Jongeren en zingeving / Wereldvrede begint bij de goedheid van je hart

Samen bidden, zingen en praten over wereldvrede. Zestigduizend jongeren uit heel Europa kwamen deze week bijeen onder de vlag van de oecumenische Taizé-gemeenschap. Ter afsluiting van de serie over geloofsbeleving bij jongeren: een reportage uit Hamburg. ,,Zonder God heb ik geen reden om op aarde te zijn.''

Zestigduizend jongeren uit Europa ontmoetten elkaar de afgelopen dagen in Hamburg om te bidden, te zingen, na te denken over leven, liefde en samenzijn. Ze waren uitgenodigd door de Franse oecumenische gemeenschap Taizé, de Nordelbische evangelisch-lutherse landskerk en het rk aartbisdom Hamburg. Broederlijk doorbraken zij de Hamburgse grootstedelijke anonimiteit.

,,Je komt ze overal tegen'', zegt een Hamburgse kunstenares. De Europese jongeren, een enkeling uit een ander werelddeel, willen samenwerken aan een toekomst van vrede en vertrouwen, spirituele verdieping en sociale verbreding, zoals het motto luidt. Aartsbisschop Werner Thissen van Hamburg: ,,Jonge mensen komen hier samen, om het geloof te vieren dat hen verbindt. In hun dagelijks leven zetten ze kleine stappen op de weg der gerechtigheid, solidariteit en vrede. Deze bijeenkomst is een teken van hoop en aanmoediging in een verscheurde wereld.''

Het loopt tegen zessen. Groepjes jongeren rennen naar de eetzaal, in een van de vele hallen van de jaarbeurs. Over een uur begint het avondgebed en ze moeten nog wat eten. Hal 4 stroomt langzaam vol. Op de grond staan vakken aangegeven. Wie dacht ruim te kunnen zitten, heeft het mis: een jongen van de organisatie gebiedt een beetje dichter op elkaar te zitten, zodat de ruimte maximaal benut kan worden. Even voor zevenen worden de liederen geoefend. Als iedereen op zijn plaats is, klinkt een stem door de boxen: ,,We bidden in gemeenschap met de slachtoffers van de aardbeving in Iran. Heilige Geest, verlicht de Iraniërs in hun pijn.''

Het zijn de woorden van frère Roger, de 88-jarige grondlegger van de Taizé-gemeenschap. Al 26 jaar houdt deze gemeenschap 'pelgrimages voor vertrouwen', op de laatste dagen van het jaar, telkens in een andere stad. De stad is de leefwereld van de jongeren: de stad spreekt jongeren aan en in de stad kunnen de jongeren worden aangesproken.

Frère Roger: ,,Het zijn niet alleen de wereldleiders die de toekomst bepalen. Ook kleine mensen dragen bij aan het verwezenlijken van een toekomst van vrede en vertrouwen.''

Wat bezielt ze, in deze tijd van ontkerkelijking? Emmanuel (26) uit Frankrijk: ,,Door Taizé heb ik vriendschappen met mensen uit heel Europa. Als mensen met een andere nationaliteit of met een andere religieuze achtergrond, je vrienden zijn, leer je door de verschillen heen kijken. Wat overblijft is het samenzijn. Dat is heel erg belangrijk.''

Natalja (23) uit Oekraïne: ,,Er hangt hier een bijzondere sfeer. Zoveel mensen die samen bidden, dat zie je niet dagelijks. Ik wilde graag eens naar Hamburg, maar een paar dagen wijden aan God leek me ook een goed idee.'' Christine (25) uit Duitsland: ,,Ik kom hier om mijn vrienden te ontmoeten en om rust te vinden, om te overdenken wat ik met mijn leven wil, over waarom ik op aarde ben. Zonder God heb ik geen reden om op aarde te zijn.''

Belangrijk onderdeel van het programma is de discussie, in internationale groepjes, over de brief die frère Roger voor het jaar 2004 heeft geschreven, een brief voor de wereldvrede. ,,Als je je innerlijk leven verdiept, komen er vanzelf vragen bij je op. Je kunt dan je ogen niet sluiten voor de situatie waarin de samenleving zich bevindt. Wereldvrede begint bij de eigen goedheid van hart, vanwaaruit je pas gevoelig kunt worden voor hen die lijden.'' Discussie, reflectie en meditatie moeten de jongeren prikkelen daarover na te denken en het te vertalen naar hun eigen leven.

Workshops over liefde en gemeenschap, over licht en innerlijk leven, over de zin en de bestemming van de mens, over levenslust, maar ook over 'aardse' onderwerpen als de multiculturele samenleving, verstandelijk gehandicapten, veiligheid en Europa zetten de deelnemers aan het werk.

In Sankt Petri, een klein luthers kerkje in de Hamburgse voorstad Altona, vertelt pastor Fany Dethloff over haar werk voor mensen 'zonder papieren'. ,,Het rijke Westen sluit zijn grenzen en het aantal illegalen neemt toe. Humanitaire hulp is verboden en zelfs strafbaar. Kinderen worden als volwassenen behandeld. Vluchtelingen zijn een mondiaal probleem. Een oplossing is er niet. Alleen de vraag 'Wat kan ík doen?' blijft over.''

Dethloff vertelt een verhaal over twee vluchtelingen van negentien en twaalf, de oudste zwanger. De meisjes kwamen terecht in een daklozencentrum dat eigenlijk alleen voor mannen was. Al snel waren de meisjes aan het eind van hun Latijn. De kerk heeft de meisjes in veiligheid gebracht. En dat gebeurt steeds vaker. Dethloff: ,,We hopen aan het begin te staan van een christelijke beweging, ten behoeve van álle mensen zonder papieren.'' Ze citeert uit Hebreeën (13:2): ,,Verwaarloos de gastvrijheid niet: want daardoor hebben sommigen, zonder het te weten, engelen geherbergd.''

Zevenhonderd vluchtelingen, onder wie veel zieken en kinderen, worden in Hamburg vastgehouden op een boot op de Elbe, zonder rechten en zonder hulp. Het is er verboden voor bezoekers; politieke demonstraties zijn taboe. Maar een processie is geen demonstratie, en dus lopen de jongeren zingend achter de pastores aan, op weg naar de Elbe. Daar doemt uit de grijze midwinternevel een drijvende flat op. De jongeren heffen een lied aan: Da pacem domine, da pacem in diebus nostris (geef vrede Heer, in onze dagen). Achter de ramen zwaaien enkele vluchtelingen, de jongeren zwaaien terug. Een vrolijk verlicht cruiseschip vaart achter de flat voorbij.

De beoogde wereld van vrede en vertrouwen botst met de weersbarstige realiteit. Maar tussen de jongeren onderling lijkt die zo goed als gerealiseerd. Frère Roger: ,,We moeten alles in het werk stellen om een zo groot mogelijk aantal christenen, die vaak onschuldig zijn aan de verdeeldheid, te laten ontdekken dat ze samen één gemeenschap vormen. Een stap naar verzoening wordt genomen naarmate een leven in gemeenschap wordt ontdekt, zoals het al verwezenlijkt is op sommige plekken in de wereld. Er is moed voor nodig om dit vast te stellen en zich eraan aan te passen. Teksten komen later wel. Leidt het voorrang geven aan teksten uiteindelijk niet tot vervreemding van de oproep om zich zonder uitstel met je broeder te verzoenen?''

Om dit te bekrachtigen haalt frère Roger - zelf protestants - de woorden aan van paus Johannes Paulus II: ,,Met de heiligen aanschouwen wij een oecumene van heiligheid die ons uiteindelijk zal leiden naar volledige gemeenschap. Dat betekent geen inlijving of versmelting, maar een ontmoeting in liefde.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden