Jongere dupe van verziekte huizenmarkt

De hypotheekrenteaftrek heeft de huizenmarkt verziekt. Geen jongere is nog in staat een woning te kopen. De politieke partijen moeten zich laten adviseren door hun jonge achterban en dit geldverslindende belastingvoordeel voor eens en voor altijd afschaffen.

Vermeende electorale belangen zorgen ervoor dat de hypotheekrenteaftrek tot de heilige tempel van de politiek is verklaard. ,,Aan de aftrek wordt niet getornd', luidt het met samengeknepen billen uitgesproken devies voor camera en congres. Dat is jammer, de huizenprijzen bevinden zich al tijdenlang op een historisch maximum; jongeren zijn nauwelijks meer in staat om een woning aan te schaffen. De hypotheekrenteaftrek moet op de schop!

De hypotheekrenteaftrek heeft een enorme prijsopdrijving van de woningmarkt tot gevolg. De gemiddelde woningprijzen zijn de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld. De lage rente en het feit dat er steeds meer tweeverdieners zijn, speelden hierbij een belangrijke rol, maar uiteindelijk was het de hypotheekrenteaftrek die de huizenprijzen deed exploderen tot ver boven hun nominale waarde. De huizenbezittende middelbare generatie heeft niet te klagen, maar jongeren betalen het gelag. Bovendien kunnen huurders door die prijsopdrijving alsnog geen eigen woning kopen, terwijl de regeling juist voor hen bedoeld was.

Een ander nadeel is de enorme financiële onzekerheid en zinloze bureaucratie die de hypotheekrenteaftrek veroorzaakt. Nu kost de aftrek de staat jaarlijks meer dan 15 miljard gulden. Ter vergelijking: de hele financiële ruimte van Paars 2 was 16,5 miljard. Dit bedrag loopt bovendien nog eens rap op indien de nu nog zeer lage rente stijgt. Daarbij komt dat een hoge rente vaak gepaard gaat met economische laagconjunctuur, met als gevolg weer lagere belastingopbrengsten. De overheid trekt dan twee keer aan het kortste eind. Het is onbegrijpelijk dat de doorgaans zo zuinige minister van financiën Zalm zoveel onzekerheid in het begrotingsbeleid toestaat.

Ook worden er nu onverantwoord hoge hypotheken door burgers afgesloten. Een recessie of renteverhoging kan voor hen desastreuze gevolgen hebben.

Het geld voor de hypotheekrenteaftrek komt niet uit de lucht vallen, maar moet uit de algemene middelen worden vrijgemaakt. Al naar gelang de politieke voorkeur kan dat geld beter besteed worden aan lastenverlichting, aflossing van de staatsschuld of investeringen in de publieke sector.

In plaats daarvan pompt de overheid het geld op een inefficiënte manier rond, waarbij er veel weglekt via de onvermijdelijke mazen in de wet. De vele spaarhypotheken die tegenwoordig worden afgesloten en waarin de hypotheekschuld soms meer dan dertig jaar lang kunstmatig op het oorspronkelijke peil wordt gehouden, zijn daar een pijnlijk voorbeeld van.

Een ander belangrijk bezwaar tegen de hypotheekrenteaftrek is de uiteindelijke besteding van het geld. Vijfenveertig procent van het geld komt terecht bij zeven procent van de woningbezitters. Gegeven de oorspronkelijke doelstelling van de hypotheekrenteaftrek, het stimuleren van woningbezit van vooral mensen met een laag inkomen, een onverdedigbare manier van besteden. Zeker omdat het gaat om de zeven procent die het waarschijnlijk niet nodig hebben dat de overheid hen helpt.

Wat zou er dan wél moeten gebeuren? Er zijn verschillende scenario's mogelijk. Allereerst is er dat van de volledige afschaffing, zoals de Jonge Socialisten, de Jongeren Organisatie voor Vrijheid en Democratie (JOVD) en de jongerenorganisatie van Groenlinks (DWARS) voor ogen hebben. De Jonge Socialisten willen dat dit slechts gebeurt voor nieuw afgesloten hypotheken. Om voor de middeninkomens nog steeds de mogelijkheid tot kopen open te houden, zou de wet Bevordering Eigen Woningbezit moeten worden opengesteld voor inkomens tot iets boven modaal en huizen tot vierhonderdduizend gulden.

De JOVD ziet het liefst zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis en dus ook subsidievormen in de woningsector. Daarom wil ze samen met de hypotheekrenteaftrek het huurwaardeforfait, de overdrachtsbelasting en de huursubsidie afschaffen. Het geld dat de overheid overhoudt, moet gebruikt worden om het belastingtarief in de tweede schijf te verlagen en de werknemersaftrek te verhogen.

DWARS wil ter vervanging van de hypotheekrenteaftrek én van de huursubsidie een algemene woonsubsidie invoeren die in beginsel voor iedereen gelijk is, ongeacht de hoogte van de huur of hypotheek; boven de vierhonderdduizend gulden moet de meerwaarde van de eigen woning beschouwd worden als vermogen en worden aangeslagen voor de vermogensrendementsheffing.

Dan is er het scenario van inperking van de huidige regeling, dat door het Christen Democratisch Jongeren Appél en de Jonge Democraten bepleit wordt. Zij willen de onbegrensde aftrek van de hypotheekrente tegengaan en het maximaal aftrekbare bedrag limiteren tot vierhonderdduizend gulden. Zo profiteren de huishoudens die het nodig hebben van deze regeling, maar worden kapitale woningen niet nodeloos overgesubsidieerd.

Welk scenario we ook kiezen, er zal verandering moeten komen in dit uit de hand gelopen archaïsche systeem. Voor het angstvallig ontwijken van het H-woord is wat ons betreft geen plaats meer. Hopelijk durven de Haagse politici hun gezond verstand te laten prevaleren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden