Review

Jonkvrouwe Van Aefferenden was katholiek en van adel

Sietse van der Hoek: Tot in eeuwigheid. Het Spectrum, Utrecht; 180 blz. - Fl. 24,90.

In 'Tot in eeuwigheid' beschrijft Sietse van der Hoek vierentwintig 'luisterrijke' begraafplaatsen. Daniël Koning maakte er de foto's bij. Het is een verslag geworden dat lezers aanmoedigt zelf op onderzoek te gaan naar de 2500 begraafplaatsen die ons land telt.

De hoogst gelegen begraafplaats van Nederland is 'Sint Pieter op de berg' bij Maastricht. Je treft er een bonte verzameling beelden en ornamenten aan. Op Marken gaat het er daarentegen heel wat soberder toe: geen luxe zerken, maar ijzeren paaltjes met een nummer. Eenvoudiger kan begraven niet, de kisten liggen er in drie lagen op elkaar. Kenners weten wie waar ligt. Van pottekijkers houden ze op het vroegere eiland niet. Vandaar dat het hek op het bruggetje dat toegang geeft tot de anonieme paaltjes alleen op zaterdagochtend opengaat.

Indrukwekkend zijn vaak de grafschriften op oude begraafplaatsen, zoals die op het protestantse Haagveld in Breda. Daar rusten de ouders van Vincent van Gogh. Een zekere Willie Kreitlein (in 1969 op 39- jarige leeftijd overleden) houdt de bezoekers voor: Ween niet aan mijn rustplaats./Stoor mij niet in mijn rust!/ Bedenk wat ik heb geleden./ Voor ik ging in deze rust.

De begraafplaats Westerveld staat bekend als een van de meest sjieke plekken waar je overledenen naar toe kunt brengen. De grafmonumenten getuigen van vindingrijkheid, zoals het concertorgel op de de zwarte steen die de stoffelijke resten van organist Piet van Egmond dekt. Harpiste Rosa Spier kreeg een stenen harp op haar graf.

De journalist Han Hansen werd er vorig jaar gecremeerd. Bij zijn uitvaart lazen zijn kinderen voor uit het verzameld werk van hun vader. Bij het vertrek van de begraafplaats was er voor iedereen een roos met eraan een kaartje waarop Hansen adviseerde: 'Doe hiermee als met tranen in de ogen: laat ze straks maar zachtjes drogen...'

Als 'heel mooi' omschrijven kenners de begraafplaats 'Ter Navolging' in Scheveningen, in 1777 'om hygienische redenen' gesticht door een rijke Zwitser. Het was de eerste dodenakker die niet in een kerk of in een bebouwde kom was gesitueerd. Onder de open hemel konden overledenen daar worden bijgezet in een van de 102 grafkelders. Tal van beroemde landgenoten maakte er gebruik van. Daarbij 'de twee oude sloven', zoals zij zichzelf spottend noemden, Betje Wolff en Aagje Deken. Maar ook huisarts Van der Hoop, de schoonvader van de staatsman Groen van Prinsterer. Hij liet in 1784 op zijn zerk het opschrift aanbrengen 'Mijn rottende overblijfselen moeten verre van de stad liggen; daar ik levend vermeed iemand te benadelen, wens ik zulks ook na mijn dood niet te doen.'

Het 'grafmonument met de handjes', op het Oud Kerkhof in Roermond, is ook een beroemde bezienswaardigheid. Jonkvrouwe Van Aefferenden was katholiek en van adel, kolonel der cavalerie Van Gorkum protestant en van mindere komaf. Zij werd op het rooms-katholieke deel van de begraafplaats te ruste gelegd, hij in ongewijde aarde aan de andere kant van de kerkhofmuur. Twee handen in steen gehouwen symboliseren sinds 1888 hun verbondenheid over de muur van de dood heen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden