Jongensdroom aan een nylon draadje

Zijn visoen van een eigen jongenskamer moet Joris Belgers nog even opschorten. Maar veel van zijn soortgenoten beschikken wél over een man cave. Waar komt die behoefte vandaan?

Eindelijk. Na onze recente verhuizing was hij daar. De aparte kamer. We woonden al anderhalf naar volle tevredenheid samen, in onze één-kamer tellende Amsterdamse bovenwoning. Maar bij de bezichtiging van ons nieuwe huis had ik een visioen. Mijn eigen man cave. Een mannengrot. Met een doorgezakt bankstel. Gordijnen van satijn. Een gamehoek met een bespottelijk grote tv. En posters: van Batman én Star Wars.

Ach, dromen. Al snel bleek dat die vier overgebleven vierkante meters werden opgeslokt door de boekenkasten die niet mooi in de woonkamer pasten. Vooruit, er paste één opklaptafeltje met laptop voor het raam, die basgitaar mocht in de hoek gepropt en dan paste de racefiets nog net aan het plafond. Verder bleek het kamertje vooral uitermate geschikt om de was te drogen.

Tot zover mijn man cave.

De man cave: volgens de Urban Dictionary 'een emotioneel toevluchtsoord' voor mannen binnen de gezinswoning. Wikipedia: een ruimte in het huis 'waar mannen kunnen doen wat ze willen, zonder bang te hoeven zijn voor vrouwelijke gevoeligheden wat betreft inrichting en interieurontwerp'. Ook een mooie: 'het laatste bastion van mannelijkheid in het door vrouwen overheerste huiselijk domein'.

Ik duld pas twee jaar vrouwelijke aanwezigheid in mijn woning, en heb zeker niet het gevoel dat ik die vrouwelijke invloed moet ontvluchten. Sterker, het huis ziet er gezelliger uit dan ik het zelf had kunnen inrichten. Met planten bijvoorbeeld. Een kleedje over de bank. Maar Superman had zijn 'Fortress of solitude', Batman zijn Batcave. Een man moet zijn eigen plek hebben.

Het fenomeen mancaving is komen overwaaien uit de Verenigde Staten. In gigantische kelders of garages van die suburbane vrijstaande villa's aldaar hebben huismannen alle ruimte voor hun poker- of pooltafel. Voor flipperkasten, of in ieder geval voor gigantische televisies met spelcomputers. In de VS zijn er boeken over volgeschreven, ook wetenschappelijke, net als speciale bouwgidsen vol inrichttips voor je eigen mannengrot.

Ook in Nederland krijgt het verschijnsel voet aan de grond: sinds september zit er een heuse man cave in het Utrechtse winkelcentrum Hoog Catherijne, met bar. Precies: om de man heel genderverantwoord te parkeren zodat de vrouw in alle rust kan winkelen.

"Als een man hier in zijn eentje aan de bar komt hangen weet ik genoeg. Ze vertellen honderduit wat voor spulletjes ze allemaal in hun mannenkamer hebben - of zouden willen hebben", vertelt Jeffrey de Vries. Samen met Spencer Griët runt hij de Utrechtste "experience-bar", zoals hij het noemt. Een ruimte met een industriële uitstraling, betonnen vloer, beetje kaal, gestript, met een zware bruinlederen bank. Op een gigantisch televisiescherm komen Champions League-samenvattingen voorbij. Er zitten twee jongens achter de Playstation. "We hadden ook nog een airhockeytafel, maar die bleek minder hufterproof dan we dachten."

Voor De Vries is het simpel. "Mannen willen gewoon hun eigen hoekje in huis. Vrouwen hebben het daar wat betreft de inrichting toch vaak voor het zeggen. Voor mannen hoeft het allemaal niet zo strak, kleurrijk, of schoon." Zelf had De Vries ook een man cave - die moest hij inleveren toen z'n vriendin bij hem introk. Tja.

Wat is er eigenlijk mis met een ruimte waar je lekker met je maten op zondagmiddag naar de wedstrijd kunt kijken, terwijl de frituurpan in de hoek pruttelt? Voetbal kijken gaat nu eenmaal beter op groot scherm, vanaf een enorm bankstel, en zonder die vriendin die vraagt wanneer je ook weer bij je schoonouders kunt eten. Dat is de eerste bestaansreden voor de mannenruimte: om onder gelijkgestemden (lees: mannen) te zijn.

Daarnaast is de man cave dé oplossing voor mannen met het zogeheten Peter Pan-syndroom. Oftwel volwassen kerels die maar moeilijk afscheid kunnen nemen van hun jeugd. Net als vroeger hebben ze behoefte aan hun jongenskamer, waar ze alle ruimte hebben om ongestoord te knutselen aan modelbouwvliegtuigjes, het beschilderen van actiefiguurtjes of het fröbelen met Legoblokjes. Vermoedelijk val ik in die categorie: in die ene bescheiden aparte ruimte van onze woning prijkt tussen de moeilijke boeken ook een Star Destroyer. Van Lego. Hangend aan een nylon draadje, zodat het lijkt alsof hij écht vliegt.

Waarom? Omdat het kan.

Derde reden voor een aparte mannenkamer: mannen hebben soms simpelweg de behoefte om alleen te zijn. Een verschil tussen mannen en vrouwen is dat vrouwen van oudsher eerder de neiging hebben pratend alles op te lossen. Schijnt. Mannen zouden daarentegen eerder geneigd zijn tot een fight or flight-reactie bij conflictsituaties. Schijnt. Een man cave als veiligheidsventiel tegen huiselijk geweld dus? Zoiets. De hobbyschuur/man cave/knutselzolder kan huwelijken redden, concluderen de Amerikaanse auteurs Mike Yost en Jeff Wilser in 'The Man Cave Book'.

Redden is wat overtrokken, vindt relatietherapeut Wilbert Kok, maar heilzaam is het zeker. Hij kent het verschijnsel, ook uit zijn eigen praktijk. "Statistisch gezien klopt het inderdaad dat wanneer er conflicten zijn binnen een relatie, de vrouw vaak degene is die zegt te willen praten - terwijl de man dan juist terug in zijn schulp kruipt."

Of in zijn mannengrot. En is dat erg? "Nee, lijkt me niet. Mits het wordt toegestaan door de vrouw, natuurlijk. Als de man uit een soort benauwdheid behoefte heeft aan een eigen plek in het huis, laat hem lekker, zou ik zeggen. Maar: blijf wel altijd contact zoeken."

Volgens Wim de Jong, journalist en schrijver van het 'Handboek voor de Moderne Man', gebeurt er nog iets bij mannen die ouder worden. Mannen maken steeds minder testosteron aan, vrouwen krijgen dat er juist bij. Vrouwen worden assertiever en dominanter, ook in het huishouden, terwijl de man lijdzamer wordt. "Even kort door de bocht, maar daarom zie je dus zoveel groepjes vrouwen van middelbare leeftijd gezellig naar het museum gaan, terwijl de man al lang blij is thuis te kunnen knutselen", zegt De Jong.

"Dat hormoonverhaal klopt deels", zegt Kok, "maar de man cave is zeker niet voorbehouden aan oudere mannen. Ook bij jonge stellen zie ik in mijn praktijk dat de mannen vast proberen te houden aan hun oude leven. Aan hun vrijheid, hun jongensdingetjes."

Kijk, dat verklaart opeens een hoop. Want misschien vindt u dit hele verhaal misschien ongegeneerd seksistisch. En u kunt dergelijk vluchtgedrag zelfs misogyn noemen. Ondankbaar, jegens vrouwen, die tenminste nog hun best doen het huis gezellig in te richten.

Ach. Mannen blijven kinderen. En hebben hun eigen speelkamer nodig. Niks mis mee.

Reageren

Heeft u een man cave? En wat doet u daar dan? En meer in het algemeen: wie is bij u de baas in huis? Reageer (graag met foto's), in 150 woorden, op tijdpost@trouw.nl

'Deze kamer is echt mijn heiligheidje'

André Testa, voormalig werkgeversvoorzitter en oud-directeur van het GVB Amsterdam, noemt zijn ruimte 'Het Kraaiennest'. "Er mogen geen andere mensen komen, behalve wanneer ze koffie meenemen. Het is echt mijn heiligheidje. Ik woon hier in Baarn al dertig jaar samen met mijn vrouw, en deze ruimte heb ik gelijk ingepikt. Ik maak alles zelf schoon, de werkster komt hier niet, zodat ze niks kan omstoten. Het is echt een soort machinekamer: er staat allemaal apparatuur."

Er is niet echt ruimte om uitgebreid te zitten met zijn mannelijke vrienden, "want het is een beetje krap". Testa zegt een echte verzamelaar te zijn: van postzegels, stempelmachines, antieke nietmachines, tot een sportwagen (in de garage) en flipperkasten (weer in een andere ruimte).

Of het nu typisch mannelijk is om zo'n eigen ruimte te hebben weet hij niet, wel zegt hij vooral van mannelijk bezoek bewondering te krijgen. Vrouwen vinden het maar wat apart. En zijn eigen vrouw? "Zij is binnenhuisarchitect, maar heeft ook totaal geen behoefte om zich met deze kamer te bemoeien."

'Er is al zo veel wat je samen moet doen'

Toen Waldemar de Haas op tv mannenman Arie Boomsma zag vertellen over het Amerikaanse fenomeen van de man cave wist hij dat hij dat ook wilde. "Het sprak me heel erg aan, het idee dat iedere man een eigen kamer moet hebben waar hij zich met zijn vrienden kan afzonderen. Ik had toen net een huis gekocht, we hadden een zolder over - ik dacht, laat ik eens aan de slag gaan. Een man cave kan trouwens ook klein zijn, zo lang je maar ergens je gang kunt gaan."

In de mannenruimte van De Haas staan een bankstel en een pokertafel, er hangen discolampen. Zijn XBox spelcomputer, een tv. "De keuken, badkamer, je werkkamer: dat zijn allemaal heel functionele ruimtes. Eigenlijk is mijn man cave ook een functionele ruimte. Ik zit er niet elke dag, maar het is gewoon een plek in huis om je prettig te voelen met je vrienden. Waar je echt een 'entertainmentgevoel' krijgt." Dat vindt hij niet per se typisch mannelijk, maar die afzondering, dat alleen kunnen zijn, wel. "Er is al zo veel wat je samen moet doen."

'Thuis is alles ingericht zoals de vrouw het graag wil'

Na de verhuizing van het zonweringenbedrijf van Mario van Ginneken kwam er zo'n 150 vierkante meter leeg te staan. Op een steenworp afstand van zijn woning. Juist toen hij een nieuwe hobby ontdekte - het knutselen aan ouderwetse slotracebanen met speelgoedautootjes. Daar begon het mee.

Met vrienden werd bekokstoofd wat nog meer met de ruimte zou kunnen. "Een vriend had nog wat flipperkasten die in de weg stonden. En van het één kwam het ander." Inmiddels staan er 24 flipperkasten in de ruimte. En drie ouderwetse arcade spelkasten. Twee gokmachines. Er prijken neonlichten aan het plafond. Er is een barretje met zithoek. Er hangt een beamer waarop de vriendengroep voetbal kijkt, of worden er allerhande games gespeeld op XBox of Playstation. En dan is er die gigantische slotracebaan.

Ja, hij had behoefte aan een eigen ruimte. "Thuis is alles ingericht zoals de vrouw het graag wil. In de woonkamer is geen ruimte voor een flipperkast, bovendien maken die dingen natuurlijk een pokkeherrie. En ja, herrie is toch meer iets mannelijks."

De ruimte is 'in principe' man only. Maar vrouwen zijn ook weleens welkom, bijvoorbeeld op de verjaardagen die zijn vriendengroep er viert.

Zijn vrouw Marion vindt het allemaal wel leuk, 'op afstand'. Of ze zelf geen ruimte nodig heeft? "Nee, daar heb ik haar nooit over gehoord. Ze heeft dan ook geen hobby's die ruimte vergen, maar dingen die je gewoon op de keukentafel kunt doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden