Joodse homo's kunnen 'verbond van liefde' sluiten

In geloofsgemeenschappen, hoe liberaal ze soms ook zijn, zegt rabbijn Menno ten Brink, gaan de ontwikkelingen vaak wat langzamer dan in de rest van de samenleving. Maar bijna tien jaar nadat in Nederland het burgerlijk huwelijk werd opengesteld voor partners van hetzelfde geslacht, bieden de liberaal-joodse gemeenten in Nederland homo’s en lesbiennes de gelegenheid hun relatie te bevestigen met een religieuze ceremonie in de synagoge.

Ten Brink is voorzitter van het College van Rabbijnen van het Nederlands Verbond Voor Progressief Jodendom en verbonden aan de liberaal-joodse gemeenten in Amsterdam en Haaksbergen. Hij leidt volgende maand in Amsterdam samen met rabbijn Tamara Benima de eerste ceremonie waarbij twee joodse mannen hun verbintenis met een joods ritueel zullen bekrachtigen. „Het is niet hetzelfde als een huwelijksinzegening”, zegt Ten Brink. „We spreken in dit geval van een ceremonie. De traditionele choepa blijft voorbehouden aan een man en vrouw.”

Onder liberale joden wereldwijd speelt al geruime tijd de discussie over het mogelijk maken van een ceremonie voor homorelaties. In 1997 bepaalde de Central Conference for American Rabbis – dat in het liberale jodendom bevoegd is uitspraken te doen over de interpretatie van religieuze regels – dat zij voorstander is van het burgerlijk huwelijk voor homoparen. Maar een joods-religieus homohuwelijk ging de rabbijnen te ver. Wel stelden zij voor om te komen tot een ritueel waarmee een voor de wet gesloten homohuwelijk religieus wordt bevestigd.

In de jaren die volgden, sloten progressieve rabbijnen uit onder meer Australië en Groot-Brittannië zich bij het Amerikaanse voorbeeld aan. In Nederland werden de negen liberaal-joodse gemeenten geraadpleegd en ook zij bleken voorstander van een ritueel voor homorelaties. „Dat hebben we zorgvuldig uitgezocht”, zegt Ten Brink.

De regeling die nu is ingesteld voor liberaal-joodse gemeenten lijkt op die zoals die van kracht is in de Protestantse Kerk in Nederland: het staat een gemeente vrij een homorelatie ceremonieel te bevestigen, maar dat is niet verplicht. Het oordeel is aan de dienstdoende rabbijn. Als die het niet met zijn geweten kan verenigen om een relatie tussen twee mannen of twee vrouwen te bevestigen, mag hij dat weigeren. „En daar staat dan geen sanctie op”, zegt Ten Brink.

Voor orthodoxe joden – die in Nederland in de meerderheid zijn – is een dergelijk ritueel onbespreekbaar, weet Ten Brinke. Zij beroepen zich op dezelfde teksten uit de Thora die orthodoxe christenen uit het Oude Testament aanhalen om homoseksualiteit af te wijzen: ’Je mag niet het bed delen met een man zoals met een vrouw, dat is een gruwel’ en: ’Wie met een man het bed deelt als met een vrouw, begaat een gruweldaad, beiden moeten ter dood gebracht worden en hebben hun dood aan zichzelf te wijten’.

De visie van het liberale jodendom, zo schreef Ten Brink onlangs in het tijdschrift Levend Joods Geloof, biedt echter de mogelijkheid om traditionele voorschriften die in deze tijd niet langer acceptabel zijn niet uit te voeren.

Om in aanmerking te komen voor een ceremonie in de synagoge dienen beide partners Joods te zijn. Ten Brink: „Er moet de intentie zijn een Joods huishouden te voeren.” Bovendien kan, net als bij kerkelijke huwelijken, de ceremonie pas voltrokken worden nadat het burgerlijk huwelijk gesloten is.

In zijn praktijk als rabbijn heeft Ten Brink het ’wel eens’ meegemaakt dat twee mannen of twee vrouwen hun relatie in de synagoge wilden bevestigen, terwijl hij daar niet aan tegemoet kon komen. Toch is er volgens de rabbijn ’geen ontstellend grote vraag’ naar een religieus ritueel voor homorelaties.

De exacte invulling van het ritueel moet het College van Rabbijnen nog vaststellen. Ten Brink: „We zouden het brit ahawa kunnen noemen: verbond van liefde. Voor de eerste ceremonie in januari kunnen we nog nadenken over de invulling. Maar het is duidelijk dat een formulering als ’bruid en bruidegom’ niet toepasselijk is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden