Jonkheer wint: Neerijnen niet ontgrond

NEERIJNEN - De rechter heeft een stokje gestoken voor de door de provincie Gelderland en Het Geldersch Landschap als 'ambitieus' geprezen natuurontwikkeling en ontgronding in landgoed Neerijnen.

Tot genoegen van de in Engeland wonende jhr. Carel Lodewijk Hendrik van Vredenburch heeft de Arnhemse rechtbank uitgesproken dat de Stichting Het Geldersch Landschap het bij de Waal gelegen landgoed niet op de schop mag nemen. De vordering van de stichting bij de Arnhemse rechtbank om tòch in het door haar aangekochte landgoed te mogen ontgronden, ondanks een verbod in de koopakte, heeft de rechter afgewezen.

De jonkheer had in 1974 landgoed en kasteel Neerijnen (288 hectare) verkocht aan de stichting onder de in het contract vastgelegde voorwaarde dat “de koopster nimmer vrijwillig enigerlei medewerking zou mogen verlenen aan enige vorm van ontgronding”.

In 1991 vernam hij via derden dat Het Geldersch Landschap samen met de Grontmij de uiterwaarden (de Rijswaard) van het landgoed wilde afgraven voor nieuwe natuur. Bij de presentatie van vier jaar geleden - omgeven met veel franje en gezagsdragers - brachten de Stichting Het Geldersch landschap en de Grontmij een fraaie brochure in kleur uit over het “veelomvattende plan”. In aanzienlijke delen van het 250 hectare grote uiterwaardengebied bij Neerijnen moesten onder meer nieuwe bossen komen, grienden die niet meer behoefden te worden gesnoeid en een natte verbindingsas vanaf kasteel Neerijnen om “de relatie tussen het binnen- en buitendijkse deel van het landgoed te versterken”.

De jonkheer kwam niet onder de indruk van de gepropageerde “belevingswaarde na de herinrichting”, maar hem sloeg de schrik om het hart. Passages in de brochure zoals “vanuit kasteel Waardenburg zal een rondwandeling langs de dijk en door de uiterwaard naar de inmiddels ingepaste zandwinplas (cursivering red.) tot de mogelijkheden gaan behoren” en “op een hoog punt zal een te bouwen observatiehut bij de zandwinput een hoogtepunt in de te houden rondleidingen gaan vormen”, hebben mogelijk tot zijn ontstemming bijgedragen. Bovendien kon hij in de pers lezen dat het natuurontwikkelingsplan de Grontmij 50 000 vrachtwagens klei kon opleveren (volgens de stichting brachten die haar f 2 937 900 in de portemonnee). De klei zou kunnen worden gebruikt voor de rivierdijkverzwaringen. Juist om dit te voorkomen, om het cultuurlandschap te redden, had hij bij de verkoop aan Het Geldersch Landschap het bewuste regeltje in het contract ondergebracht dat er nimmer zou mogen worden ontgrond. Voor de verkoop had hij een financieel aantrekkelijk bod van de Grontmij, die nu via een omweg weer toesloeg, al eens afgewezen.

In 1992, na van verre over het plan te hebben gehóórd, verzocht hij dus de Stichting Het Gelders Landschap - via zijn advocaat mr. Th. Sandberg - de bewuste bepaling in acht te nemen. Daarop werd, volgens Sandberg CS Advocaten in Rotterdam, niet gereageerd. De stichting probeerde daarentegen in 1993 bij de rechter, via een civiele procedure, het zover te krijgen dat de ontgrondingen tòch konden worden uitgevoerd, bij voorbeeld door een andere uitleg van de koopovereenkomst (er zou nu een nieuwe situatie zijn ontstaan door een andere kijk op natuurontwikkeling).

De advocaten van de jonkheer, mr. Sandberg en mr. J. G. M. Roijers, betoogden in hun pleitnota's onder meer dat jhr. Van Vredenburch destijds ook nog een door alle betrokkenen laag gevonden koopprijs (f. 2 210 000) had gevraagd. Hieruit bleek eens te meer dat hij “ongerepte handhaving van het landgoed wilde verzekeren”. De rechter kwam in zijn vonnis tot de conclusie dat Het Geldersch Landschap onvoldoende had weersproken dat Van Vredenburch met de bewuste bepaling de in vele jaren gegroeide, in cultuurhistorisch opzicht waardevolle staat van het landgoed beoogde te bewaren; hij wilde verzekeren dat het in die toestand bleef. “Ook spreekt vanzelf dat het door Van Vredenburch gewenste behoud van de bestaande cultuurhistorische waarden niet mogelijk is bij uitvoering van de ontgrondingen overeenkomstig het plan.”

De Arnhemse rechtbank blijft erbij: ontgrondingen zijn volgens de koopakte, ook al dateert die van 1974, verboden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden