Jood worden of trouwen in Israël? Alleen als de orthodoxe rabbijn akkoord is

Beeld afp

Ze vormen een minderheid, maar als het gaat om joodse bekeringen en joodse huwelijken maken orthodoxe gelovigen in Israël de dienst uit. Premier Netanyahu heeft nu beslist: voorlopig blijft dat zo.

"Een daad van verraad jegens vrouwen, nieuwe immigranten en het wereldwijde jodendom." Leider Yair Lapid van oppositiepartij Yesh Atid wond er geen doekjes om, toen hij maandag in het Israëlische parlement reageerde op Netanyahu's besluit om een belangrijk nieuw wetsvoorstel te schrappen.

Dat wetsvoorstel had ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor het Israëlische jodendom. Als het was doorgezet, hadden Israëli's die joods wilden worden niet meer moeten aankloppen bij het opperrabbinaat (het hoogste joodse orgaan in het land), maar konden ze binnenkort terecht bij een lokale rabbinale instantie. Die zou dan oordelen of de persoon in kwestie voldeed aan de criteria om zich voortaan joods te mogen noemen.

Het leek een kleine bureaucratische verandering, maar de gevolgen zouden groot zijn. Het opperrabbinaat is namelijk sterk politiek gekleurd. Het wordt bestuurd door orthodoxen, die een relatief strenge vorm van het jodendom aanhangen. Zij leggen de lat voor 'joodsheid' erg hoog.

De lokale rabbinale instanties waarover het wetsvoorstel sprak, zouden een stuk veelkleuriger worden en gaan bestaan uit rabbijnen uit allerlei verschillende stromingen. Waaronder stromingen die veel minder eisen stellen aan bekeerlingen. Kortom: wetsvoorstel zou het niet-joden en niet-erkende joden dus veel gemakkelijker hebben gemaakt om zich officieel tot het jodendom te bekeren.

Ultra-orthodoxen eisten dat voorstel werd ingetrokken
Dat het voorstel de prullenbak in gaat, komt door ultra-orthodoxen, de rechterflank van de joodse orthodoxie. De ultra's zijn met hun Shas-partij vertegenwoordigd in het in maart geïnstalleerde kabinet-Netanyahu. Tijdens de formatie stelde Shas de premier een voorwaarde: ze zou alleen meedoen als het opperrabbinaat niet hervormd zou worden. Aldus geschiedde.

Dat het nieuwe kabinet het voorstel nu afschiet is een schande, oordeelde de eerdergenoemde oppositiepoliticus Lapid maandag in het parlement. Netanyahu geeft hiermee volgens hem een klap in het gezicht van het wereldwijde jodendom.

Oppositieleider Isaac Herzog ging nog wat verder. "Netanyahu's besluiten over religie en de staat zijn een oorlogsverklaring aan het Israëlische jodendom", oordeelde hij. "Deze beschamende draai van het kabinet zal leiden tot grote maatschappelijke verdeeldheid."

364 duizend joden blijven niet-erkend
Of het land inderdaad verdeeld zal raken valt nog te bezien. Maar zeker is dat één bevolkingsgroep flink baalt dat er een streep door dit wetsvoorstel gaat. Die groep bestaat uit 364 duizend Israëli's met joodse wortels, overwegend kinderen en kleinkinderen van joden uit de Sovjet Unie. Ondanks hun duidelijke joodse bloedlijn zien de orthodoxe opperrabbijnen hen niet als joods.

Daardoor lopen ze niet alleen officiële erkenning mis, maar hebben ze ook minder rechten. Trouwen bijvoorbeeld, is in Israël een religieuze zaak. Het land kent geen burgerlijk huwelijk. Wie wil trouwen, moet daarvoor naar een rabbijn, dominee, pastoor of imam van een erkende stroming. De niet-erkende joden kunnen dat niet, want hun rabbijnen staan niet op de groene lijst.

Critici verwijten Netanyahu dat hij wel erg makkelijk afscheid neemt van een wetsvoorstel waar hij vorig jaar nog achter stond. De premier is aan het draaien, zei parlementariër Tzipi Livni van de linkse Zionistische Unie maandag. "Hij heeft Israël veranderd van een joodse staat in een ultra-orthodoxe staat - alleen maar om de macht te houden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden