Jonge fadosensatie

Ana Moura, de jongste vedette van de nieuwe generatie fadistas, is erg geliefd. De Stones nodigden haar uit voor hun coverproject. Nu tourt de Portugese uitgebreid door ons land.

Als een bloem die zich na jaren droogte fier opricht, zo bloeit de Portugese fado op het ogenblik. In de bioscopen draait ’Fados’, van regisseur Carlos Saura. Deze lofzang op de Portugese blues valt samen met de opkomst van een nieuwe generatie fadistas die zich de laatste jaren aandiende met de zangeressen Mariza, Misia en Cristina Branco.

Ana Moura (1979) is de jongste sensatie. Haar donkere alt met een ruw randje werd niet alleen ontdekt door The Rolling Stones, die Moura voor een Stones-coverproject uitnodigden. Ze was ook al te horen in Japan en de Verenigde Staten, met een optreden in de Carnegie Hall. De komende weken maakt Ana Moura een uitgebreide tournee door Nederland.

In eigen land is Ana Moura inmiddels uitgegroeid tot een vedette. Haar albums vind je in alle cd-winkels naast platen van Mariza en fado-legende Amália Rodrigues. Op 7 oktober vorig jaar, een dag na de sterfdag van Rodrigues (overleden in 1999), bevestigde Moura haar status als zangeres met een grote fadostem en een indrukwekkende podiumpersoonlijkheid in Centro Cultural Belem. Geen duistere club maar het equivalent van ons Concertgebouw, goed voor duizenden toeschouwers.

Terwijl de uitverkochte zaal volstroomt, krijgt ze backstage twee gouden platen uitgereikt voor het recent verschenen ’Para Além da Saudade’ en haar eerste album ’Guarda-me a vida na mao’. Nota bene van Tózé Brito, een grote Portugese popster uit de jaren zestig en zeventig, en tegenwoordig een gerenommeerd tekstschrijver en directeur van platenmaatschappij Universal Portugal.

Van dichtbij maakte Brito de opkomst van de nieuwe fado mee: „Fado werd jarenlang geassocieerd met het bewind van dictator Salazar. Na de Wereld Expo van 1998 in Lissabon kwam de omslag. Er ontstond een frisse kijk op de eigen cultuur en taal – toen werd die hernieuwde aandacht voor een eigen culturele identiteit geboren.”.

Voor Brito bezit Moura alles om tot een grote fadista uit te groeien: „Fado staat voor ziel, passie, ongrijpbaarheid. Al die elementen vind je terug in haar zang en optreden. Daarmee weet ze zowel een jong als oud publiek aan zich te binden”, zegt Brito.

Open doekjes vallen Moura ten deel. Ze weet zich dan ook omringd door de crème de la crème van de muziekwereld, zoals de snarenvirtuoos Custodio Castelo op guitarra portuguesa, Rolling Stones-saxofonist Tim Ries en de Portugese beroemdheid Fausto. Een singer-songwriter en eminence grise ineen, die speciaal voor Ana Moura het nummer ’Eviemos nascidos do mar’ (We werden uit de zee geboren) schreef. Moura zingt met geloken ogen, zoekend naar haar ziel die naar buiten moet.

Na het concert wil Moura wel het een en ander kwijt. Ze wordt onderbroken door rinkelende mobieltjes die haar allemaal in laaiend commentaar complimenteren. Moura: „Fausto is een van mijn helden; ik groeide met hem op. Hij is een van de groten van Portugal. Speciaal voor mij componeerde hij deze fado.”

Voor Moura ligt het geheim van de fado in de Portugese geschiedenis besloten: „In een gedicht van de beroemde Portugese dichter José Jesu vertelt hij hoe Portugezen naar andere landen reisden. „Met Europa in onze rug, en de zee voor ons. De mannen gingen op ontdekkingsreis, de vrouwen zongen hun verdriet weg. In de fado draait alles om afscheid en de gevoelens die daarbij horen. Alles tussen liefde en dood.” Het ’fatum’ waarvan het woord ’fado’ is afgeleid? Moura: „Dat is de saudade, een ongrijpbaar woord voor een ongrijpbaar gevoel. Ik wil voelen wat ik zing – terwijl je zingt, gebeurt er van alles – ik moet naar binnen kijken en geven wat ik voel op dat moment.”

Ook in de internationale muziekscene is Ana Moura geliefd. In 2006 nam ze deel aan het ’Rolling Stones Project’ van Tim Ries, de saxofonist van de Rolling Stones. Een jaar later zingt ze samen met Mick Jagger het nummer ’No expectations’ tijdens een uitverkocht concert van de Rolling Stones in het stadium Alvalade in Lissabon.

Moura: „Ze waren in 2006 op tournee in Japan. Ze hebben altijd van fado en van Amalia Rodrigues gehouden, vertelden ze me naderhand. Ze wilden een nieuw project beginnen. Met onder meer Norah Jones en Sheryl Crow, die allemaal een Stones-cover zingen. Ze zochten een fadozangeres en Tim Ries vond in een Japanse winkel bij de afdeling ’fado’ mijn cd. Toen kwamen ze naar Portugal en hebben we hier in Lissabon opgenomen. Het had een echte fado-atmosfeer, want in plaats van alle instrumenten apart op te nemen, deden we het met de hele band samen. We stonden in een cirkel en keken elkaar aan.”

’No expectations’ staat niet op Moura’s laatste cd, maar wel op haar repertoire. „Ik koos voor het nummer ’No expectations’ omdat ik er fado in kon leggen. Rock komt tenslotte van de blues; de Rolling Stones baseren zich op de blues. En fado is ook een soort blues, het gaat om de ziel. Daarom kon ik de fado in dit lied herkennen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden