Jongeren buiten beeld? Bereik ze via een koffiekar

Amsterdam-West richt zich met een brede aanpak vooral op de 'buitenste kring' van jongeren rondom hen die al geradicaliseerd zijn

Jongeren die echt buiten beeld blijven? Die kunnen misschien bereikt worden met een 'mobiele koffiekar'. Gewoon, die kar ergens in de wijk zetten en in gesprek gaan met mensen die erop afkomen.

Het is de laatste op een lijst van twintig acties die stadsdeel Amsterdam-West gaat ondernemen om radicalisering onder moslims tegen te gaan. Voor dat plan - Stay West (Don't go East) - werd donderdag de aftrap gegeven met een debatavond in de wijk.

Ja, die jongeren buiten beeld zijn lastig, zegt voorzitter Gerolf Bouwmeester van de bestuurscommissie van het stadsdeel. "Het eerste wat jongeren die radicaliseren doen is vaak: zich isoleren. Zij worden niet meer bereikt via de moskee of het jongerenwerk."

Dus dan maar via een koffiekar? "Onderschat het niet. Daar hebben we goede ervaringen mee, op pleinen waar gedoe is bijvoorbeeld. Rond die kar komen vanzelf gesprekken op gang, en zo komen we van alles te weten."

Een sluitende aanpak van het gevaar van radicalisering is er niet, weet Bouwmeester, al was het maar omdat nauwelijks te voorspellen is welke jongeren vatbaar zullen blijken voor jihadistische gedachten. Religie speelt vaak niet zo'n grote rol, zei bijzonder hoogleraar radicalisering Bertjan Doosje tijdens het debat van donderdag, maar er zitten wel veel 'identiteitszoekers' bij. Die zitten psychisch niet anders in elkaar dan anderen, voegde terrorismedeskundige Bart Schuurman eraan toe, ze hebben geen stoornis. Volgens antropoloog Martijn de Koning komen ze echt niet altijd uit achterstandsgezinnen. "En als je afgaat op aanwijzingen als kleding en baard, zet je meteen héél veel mensen in het verdachtenbankje."

Daarom zoekt stadsdeel West zijn heil in een brede aanpak, niet zozeer gericht op jongeren die al ver geradicaliseerd zijn, maar vooral op de groepen eromheen en ook op de 'buitenste kring': zo'n beetje alle jongeren in het stadsdeel. Op scholen en in jongerencentra moet het thema radicalisering besproken worden. In opvoedcursussen, bijvoorbeeld via moskeeën, moet ouders geleerd worden wat er gebeurt met kinderen tussen twee culturen en wat hun rol daarin is. En er komen spreekuren waar elke buurtbewoner met zorgen over radicalisering terechtkan.

Tegelijkertijd komen er trainingen voor onder meer jongerenwerkers, wijkagenten, leraren, imams en moskeebestuurders over de vraag: hoe herken je signalen van radicalisering, hoe onderscheid je die bijvoorbeeld van orthodoxie of puberaal gedrag? "En debatten zoals vanavond, ook die zijn belangrijk", zegt Bouwmeester. "In gesprek gaan, iedereen het gevoel geven dat 'ie gehoord wordt."

De aanpak van stadsdeel West sluit naadloos aan bij het beleid dat voor de stad als geheel is uitgezet, al na de moord op Theo van Gogh in 2004. Het hart daarvan is het meldpunt radicalisering. Anders dan de hulplijn van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) is dat niet voor ouders bedoeld, maar voor professionals. Die kunnen zich melden als ze signalen van radicalisering zien en krijgen advies over wat ze kunnen doen. In specifieke gevallen schakelt de gemeente experts in, bijvoorbeeld een psycholoog of een psychiater.

Daarnaast heeft de stad een netwerk van zo'n honderdvijftig sleutelfiguren, vaak jonge mensen met een groot netwerk, die signalen doorgeven, maar bijvoorbeeld ook dienen als klankbord voor ouders. En door geregeld om de tafel te gaan met moskeebestuurders (in West gebeurt dat twee à drie keer per jaar) zorgt het stadsbestuur ervoor dat 'de lijntjes kort zijn' voor als zich echt iets groots voordoet.

In Amsterdam-West is het de afgelopen week, na 'Parijs', rustig gebleven. "We kregen één melding binnen, over mensen die feest vierden over die aanslagen", vertelt Bouwmeester. "Maar dat bleek om een Turkse bruiloft te gaan: het waren mensen die feestelijk de bruid kwamen ophalen."

vandaag Aanpak terreurdreiging

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden