Jonge werknemer staat bol van de stress

Flexbanen en vrees voor werkloosheid zorgen voor onzekerheid

Wat is er toch aan de hand met jongeren? Bijna de helft van alle 25- tot 35-jarigen die zich langdurig ziek meldt, gaat gebukt onder stress. Bij jongeren onder de 25 die net aan hun eerste baan beginnen, is stress zelfs de belangrijkste reden voor verzuim.

De cijfers komen uit een onderzoek van ArboNed. De arbodienst die ruim een miljoen werknemers onder haar hoede heeft, is niet de enige die ziet dat de jongeren van nu meer last hebben van werkstress dan de jeugd van vroeger. Geregeld verschijnen berichten over angstige twintigers die vastlopen in hun carrière terwijl deze nog maar net is begonnen.

Volgens onderzoekster bij ArboNed Ilona van Beek is dat best te verklaren. De arbeidsmarkt is vooral sinds het begin van de financiële crisis in 2008 steeds flexibeler geworden. "Ouderen met vaste contracten hebben daar minder last van dan jongeren. Zij werken van tijdelijk contract naar tijdelijk contract. Dat leidt tot baanonzekerheid, een belangrijke oorzaak van stress."

Het is niet alleen de onzekerheid over hun baan, ook het werk zelf zorgt bij jongeren voor spanning. "Veel jonge werknemers zitten 'vast' in een baan die niet voldoet aan de verwachtingen die ze vooraf hadden van hun carrière. Ze vervullen functies onder hun kunnen."

"Maar zij hebben in elk geval werk", zegt Irene Houtman, onderzoekster bij TNO. De hoog- en middelbaar opgeleiden doen vaker het werk aan de onderkant van de arbeidsmarkt, wat tot spanningen leidt bij de lager opgeleiden. "In onze onderzoeken zien we dat burn-out vooral voor komt bij laagopgeleide jongeren", zegt Houtman. "Lageropgeleiden gaan over het algemeen sneller aan het werk en beginnen eerder met het stichten van een gezin. Als je kinderen hebt, zorgt angst om je baan te verliezen voor behoorlijk wat stress."

Jongeren aan de onderkant van de arbeidsmarkt ervaren ook geregeld stress omdat zij weinig zeggenschap hebben over hun werk. Bij hoogopgeleiden speelt het tegenovergestelde, stelt Houtman. "Zij hebben meer last van keuzestress. Hoogopgeleiden hebben veel autonomie en gebruiken dat ook. Zij zeggen geen 'nee', wat ook tot psychische problemen kan leiden."

De spanningen bij jongeren beginnen volgens Ilona van Beek al in de collegebanken. Voordat zij onderzoekster werd bij ArboNed, was Van Beek docente aan de Universiteit Utrecht. "De studenten lezen in de media over 'de verloren generatie' en horen van vrienden en bekenden dat zij geen werk vinden. Zij realiseren zich dat ze beter moeten zijn dan de anderen, wat een enorme kramp oplevert."

En de middelbaar opgeleiden? Die hebben het minste problemen met werkstress, zegt Houtman. "Zij zijn over het algemeen minder ambitieus in hun werk dan hbo'ers en universitair opgeleiden. Daarnaast kennen ze niet de problemen van de laagopgeleiden die nauwelijks aan de bak komen. Voor middelbaar opgeleiden is er nog altijd werk."

Om problemen met overspannen jongeren te voorkomen, raadt Van Beek werkgevers aan een speciaal jongerenbeleid te voeren. "Het zou goed zijn als organisaties met jonge werknemers in gesprek treden en hun een stem geven", zegt ze. "Op deze manier kunnen werkgevers in hun beleid rekening houden met de visie en behoeften van jongere medewerkers."

Langdurig verzuim

Het gemiddelde ziekteverzuim is afgelopen jaar ongeveer gelijk gebleven. Cijfers die Arboned gisteren presenteerde laten een kleine stijging zien: van 3,8 procent in 2013 naar 3,9 procent vorig jaar. De verzuimduur nam toe van 24 naar 29 dagen.

Stressklachten spelen daarbij een belangrijke rol. In 2013 werd langdurig verzuim in 29 procent van de gevallen veroorzaakt door stress, vorig jaar was dat 33 procent. Dit speelt vooral in de groep 25- tot 34-jarigen. Bijna 50 procent van het langdurig verzuim in die groep was stressgerelateerd. Ook onder werknemers jonger dan 25 is stress de belangrijkste verzuimoorzaak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden