Jonge Melkweg slokte prille stelsels op

De Melkweg, ons eigen sterrenstelsel, heeft in zijn jonge jaren andere, prille sterrenstelsels opgeslokt. Leidse astronomen hebben de fossiele restanten van die stelsels ontdekt.

ONDER REDACTIE VAN JOEP ENGELS

Het lijkt wel paleontologie in de ruimte, schrijven de astronomen in het vakblad Nature van deze week. Bij archeologische opgravingen vind je vaak alleen maar sporen van een ver verleden. Op dezelfde manier zijn van die opgeslokte stelsels slechts wat brokstukken over: kleine groepjes, inmiddels oude sterren die allemaal dezelfde kant op bewegen.

De onderzoeksresultaten geven astronomen een beter inzicht in het ontstaan van sterrenstelsels. Onze Melkweg heeft twee componenten: een platte schijf die bestaat uit een kern en spiraalvormige armen - op één van die armen zitten wij - terwijl daaromheen een bolvormige halo zit waarin vooral oude sterren zich willekeurig bewegen.

Over het ontstaan van die platte schijf is iedereen het eens: gaswolken hebben zich langzaam verdicht tot sterren. Maar over de halo is er geen overeenstemming. Vroeger dacht men dat een grote gaswolk razendsnel ineengeklapt was, maar tegenwoordig zijn er steeds meer aanwijzingen dat de halo een samenklontering van premature stelsels is. Ook het Leidse onderzoek wijst in die richting.

De Leidenaren bestudeerden grote oude sterren in de buurt van de zon - niet meer dan een paar duizend lichtjaren verwijderd. Alle oude sterren, om exact te zijn; ze konden gebruik maken van het monnikenwerk van de Europese satelliet Hipparcos die tussen 1989 en 1993 honderdduizenden sterren in kaart had gebracht.

Uit dit grote archief visten ze zo'n honderd oude sterren. Ze bepaalden van al die sterren de beweging en ontdekten dat de meeste kriskras door elkaar schoten. Op twee groepjes na: negen sterren bewogen zich met grote snelheid in parallelle richting, loodrecht op de schijf van de Melkweg. Drie andere sterren hadden dezelfde snelheid maar een andere richting.

Uit hun analyses concluderen de astronomen dat beide stromingen tot hetzelfde prille stelsel behoorden dat ooit door de zwaartekracht van de Melkweg is ingevangen en uiteengereten. Een lot dat het recent ontdekte dwergstelsel in het sterrenbeeld Boogschutter ook staat te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden