Interview Onverdoofd

Jörgen Gario: ‘Als ik niet was gestopt met drinken, was ik nu geen vader’

Beeld Martijn Gijsbertsen

In de interviewserie ‘Onverdoofd’ spreekt schrijver Erik Jan Harmens met bekende en minder bekende Nederlanders die net als hij hebben besloten zichzelf niet langer te bedwelmen. In deel 3 singer-songwriter en dichter Jörgen Gario uit Amstelveen.  ‘Erover praten is een groter taboe dan de drank zelf’.

Zijn vader komt van Aruba, zijn moeder van Curaçao en zelf is hij geboren op Sint Maarten. Na de orkaan Luis in 1995 was niet alleen het eiland verwoest, ook de relatie tussen de ouders van Jörgen Gario (32) ging stuk. Zonder vader verhuisde het gezin naar Nederland, zijn oudere broer ging studeren in Utrecht, Jörgen en zijn moeder trokken in bij een tante in Venray. Zestien was hij nog maar, maar hij lag meteen goed bij de meisjes en er was meteen drank in het spel. “Dan gingen we eerst indrinken, van die zoete drankjes, Malibu, Kahlua, Passoa, gemengd met jus d’orange.

Jenever

Dat ging hard en als we aangeschoten genoeg waren, gingen we naar de Time Out, de plaatselijke discotheek. Daar dronk ik mijn eerste jenever, een binnenlands drankje. Ik nam een slok en ik wist: jenever, dat is het voor mij. Puur, zuiver, helder. Ik hoorde ergens bij, namelijk bij mensen die van jenever hielden. Een slok voelde als een bevrijding en daar was ik naar op zoek, want er was geen zekerheid over onze toekomst en ik was in een monocultuur terechtgekomen, iedereen leefde op dezelfde manier, praatte op dezelfde manier. Jenever maakte me losser, ik ging ineens met iedereen praten, of ik was gewoon stil. Dat maakte dan ook niet uit, want mensen zagen me drinken, dus snapten ze waarom ik stil was.”

Jörgen herinnert zich een avond op de studentenkamer van zijn broer in Utrecht, een jaar later. Er was rum, glühwijn, Malibu en een volle fles Alizé, ‘een prachtig blauw drankje met een Caribisch tintje’, aldus Jörgen. “Dat allemaal bij elkaar was geen goede combinatie. Eerst kwamen we niet meer bij van het lachen, maar ik weet dat ik me op een gegeven moment niet zo lekker voelde en het volgende wat ik weet, is dat ik wakker werd met mijn hoofd in een kom. Een roestvrijstalen, zo’n bak waar je sla in maakt. Ik lag op de grond en mijn broer ook, ook met zijn hoofd in een kom, maar dan van plastic. Zijn vriendin had die daar voor me neergelegd, kwam ik later achter, omdat ze bang was geweest dat ik de hele kamer zouden onderkotsen. Een voorzorgsmaatregel.”

Jaren later ging Jörgen op kamers wonen, in Harmelen. “Ik hield nog steeds van jenever en wat bleek, ze stookten in Harmelen hun eigen jenever. Vier, vijf meter van mijn huis was een winkeltje, daar kon ik voor 8 euro een liter kopen.” Hij vertelt over een Roemeense man die in hetzelfde huis woonde, die whisky dronk en de kater bestreed door zes, zeven teentjes knoflook te eten bij het ontbijt (een mij onbekende remedie). Hij vertelt hoe ze gingen partycrashen op 40+-feesten, en dat de Roemeense huisgenoot daar vrouwen probeerde te versieren, wat niet lukte. En dan verdwijnt ineens de bravoure uit zijn stem, als hij vertelt hoe hij in 2014 zijn vader opzocht, die nog altijd op Sint-Maarten woonde.

Ravage

“Ik trof een man die nog steeds in een ravage leefde”, zegt Jörgen, verwijzend naar de orkaan Luis die de opmaat was voor zijn vertrek naar Nederland. “Eén keer ben ik met hem en zijn nieuwe vrouw gaan drinken, in zijn stamkroeg op vijf minuten van zijn huis. Dat liep niet goed af, op de weg terug botste hij met zijn pick-uptruck tegen drie verschillende auto’s op. Na de derde klap stopte hij en moesten wij uitstappen, omdat we hadden geschreeuwd dat hij echt niet meer kon rijden. Dus wij eruit en hij naar huis. Zijn vrouw schreeuwde tegen mij dat ik hem op zijn gedrag moest aanspreken, terwijl zij al acht jaar met ’m getrouwd was en ik ’m achttien jaar niet had gezien. Complete waanzin was het.”

Een tweede avond naar het café zat er niet in, er kwam slaande ruzie omdat zijn vader een fles whisky onder zijn autostoel had verstopt, die Jörgen zou hebben weggenomen. “Toen begon ik me te realiseren dat ik moest stoppen, al heeft het nog even geduurd voor ik ook echt zover was. Ik zag wat alcohol teweegbracht. Mijn oma, de moeder van mijn vader, werd dement op relatief jonge leeftijd, door alcoholgebruik, daar kwam ik pas later achter. Een tante aan mijn moeders kant kreeg leverkanker en mijn vader stierf door een levercirrose, twee jaar na mijn bezoek. Zijn nieren werkten ook niet meer, zijn buik was helemaal opgezwollen, hij kon niet meer praten. Het was gewoon totale destructie.”

Ik herken het beeld dat Jörgen beschrijft van mensen om je heen die doodgaan door de drank en dat over de doodsoorzaak niet wordt gesproken. Dat verzwijgen is begrijpelijk, want erover beginnen voelt als een gebrek aan respect. Aan de andere kant, als we alleen maar zwijgen over de gevolgen van alcoholisme voor de drinker en voor de mensen om hem heen, dan doen we toch iets niet goed. Jörgen vertelt dat in de Antilliaanse cultuur het taboe om erover te praten nog wel een groter probleem is dan de alcohol zelf. “Er is vaak angst om meer schade aan te richten dan goed te doen door erover te praten. Gevolg is dat alles blijft zoals het is en er bijvoorbeeld een neef of een oom helemaal kierewiet van de drank over straat loopt en tja, dat accepteren we dan. In plaats van dat we ’m vanuit de gemeenschap gaan helpen, of het bespreekbaar maken.”

Beeld Martijn Gijsbertsen

In plaats van ergens bij te horen, namelijk bij de groep mensen die van jenever hielden, wilde Jörgen zonder drank dichter tot zichzelf komen, vertelt hij. “Ik wilde dat wie ik was geen aanvulling meer nodig had. Ik weet nog steeds niet helemaal wie ik ben, maar die ontdekkingsreis die ik ben aangegaan, heeft me wel degelijk verder gebracht.” Binnenkort is hij drie jaar nuchter. “Ik heb er totaal geen behoefte meer aan, aan alcohol. De romantiek, die is wel doorgeprikt. De behoefte aan bedwelming is verdwenen na het zien van mijn vader en wat er met mijn tante en mijn oma is gebeurd.”

Workshops poëzie geven doet Jörgen wekelijks, hij maakt deel uit van Poetry Circle, een landelijk platform voor jonge schrijvende performers en performende schrijvers. Ook treedt hij veel op met liedjes en gedichten, ook wel onder de naam UNOM, wat staat voor Untouchable Nobody Outplays Many. Het pseudoniem staat voor de verschillende disciplines en stijlen waar hij zich van bedient. Op zijn website unomjg.nl staan filmpjes van optredens. Ik zag ’m een aantal keer live voordragen, nooit van papier, altijd uit het hoofd. Wat me opviel was de rust die hij uitstraalde en dat hij zijn publiek voortdurend aankeek, om maar die connectie te maken.

Tweeling

Jörgen is vader van een tweeling van anderhalf, wat mij op de vraag brengt wat voor vader hij zou zijn geweest als hij wel nog zou drinken. “Als ik niet zou zijn gestopt, zou ik nu geen vader zijn, denk ik. Of wel, maar op een heel foute manier.” Verlangt hij nog weleens terug naar zijn vroegere leven? “Er komen soms flitsen voorbij van mijn vroegere leven en hoe leuk dat was, maar dan valt er een soort van ijzeren kalmte en rust over me heen. Omdat ik weet dat ik daar niet terug naartoe hoef. Ik heb het al helemaal geleefd. Dat ik er niet meer terug naar hoef, voelt voor mij als een bevrijding.” 

Luister ook naar de podcasts van deze gesprekken via trouw.nl/onverdoofd, via iTunes of Spotify of via de app op je smartphone. Reacties welkom via tijdreacties@trouw.nl

Lees ook:

Hoe doet Marrit dat, ‘onverdoofd’ leven?

Deel 1 van deze interviewserie: Erik Jan Harmens spreekt met Marrit Jellema (25) , die op haar vijfde haar eerste biertje dronk en op haar 18de stopte met alcohol en drugs.

Ik had het idee dat ik zonder drank niet meer interessant was

Deel 2 van de serie: Schrijver Ilja Leonard Pfeijffer vindt het een prettige gedachte dat nooit meer drinken in theorie niet definitief hoeft te zijn.

De Columns lezen van Erik Jan Harmens? Klik hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden