Naschrift

Jonathan Demme 1944-2017: Regisseur die acteurs deed schitteren

Jonathan Demme haalde met de film 'The Silence of the Lambs' de lijst van 100 beste Amerikaanse films aller tijden. Beeld AFP

Een filmauteur, met een herkenbaar oeuvre, was hij misschien niet, maar regisseur Jonathan Demme heeft met enkele titels een enorme bijdrage geleverd aan de recente Amerikaanse cinema.

Het chef d’oeuvre van Demme, die woensdag op 73-jarige leeftijd in zijn geboortestaat New York overleed, is ‘The Silence of the Lambs’ (1991). De psychologisch zeer rijke thriller waarin een jonge FBI-agente met de hulp van een kannibalistische moordenaar een andere seriemoordenaar opspoort, bezorgde zelfs doorgewinterde horrorfans klam zweet in de handen.

Nooit eerder werd een film in dit genre overladen met Oscars, waaronder voor beste film en voor de acteurs Jodie Foster en Anthony ‘Hannibal the cannibal’ Hopkins. De baanbrekende, artistiek invloedrijke film werd door het American Film Institute opgenomen in de lijst 100 beste Amerikaanse films aller tijden (op nummer 74).

Ook met ‘Philadelphia’ (1993), een rechtbankverhaal over een homoseksuele jurist die zijn baan verliest, had Demme veel succes. Het gelauwerde melodrama met Tom Hanks (die ook een Oscar kreeg) droeg als mainstreamfilm op het hoogtepunt van de aidscrisis enorm bij aan de bespreekbaarheid van hiv.

Demme’s filmografie beslaat ondermeer de misdaadkomedies ‘Something Wild’ (1986) en ‘Married to the Mob’ (1988), de remake van de jaren zestig politieke thriller ‘The Manchurian Candidate’ (2004) en het melodrama-met-ruwe-randjes ‘Rachel Getting Married’ (2008). Opvallend is dat Demme zijn acteurs tot grote prestaties bracht en hun kanten van zichzelf liet zien die het publiek niet kende.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Jonathan DemmeBeeld Chris Pizzello/Invision/AP

Emotionele onderstreping

Naast zijn gevarieerde speelfilmoeuvre was er ook een constante, grote liefde in Demme’s leven: muziek. De filmmaker begreep de kracht van muziek als lapmiddel voor zwakke scènes, zoals hij in interviews wel eens uitlegde, en als emotionele onderstreping van drama: een van de meest onheilspellende scènes in ‘The Silence of the Lambs’ ontleent veel duister effect aan het nummer ‘Goodbye Horses’ van Q Lazzarus.

Muziek was voor Demme bovenal een kunstvorm op zich. Met de fantastisch opgebouwde concertregistratie van Talking Heads, ‘Stop Making Sense’ (1984), maakte Demme een gekoesterd icoon in dat genre, en tevens het begin van zijn carrière als videoclip- en muziekdocumentaireregisseur. Hij werkte samen met New Order, The Pretenders, Bruce Springsteen, Justin Timberlake en, zijn favoriete artiest, Neil Young.

Passend, in dat licht, is zijn laatste film, een ode aan rock & roll: in ‘Ricki and the Flash’ (2015) speelt Meryl Streep in strakleren broek een ouwe rocker die het gelukkigst is op het podium, met gitaar en band.

Demme leed aan kanker. Hij laat zijn vrouw Joanna Howard en drie kinderen achter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden