Jong, hip en rancuneus denderde Nayib Bukele naar het presidentschap van El Salvador

Nayib Bukele houdt een toespraak in de verkiezingsnacht. Beeld EPA
Nayib Bukele houdt een toespraak in de verkiezingsnacht.Beeld EPA

Tegen ieders verwachting in Nayib Bukele met overmacht in de eerste ronde tot president van El Salvador gekozen. Hij leek het zelf ook nauwelijks te kunnen geloven.

Zou Nayib Bukele er zelf in geloofd hebben? De meeste commentatoren in El Salvador gingen er in ieder geval zeker niet vanuit dat hij zondag tot president van het Midden-Amerikaanse land zou worden gekozen. Bukele, zo klonk het, ging nauwelijks de wijken in, zijn verkiezingsprogramma was te vaag en zijn campagne te hip. Bovendien stond hij dan wel steeds bovenaan in de peilingen, maar zakte hij in de laatste weken van de campagne zienderogen.

Maar de 37-jarige Bukele logenstrafte alle voorspellingen; hij haalde zondag meer dan de helft van de stemmen en wordt de jongste president ooit van El Salvador. Een tweede ronde op 10 maart is niet meer nodig.

Daverende schok

Glunderend vierde hij voor duizenden enthousiaste aanhangers in hoofdstad San Salvador zijn overwinning op wat hij steevast ‘meer van hetzelfde’ noemt: de gevestigde conservatieve rechtse Republikeinse Nationalistische Alliantie (Arena) en de regerende linkse oud-guerrillabeweging Farabundo Martí Front voor Nationale Bevrijding (FMLN). “We hebben de meeste stemmen gehaald in alle departementen van het land!”, juichte hij, geflankeerd door zijn zwangere vrouw, op het Morazánplein in San Salvador, alsof hij zelf moeite had de uitslag te geloven.

Bukele’s overwinning komt als een daverende schok in El Salvador. Sinds het einde van de burgeroorlog in 1992 werd het land steevast geregeerd door Arena en, de afgelopen tien jaar, het FMLN. De Salvadoranen zijn beide partijen evenwel spuugzat; de economie draait slecht, de werkloosheid en de armoede blijven onverminderd hoog, het moordcijfer behoort tot de hoogste in de wereld en maandelijks worden hoge regeringsfunctionarissen, tot oud-presidenten toe, beschuldigd van corruptie.

Aangedreven door die onvrede denderde Bukele als een stoomwals door het oude systeem. Hij deed dat door met flair een campagne te voeren die vooral jongeren aansprak. Zijn video’s en memes op sociale netwerken zijn een fenomeen in de regio; op Facebook alleen heeft hij meer dan anderhalf miljoen volgers, ongekend in een land met slechts vijf miljoen kiesgerechtigden. Met zijn perfecte kapsel, kortgeknipte baard en hippe kledingstijl presenteerde hij zichzelf als het frisse, jonge alternatief dat een einde aan de corruptie van de gevestigde orde gaat maken.

Tegenwerking

Bukele’s campagne werd ook aangedreven door rancune. Als burgemeester van de hoofdstad werd hij in oktober 2017 wegens kritiek op de partijleiding uit het FMLN gezet, waarna hij een eigen partij, ‘Nieuwe Ideeën’, oprichtte. Het lukte hem echter niet die beweging op tijd voor de verkiezingen te registereren en het Electoraal Hooggerechtshof blokkeerde aanvankelijk zijn kandidatuur voor een kleine linkse partij. De meeste critici zagen dat als onterecht en een poging hem, uit angst voor zijn populariteit, uit de race te houden. Uiteindelijk deed hij toch mee, met de centrumrechtse Grote Nationale Alliantie (Gana).

Hoe ongekend Bukele’s zege ook moge zijn, het is niet duidelijk hoe hij precies wil gaan regeren. Onder het uiterlijk vertoon schuilen weinig concrete voorstellen, en zijn partijtje heeft nauwelijks zetels in het parlement. Bukele zal nu moeten gaan samenwerken met dezelfde partijen die hij tijdens de campagne verfoeide. Zijn populariteit op sociale netwerken zal hem daarbij weinig kunnen helpen.

Lees ook:

Veel Midden-Amerikanen zien de migratie naar de VS als minder gevaarlijk dan thuisblijven

Het is een zin die de laatste twee weken veelvuldig werd geopperd. “Als moeder of vader van zoveel kinderen ben ik geschokt dat kinderen van ouders worden afgepakt.” De maatregel was bedoeld om de vele duizenden Midden-Amerikanen die jaarlijks door Mexico naar de Verenigde Staten reizen, ervan te overtuigen af te zien van een ‘illegaal’ bestaan.

VS besteden miljarden om illegale migratie vanuit Centraal-Amerika aan te pakken

De Verenigde Staten investeren meer dan 10 miljard dollar in Centraal-Amerika om de illegale migratie vanuit die landen tegen te gaan. Ruim 5,8 miljard dollar is bestemd voor het terugdringen van drugshandel, geweld en armoede in Honduras, Guatemala en El Salvador.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden