Jonge democratie Thailand kampt met groeipijnen

Betogers op Suvarnabhumi International Airport (EPA/RUNGROJ YONGRIT)

De Thaise legerleider generaal Anupong Paochinda heeft vandaag de regering gevraagd af te treden en nieuwe verkiezingen te houden.

Hij eiste dat de oppositiebeweging Volksalliantie voor Democratie (PAD)ophoudt te betogen en de luchthaven van Bangkok ontruimt. Eerder op de dag sloeg de oppositie een uitnodiging van de regering af om in gesprek te gaan. „Jullie moeten eerst opstappen, voordat we met jullie om de tafel gaan zitten en praten”, zei PAD-leider Sondhi Limthongul voor een gehoor van enthousiaste aanhangers op de luchthaven Suvarnabhumi.

De PAD houdt de luchthaven bezet sinds dinsdag. Het luchtverkeer van en naar Suvarnabhumi is tot nader order stilgelegd.

Een KLM-vlucht van gisteravond naar Bangkok heeft de Thaise hoofdstad niet bereikt. Het toestel moest wegens de onrust in het Aziatische land uitwijken naar Kuala Lumpur in Maleisië. De 256 passagiers aan boord zijn daar in hotels ondergebracht. Ook voor gestrande Nederlandse toeristen in Thailand wordt gezocht naar een oplossing. In totaal kwamen 3000 toeristen vast te zitten op de luchthaven; zij zijn geëvacueerd.

Thailand verkeert al jaren in een politieke crisis. Wat is er aan de hand in dit Aziatische land?

De afgelopen maanden was het vaak prijs. In augustus werd de premier uit z'n functie verdreven, tweemaal werd het parlement belegerd, er vielen twee doden en honderden gewonden. En nu is dus de luchthaven bezet door gewelddadige demonstranten.

Wie zijn dat?

De protesten worden geleid door de Volksalliantie voor Democratie PAD, een beweging van de stedelijke elite, delen van de middenklasse en sympathisanten van het koningshuis en het militaire apparaat.

Tegen wie gaan ze tekeer?

Eigenlijk altijd tegen dezelfde tegenstanders: de aanhang en opvolgers van de populistische ex-premier en zakenman Thaksin Shinawatra, die bijna twee jaar geleden na maandenlange straatprotesten werd afgezet door het leger. De militairen namen toen de macht vijftien maanden over, stelden een nieuwe constitutie op en schreven verkiezingen uit. Daarin won de erfopvolger van Thaksins partij dankzij zijn aanhang op het platteland. Zij dragen de verdreven Thaksin nog altijd een warm hart toe omdat hij allerlei fondsen voor hen vrijmaakte en hen vrijwel gratis gezondheidszorg gaf.

Blijft Thailand een democratie?

De jonge Thaise democratie heeft last van groeipijnen, stelde de Thailand-specialist Luuk Knippenberg, universitair docent aan de Radboud Universiteit Nijmegen onlangs in Trouw. Knippenberg promoveerde op de politieke en economische transformatie van Thailand.

„Democratie werkt niet echt in Thailand. Het is van oudsher een samenleving waar netwerken, macht, geld en politiek nauw met elkaar verweven zijn. Partijen zijn rond personen geformeerd, en leiders die goede contacten hebben en het juiste raderwerk smeren met geld konden het altijd lang volhouden.”

Thaksin heeft na zijn uitverkiezing in 2001 geprobeerd die netwerken te doorbreken, legt Knippenberg uit. „Dat riep weerstand op omdat hij daarmee de elite het brood uit de mond stootte en hun status ontnam. En de ontwikkeling van het platteland, die trouwens al voor Thaksin was ingezet, leidde tot een veel mondiger boerenbevolking.”

Het toerisme – belangrijke bron van inkomsten – loopt zo enorme schade op. Wat zou een uitweg uit deze situatie bieden?

Dat is moeilijk te voorspellen. Nieuwe verkiezingen lijken geen oplossing, omdat die waarschijnlijk weer een Thaksin-getrouwe aan de macht brengen. En deskundige Knippenberg ziet het leger niet zo snel weer het land besturen. „Het leger is erg verdeeld, maar ze hebben in elk geval tijdens de laatste coup laten zien dat ze dat (een geslaagde coup plegen, red.) niet meer kunnen. Aan de andere kant kunnen ze het zich ook niet permitteren dat het een chaos wordt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden