat de twee sporten elkaar niet in de weg hoeven zitten. Bovendien leeft ze bij de gratie van onverwachte ontwikkelingen. "Van nieuwe uitdagingen word je beter."

Wat dat betreft was het een uitkomst dat in 2010 Jeroen Otter als bondscoach haar pad kruiste. Hij houdt van experimenten en nieuwe prikkels, tot in het extreme toe. Zo liet hij zijn rijdsters na een trainingskamp in de Pyreneeën onaangekondigd naar huis fietsen.

"Ik stond daar niet van te kijken, Jeroen heeft elk jaar iets nieuws. Het is belangrijk dat topsport zo gevarieerd mogelijk is, dat je constant wordt geprikkeld met nieuwe dingen. Dat maakt het leuk en interessant om te blijven doen. Zou ik voor elke zomer weten wat er op het programma staat, dan zou ik nu al zeggen: ik heb echt geen zin in weer dat loodzware trainingskamp in mei."

"Afgelopen jaar werden we voor een trainingskamp in Alicante door twee militairen opgewacht. We kregen een T-shirt, korte broek en overall en de mededeling: dump de rest van je bagage daar maar, je hebt het de komende vier dagen niet nodig."

"Met de hele ploeg, rijders, diëtiste, trainers en manager, trokken we door de natuur met zakken water en spullen die we nodig hadden. We voerden gezamenlijk opdrachten uit waarvoor denkwerk nodig was en er waren fysieke opdrachten. Binnen een bepaalde tijd met het hele team een zware berg oprennen."

"Alles was gericht op teambuilding en dat heeft gewerkt. Vroeger had je de sporters en de staf. Die afstand is weggevallen. Vroeger was de omgang zakelijk en afstandelijk, nu zijn we door wat we hebben meegemaakt makkelijker in de omgang. Wij vormen nu echt Het Shorttrackteam."

Komend najaar moet ze zich aan een nieuwe ploeg aanpassen, die van de achtervolging. Daarin denkt Ter Mors een rol te kunnen spelen. "Ik ben ervaren in aflossingsraces, ook een ploegonderdeel. Ik weet hoe je moet samenwerken. In shorttrack rijdt je altijd in treintjes achter anderen aan. Je moet je constant aanpassen aan de lijnen en patronen die rijders voor je schaatsen. Mijn inbreng zal voordeel opleveren."

Ter Mors heeft met haar prestaties op de langebaan shorttrack in de belangstelling gezet. "Ik heb veel reacties gekregen, positief en negatief. Veel mensen vragen zich af waarom ik niet volledig langebaan ga doen. Ik sta daar nuchter in, ik kijk naar mijn eigen doelstellingen. Ik laat me niet afleiden door wat anderen vinden."

"Ik heb ook niet het gevoel dat ik meer moet laten zien omdat ik bekend ben. Ik rij voor mezelf, voor het plezier dat ik eraan beleef. Op die basis presteer ik. Dit seizoen heb ik in shorttrack inderdaad minder gewonnen. Toch is dit het beste seizoen dat ik ooit heb gedraaid, fysiek en schaatstechnisch ben ik sterker dan ooit. Alleen de kwartjes vallen niet mijn kant op."

"Het is frustrerend dat in wereldbekers medailles net uitblijven, maar die zijn er vooral om ervaring op te doen. Tactisch heb ik veel nieuwe dingen uitgeprobeerd om onvoorspelbaar te blijven voor mijn tegenstanders. Als je experimenteert dan is het risico aanwezig dat er iets fout gaat. Je moet dat voor lief nemen en ervan leren."

"Hoe meer variatie, hoe beter jij je kunt aanpassen aan verschillende situaties, hoe beter je het spel kunt meespelen. Race-ervaring is daarbij heel belangrijk. Je moet intuïtief overal op kunnen reageren en dat lukt alleen als je alle situaties heb meegemaakt en meteen herkent."

Ter Mors deed als kind aan zwemmen en dansen, tot ze dankzij haar vader op haar elfde shorttrack ontdekte. Op haar veertiende, vijftiende, trainde ze twee keer per dag, zes dagen per week. De gedrevenheid is gebleven, ze traint volgens Otter 'zelfs de punten en komma's van het trainingsschema'.

"Ik heb altijd de drang gehad om meer te doen, dat ging vanzelf. Jeroen Otter heeft me gebracht waar ik nu ben. Onder hem ben ik op alle facetten extreem gegroeid, en ik verbeter me nog steeds. In topsport moet het altijd beter. Als je denkt dat het perfect is, er is altijd wel weer iets. Het blijft verbeteren, verbeteren, verbeteren. Het is nooit goed genoeg."

Geen uitschieters op eerste dag WK
Voor de Nederlandse shorttrackploeg opende de wereldkampioenschappen in Debrecen met een dag van 'net niet'. Nadat Jorien ter Mors in de halve finales van de 1500 meter werd uitgeschakeld, overkwam dat bij de mannen ook Niels Kerstholt (7), Sjinkie Knegt (9) en Freek van der Wart (10).

Vooral voor Knegt waren de druiven zuur. Hij liet zich in kansrijke positie verrassen door een voor hem rijdende Koreaan die een Japanner voorrang verleende. Daardoor viel Knegt terug naar de derde plaats. Het scheelde slechts een halve schaats voor de grote sprong naar de finale.

Drie plaatsen in de halve finale, daarmee presteerden de Nederlandse mannen op hun niveau. Heel langzaam kruipen zij dichter naar het niveau van de superieure Aziaten en Canadezen. De gehoopte uitschieter die de deur kan openen naar meer toekomstige successen, bleef uit.

In de ploegestafette waren de onervaren vrouwen kansloos in de halve eindstrijd.

Tijdens de Winterspelen in Vancouver was de ploeg vierde, maar het stoppen van ervaren rijdsters speelt het team nu parten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden