Naschrift

Jorge Zorreguieta (1928-2017), de man die zweeg

Jorge Zorreguieta, de vader van Koningin Maxima, is op 8 augustus 2017 overleden. Beeld AP

Buiten de kleine wereld van de Argentijnse suikerindustrie kenden weinigen Jorge Zorreguieta, totdat zijn dochter Máxima de vriendin bleek te zijn van de toekomstige koning van Nederland. 

De toen al 72-jarige Zorreguieta ging tot dan toe vrijwel anoniem door het leven in Buenos Aires met zijn tientallen jaren jongere echtgenote. Plotseling werd hij onderwerp van een verhitte discussie (vooral in Nederland, nauwelijks in Argentinië) vanwege zijn betrokkenheid bij het moorddadige generaalsbewind in de jaren zeventig.

Zorreguieta zweeg, op dringend advies van het koninklijk huis. Hij heeft zich nooit verdedigd tegen welke beschuldiging dan ook. Dat koninklijke zwijgen heeft resultaat gehad, want de publieke aandacht verplaatste zich al gauw naar de charmes van Máxima.

Ook al zijn er nooit feiten bekend geworden die hem in verband brengen met dood, marteling en verdwijning onder het generaalsbewind, Zorreguieta was wel een enthousiast voorstander van dat regime. Dat was niets bijzonders: half Argentinië stond te applaudisseren toen de militairen de macht grepen in een land dat werd geteisterd door politieke chaos, bloedige aanslagen van links en van rechts en een onstuitbare inflatie. Vooral de betere kringen, waartoe hij behoorde, hadden veel te winnen bij herstel van de orde in het land.

Bijzondere afkomst

Aanvankelijk kwam Jorge Zorreguieta moeilijk uit de startblokken. Toen hij in 1945 van de middelbare school kwam, raakte het land verscheurd tussen voor- en tegenstanders van de linkse volksmenner Juan Perón. Zorreguieta behoorde al jong tot de tegenstanders en hij deed mee aan demonstraties die soms in geweld eindigden. Twee keer begon hij aan een universitaire studie, scheikunde en rechten, maar hij haakte af. Bij een chemisch bedrijf werd hij laborant, vervolgens werkte hij op kantoor van een verzekeraar, waar hij zich opwerkte tot afdelingshoofd. Een opleiding tot douanebeambte bracht betere tijden. Met een kameraad ging hij als zelfstandige bedrijven adviseren over invoerregelingen.

Jorge Zorregieta en zijn echtgenote Maria Zorreguieta. Beeld ANP PHOTO Benelux Press

Zijn grootste kapitaal was misschien wel zijn bijzondere naam, Zorreguieta. Zijn voorouders stamden uit Spaans Baskenland die zich in Zuid-Amerika hadden gevestigd lang voordat de grote immigratiegolven uit Spanje en Italië in de 19de eeuw op gang kwamen.

De Argentijnse Basken voelen zich een soort aristocratie. Ze verenigen zich in aparte clubs, waarvan Jorge Zorreguieta een actief lid was. Om een Baskische familienaam hangt een geur van respectabiliteit, van succes, ook al waren ze maar bankemployé zoals zijn vader.

Zonder scheiding

Zijn verdere loopbaan had hij vooral te danken aan zijn eerste vrouw, Marta López Gil, die filosofie had gestudeerd. Zij was afkomstig uit een van oorsprong Italiaanse familie die landerijen bezat in het stadje Pergamino, drie uur rijden van Buenos Aires. Zorreguieta hielp zijn schoonvader bij het beheer van het land. Ook werd hij actief in een agrarische belangenorganisatie.

Tekst loopt door onder afbeelding

Generaal Jorge Rafael Videla (L) samen met de minister van minister van landbouw, Jorge Zorreguieta in Buenos Aires in augustus 1979. Beeld REUTERS

Zorreguieta werd in 1960 secretaris, later voorzitter van La Sociedad Rural Argentina (SRA), een conservatieve belangengroep van grote boeren. Dat waren destijds onbetaalde functies, die hem wel aanzien en contacten opleverden.

Toen zijn derde kind werd geboren, liep het huwelijk stuk na veertien jaar. Hij had het aangelegd met de veel jongere Maria del Carmen Cerruti. Ook zij was afkomstig uit Pergamino, maar ze studeerde in Buenos Aires. Als bijverdienste paste ze op Zorreguieta’s kinderen en gaf ze hun Engelse les.

Echtscheiding was destijds in het rooms-katholieke Argentinië niet mogelijk, dus toen hij met haar ging samenwonen, was hun eerste kind, Máxima (1971) buitenechtelijk. Er zouden nog drie kinderen volgen.

Jorge Zorreguieta en zijn vrouw Maria del Carmen Cerruti, ouders van prinses Máxima, bij een ceremonie in Buenos Aires, op 4 augustus 1979. Beeld AP

Bijna vergeten

Toen Argentinië weer geteisterd werd door politiek geweld van links en van rechts en de militaire uiteindelijk de macht grepen, was Zorreguieta blij. Zijn steun aan de dictatuur werd beloond: hij werd in 1976 onderminister van landbouw en drie jaar later minister.

Het nieuws van zijn benoemingen kwam als piepkleine berichtjes in de krant, want zo belangrijk waren die posities niet. Zorreguieta was ondergeschikt aan de superminister van economische zaken, Jose Alfredo Martinez de Hoz, die Argentinië weer welvarend zou maken met strikte orde, lage belastingen, open grenzen en verboden vakbonden. Dat het regime moordde, martelde en ontvoerde, was daaraan ondergeschikt.

In hoeverre Zorreguieta geweten heeft van de bloedige uitspattingen, is onduidelijk. In ieder geval zijn alle latere pogingen om hem in verband te brengen met een verdwijning, op niets uitgelopen. In Argentinië zelf is hem nooit iets ten laste gelegd.

Na de val van de militairen verdween Zorreguieta uit het publieke zicht. Hij vond emplooi als belangenbehartiger van de suikerproducenten. Anders dan in buurland Brazilië is de suikersector in Argentinië klein en niet echt belangrijk. Hij was een behendige en beminnelijke lobbyist, met voor iedereen een schouderklopje en een glas whisky.

Zijn naam zou vergeten zijn als zijn dochter Máxima niet was thuisgekomen met de troonopvolger van Nederland. Hun trouwplan was in Nederland heftig omstreden, alleen doordat zij de dochter was van een minister tijdens het generaalsregime. Zelfs Oranjeklanten waren er ontdaan van.

Hij overleed aan de gevolgen van leukemie en is 89 jaar geworden. Beeld Benelux Press

De rol van Zorreguieta

De Amsterdamse hoogleraar Michiel Baud onderzocht voor de regering wat Zorreguieta’s rol was geweest. Hij stelde vast dat Zorreguieta geweten moet hebben van de zogeheten vuile oorlog van de militairen, maar dat het vrijwel uit te sluiten is dat hij er als burger zelf bij betrokken was.

Het compromis dat het huwelijk alleen politiek goedgekeurd zou worden als Zorreguieta weg zou blijven van de trouwerij, viel slecht bij hem. Minister van staat Max van der Stoel wist hem echter met stevige woorden om te praten.

Toen die bittere pil eenmaal was geslikt, was Zorreguieta na het huwelijk altijd welkom in Nederland als gast van de koninklijke familie. Hij was wel aanwezig bij de doop van zijn kleinkinderen, maar hij meed elke publiciteit.

Jorge Horacio Zorreguieta Stefanini werd geboren op 28 januari 1928 in Buenos Aires. Hij stierf op 8 augustus in Buenos Aires.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden