Jong tegenover oud bij Italiaanse verkiezingen

null Beeld AP
Beeld AP

Bij de Italiaanse verkiezingen staat een heel jonge kandidaat, Luigi di Maio, tegenover een (heel) oude bekende: Silvio Berlusconi.

Het gematigde gezicht van de Vijfsterrenbeweging

Luigi Di Maio Beeld Getty Images
Luigi Di MaioBeeld Getty Images

Sinds een half jaar is Luigi Di Maio (31) de leider van de Vijfsterrenbeweging, de partij die naar verwachting de grootste in het parlement wordt. De anti-systeempartij is in 2009 door cabaretier Beppe Grillo opgericht. De twee mannen zijn heel verschillend: Grillo is luid, scheldt, is bij vlagen niet te volgen, terwijl Di Maio rustig, welbespraakt en beheerst is.

Luigi Di Maio is alleenstaand en komt uit een rechts middenklassegezin uit de buurt van Napels. Zijn vader had een bouwbedrijf, zijn moeder gaf Latijnse les. Di Maio heeft twee studies gevolgd maar is nooit afgestudeerd. Na wat nietszeggende baantjes is hij vanaf het allereerste begin actief in de Vijfsterrenbeweging geweest. In 2013 kwam hij in het parlement terecht, waar hij de jongste vice-Kamervoorzitter ooit werd.

De kalme en mediagenieke Di Maio, altijd keurig in het pak, is door Grillo naar voren geschoven om de protestpartij een gematigd imago te geven en kiezers gerust te stellen. Hij geldt binnen de partij als conservatief. Di Maio is onlangs van een extreem standpunt afgestapt: hij vindt een referendum over de euro niet langer wenselijk.

Wat de jonge partijleider wel wenselijk vindt, is een basisinkomen van 780 euro voor werklozen en directe democratie: burgers mogen van hem via internet over wetsvoorstellen stemmen. Di Maio uit kritiek op de toestroom van migranten en pleit voor forse investeringen in duurzame energie. Hij vindt het geen probleem om het begrotingstekort te laten oplopen in plaats van terug te dringen, zoals Brussel wil.

Eerlijk en transparant

De Movimento Cinque Stelle is niet links en niet rechts en pleit vooral voor eerlijk en transparant bestuur. Om de zakkenvullers en carrière-politici buiten te sluiten, moeten de Vijfsterren-parlementsleden de helft van hun hoge salaris afstaan en mogen politici op elk niveau niet meer dan twee termijnen dienen. Mensen met een strafblad - waarvan er in het Italiaanse parlement nogal wat zitten - zijn bij de Vijfsterrenbeweging niet welkom.

In een land waar bijna alle gevestigde partijen verwikkeld zijn in corruptieschandalen, politici op hoog niveau veel verdienen en hun vrienden en familieleden aan mooie banen helpen, slaat dat aan bij zowel rechtse als linkse kiezers. Dat de Vijfsterren-burgemeesters die sinds 2016 Rome en Turijn besturen het er niet best vanaf brengen, en dat vorige maand bleek dat tien parlementariërs sjoemelden met bankafschriften om hun hele salaris te houden, heeft opvallend genoeg weinig invloed op de populariteit van de partij.

Mocht de Vijfsterrenbeweging aan de macht komen, dan wordt het besturen nog een hele opgave voor Di Maio. Hij is erg jong en zijn partij kent uiteenlopende stromingen. Een deel sluit samenwerking met andere partijen uit, een ander deel niet. Een deel is fel eurosceptisch, een ander deel niet. Er zijn pro- en anti-immigratiegeluiden te horen.

Critici houden hun hart vast. Ze wijzen op het gebrek aan ervaring om een groot G7-land met grote problemen te leiden. Maar juist dat laatste is een van de belangrijkste redenen waarom miljoenen Italianen voor de Vijfsterrenbeweging gaan. Die ontevreden kiezers vinden dat de partijen die wel hebben geregeerd laten zien hoe incompetent, onbetrouwbaar en zelfzuchtig ze zijn.

Het gepimpte en bekende gezicht van Forza Italia

Silvio Berlusconi Beeld Getty Images
Silvio BerlusconiBeeld Getty Images

Oud-premier Silvio Berlusconi (81) werd een paar jaar geleden nog afgeschreven, maar is met behulp van zijn grenzeloze middelen en ambities weer teruggekomen. De multimiljardair met het media-imperium leidt Forza Italia, een centrumrechtse partij die door hemzelf is opgericht - samen met een vriend die nu in de gevangenis zit voor het hebben van banden met de maffia.

Silvio Berlusconi is twee keer gescheiden en heeft vijf kinderen. Hij werd wereldbekend door zijn bunga-bunga-avonden vol seks en prostituees, maar is geen feestbeest meer. Hij heeft een vaste vriendin, van 32, en vindt zijn vele hondjes ook heel lief - zijn partij wil eigenaren van honden en katten fiscaal gaan belonen.

Voor een tachtiger is Berlusconi nog kwiek. Hij volgt een streng dieet, heeft zich voorafgaand aan de verkiezingscampagne teruggetrokken in een kuuroord en heeft de beste doktoren. Hij maakt nu grapjes over zijn hoge leeftijd en de geïmplanteerde haren op zijn hoofd.

Maar de facelifts en foundation kunnen niet verhullen dat hij duidelijk minder scherp is; hij haalde op tv lire en euro's door elkaar en beweerde dat er 14 miljoen mensen in het piepkleine Malta werken.

Vertrouwde opa van de natie

Anno 2018 presenteert Berlusconi zich als een vertrouwde opa van de natie, een ervaren staatsman. Hij doet (irreële) beloftes als een tarief voor de inkomstenbelasting van 23 procent voor iedereen, een minimum pensioen van 1000 euro per maand en fikse belastingvoordelen voor bedrijven die jongeren aannemen.

Dat valt aardig in een land dat aarzelend uit een lange, diepe economische recessie komt.

Opiniepeilers zeggen dat 16 procent van de 46 miljoen kiezers morgen op Forza Italia stemt - ondanks het feit dat in de ruim negen jaar waarin de partij aan de macht was Italië geen stap vooruit heeft gezet. Als premier was Berlusconi vooral druk met alle rechtszaken tegen hem, wegens omkoping, het betalen voor seks met een minderjarige, belastingfraude, machtsmisbruik en het beschermen van zijn zaken-imperium.

Zelf zegt Silvio Berlusconi dat hij werd tegengewerkt door afgunstige rechters en aanklagers en het land daardoor niet heeft kunnen moderniseren en doen groeien. Hij wil dat alsnog doen, en een groep trouwe fans gelooft daarin. Al is die groep wel behoorlijk geslonken. Voor maximale kansen is Berlusconi voor deze verkiezingen dan ook een strategische lijstverbinding aangegaan.

Vernedering

In 2013 is Berlusconi veroordeeld voor belastingfraude en hij mag daarom tot 2019 geen publieke functie uitoefenen. Hij kan dus geen parlementslid of premier worden.

Dat Berlusconi zijn partij toch weer vol in de verkiezingscampagne stort en elke dag op televisie is, is waarschijnlijk omdat hij vanwege die veroordeling het parlement is uitgezet en zijn ridderstitel (iedereen noemde hem cavaliere) moest inleveren. Dat was een vernedering, net als zijn gedwongen terugtreden als premier in 2011, toen Italië failliet dreigde te gaan. Dat zit hem goed dwars.

Berlusconi wil de geschiedenis niet ingaan als een politieke loser, maar als een winnaar.

Lees ook:

Vandaag kiezen de Italianen een nieuw parlement, met voor de eerste keer een nieuw kiessysteem. Dat maakt de uiteindelijke zetelverdeling moeilijk te voorspellen.

Bijna de helft van de jonge Italianen zegt niet te gaan stemmen. Ze voelen zich bij de parlementsverkiezingen door geen enkele politieke partij vertegenwoordigd. Op hun beurt jagen de partijen vooral op grijze stemmers.

Het vroegere Lega Nord, dat streed voor een onafhankelijk noord-Italië, verlegt nu als 'Lega' zijn terrein naar het voorheen zo verguisde zuiden. 'We zijn allemaal Italianen.'

Bij de verkiezingen in Italië zal links klappen krijgen. De stemming wordt beheerst door de immigratiecrisis. Het 'linkse' dorpje Castellaccia is overspoeld door asielzoekers en voelt zich 'genaaid' door Rome.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden