Opinie

Jongensgedrag, dat creëren we zelf

Beeld ANP

Steeds harder klinkt de roep om aandacht voor jongens. Ook volgens de nieuwe Sire-reclame is er te weinig ruimte voor hun typische ‘jongensgedrag’. Hierdoor verliezen ze hun motivatie en gaan hun prestaties achteruit. De reacties op de campagne staan haaks op elkaar, zegt columnist en socioloog Mieke van Stigt. 

Veel mensen herkennen het probleem, anderen vinden dat we zo teruggaan naar de jaren vijftig.

Er is veel aan te merken op de nieuwe campagne. “Jongens en meisjes zijn gelijk, maar niet hetzelfde”, zegt het spotje. Wetenschappelijk onderzoek toont echter keer op keer aan dat er tussen jongens onderling en tussen meisjes onderling veel méér verschillen zijn dan tussen de twee groepen. Voor die verscheidenheid, met name tussen jongens, is steeds minder aandacht. Jongens moeten het zijn, mannen moeten het worden. De suggestie dat er geen ruimte is voor jongensgedrag verhult dat er steeds minder ruimte is voor rustige, gevoelige jongens.

De suggestie dat jongens gedemotiveerd afhaken omdat ze te weinig begrip krijgen van hun juf gaat voorbij aan de strenge schoolsfeer in de jaren vijftig. Toen was er voor druk gedrag helemaal geen tolerantie en deden jongens het toch echt beter dan meisjes. De suggestie gaat ook voorbij aan cijfers: er ís helemaal geen jongensprobleem in het onderwijs. Meisjes zijn het wel beter gaan doen, maar jongens niet slechter. Ze haken helemaal niet af. Wat is er dan wél aan de hand?

Totale scheiding

Het denken in biologische termen is sterk in opkomst en gaat samen met een totale segregatie, bijvoorbeeld in de marketing. Voor baby’s is vanaf dag één een totale scheiding tussen stoer, mannelijk en blauw tegenover zacht, lief en roze. Dat is tot in details doorgevoerd, ook als het kind opgroeit. Van speen tot shampoo, van speelgoed tot fietsen, tot en met de lunchtrommel en de rugzak, is voor jongens alles blauw, stoer en mannelijk. Met als tegenhanger de lieve, roze prinsessenlijn voor meisjes. Iets genderneutraals is niet meer te vinden. Het biologische denken maakt ook dat we kinderen vanaf dag één verschillend behandelen. En dit heeft gevolgen: jongens worden gedrild in de richting van stoer en agressief gedrag. Elke associatie met vrouwelijkheid, zachtheid en liefheid moet worden vermeden.

Deze jongenscultuur en de sturing door leeftijdgenoten én volwassenen zijn juist de oorzaak van de problemen: zij krijgen alleen de boodschap dat ze druk en wild moeten zijn, maar lopen onvermijdelijk tegen grenzen op. Ze belanden bij de eerste hulp, krijgen conflicten met elkaar en komen in botsing met de omgeving. Het probleem is niet dat ze te weinig ruimte krijgen voor hun natuurlijke gedrag, het probleem is dat dit gedrag helemaal niet zo natuurlijk is, maar vooral sociaal gestuurd.

De gevolgen zijn verstrekkend, niet alleen vanwege de vele jongens die zich in dit keurslijf niet thuis voelen, niet alleen vanwege de boodschap van mannelijkheid die nauwelijks aansluit bij hun toekomstkansen, maar ook in de totale waterscheiding tussen jongens en meisjes, die nauwelijks nog met elkaar spelen: hoe moeten zij leren communiceren, nu en straks?

Waarom herkennen zoveel ouders en zelfs pedagogen dan toch dit probleem dat er niet is? Onze samenleving is gebaseerd op het gelijkheidsideaal. Iedereen heeft gelijke kansen en het is aan het individu om daar iets van te maken. Deze ideologie botst met de waargenomen werkelijkheid, waarin mannen en vrouwen nog helemaal niet zo gelijk zijn (om over andere ongelijkheden zoals kleur en klasse, nog maar te zwijgen). In dit spanningsveld biedt biologie een uitweg: het ligt niet aan ons, zie je wel. Het is ook een verdienmodel voor pedagogen: jongens zijn ín, de presentaties voor komend seizoen zijn alweer geboekt. Maar meer aandacht voor jongensgedrag is geen oplossing. Het is juist het probleem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden