Johnny Carson stond voor zachte spot

Voor de Amerikaanse tv-kijker verdwijnt er vanavond een instituut. Met zijn 4531ste Tonight Show neemt de koning van de Amerikaanse talkshows Johnny Carson afscheid. In de Washington Post werd de scheiding tussen gastheer en kijker deze week al vergeleken met het afscheid dat Walter Cronkite nam als anchorman van de avondnieuwsuitzending van CBS.

Op ruim vier maanden na heeft Johnny Carson dertig jaar lang zijn 'dagsluiting' bij de omroepmaatschappij NBC gepresenteerd. Iedereen ging er tot een jaar geleden vanuit dat hij die drie decennia vol zou maken, tot hij ineens vorig jaar juni meedeelde: Op 22 mei 1992 stop ik ermee. De reden? De ene lezing luidt dat de 66-jarige Carson gewoon moe is, maar de Post haalt een hooggeplaatste insider aan die gekwetstheid als belangrijkste reden aanvoert.

Begin vorig jaar schreven enkele roddelbladen dat Jay Leno, Carsons vaste vervanger bij ziekte en vakantie en nu ook opvolger, veel betere kijkcijfers haalde tijdens die gastgastheerschappen. De bron voor die beweringen zou in het Leno-kamp zitten en Carson moet geergerd hebben geroepen: "Als ie zo zit te springen, dan kunnen ze voor mijn part barsten."

De relatie tussen Carson en NBC was toch al niet meer hecht sinds de omroepmaatschappij zes jaar geleden in handen kwam van General Electric. GE heeft sindsdien maar weinig waardering getoond voor de entertainer, die uit wraak in elke show wel een grap maakte over de elektronica- en technologie-gigant, die hij spottend aanduidt als 'een onderneming met een warmkloppend hart'.

Vlak voor kerst 1991 vertelde hij zijn publiek een kaart te hebben gekregen met het tekstje: 'Aangezien ieder jaar een kerstgratificatie ook zo eentonig wordt, hebben we uit uw naam dit jaar eens iemand aan de dijk gezet.' En toen iemand eens vroeg waarom NBC voor zijn logo een pauwenstaart had gekozen merkte hij op: 'Ze konden geen veelkleurige wezels vinden.'

De man die het fundament voor zijn showbizz-carriere legde door in zijn geboorteplaats Norfolk (Nebraska) goocheltrucs op te voeren onder de naam 'The Great Carsoni', was in oktober 1962 de derde presentator van de Tonight Show en de afgelopen dertig jaar heeft niemand hem van de troon kunnen stoten. Geen Oprah Winfrey, geen Geraldo Rivera, zelfs geen David Letterman, ook een gevierde naam in de wereld van de talkshowhosts.

Enkele jaren geleden meende Joan Rivers, een presentatrice met een stem als een vel schuurpapier en een tong als een scheermes, haar positie als vervanger van Carson te kunnen opgeven om bij de satellietomroep Fox een eigen show te beginnen, maar daar had ze al snel spijt van. Tegen de Tonight Show, daar zijn vriend en vijand het over eens, viel niet te concurreren. De bestbekeken aflevering van de ruim 4500 shows trok 45 miljoen kijkers. Het was de show van 17 december 1969 waarin de met falsettostem uitgeruste zanger Tiny Tim ('Tiptoe through the tulips') in het huwelijk trad met ene Miss Vicki.

Maar ook op het financiele vlak is Carson niet te overtreffen. In het contract dat hij in 1986 afsloot staat dat hij 50 miljoen gulden per jaar krijgt voor drie shows per week. Daarnaast heeft hij recht op vijftien weken vakantie per jaar. Van die inkomsten heeft Carson in de loop der jaren 250 miljoen gulden opzij weten te leggen. Bovendien heeft hij een eigen produktiemaatschappij, die onder meer de film The Big Chill afscheidde en mede-verantwoordelijk is voor de show van David Letterman.

Het was een hard gelag voor die Letterman toen vorig jaar niet hij, die jarenlang de gedoodverfde favoriet was voor de opvolging van Carson, de eer te beurt viel de vierde gastheer van de Tonight Show te worden, maar de 44-jarige Jay Leno. De verhouding tussen Carson en Letterman was danig verstoord en de versmade presentator zal niet snel meer de woorden over de lippen krijgen, waarin hij jaren geleden in Rolling Stone Leno aanwees als zijn favoriete komiek.

Waarin heeft al die jaren het succes van Carson gescholen? In 1970 wijdde het blad Life een titelverhaal aan hem - net als deze maand trouwens, onder de kop 'Good Night, Johnny' - en noemde hem daarin 'de eenzame held van doorsnee Amerika'. Daar zit het waarschijnlijk in. Carson is vooral geliefd bij de doorsnee-kijker van boven de 35 jaar, die in de buitenwijken van de stad of op het platteland woont. Die houdt van wat onderhoudende kout met 'bekende Amerikanen', afgewisseld met zachtaardige spot en niet te banale en grove grappen. Het is waarschijnlijk veelzeggend dat Willem Duys hem ten tijde van De Vuist als grote voorbeeld zag. Beschaafd amusement.

Hoe perfect Carson het gastheerschap naar Amerikaanse smaak beheerst getuigt het voorval, waarvan de Post deze week melding maakt. Een tamelijk bekende komiek komt in de Tonight Show op en maakt een paar grappen, die absoluut niet aanslaan bij het publiek. De man slaat dicht en loopt weer weg. Carson praat in op de zaal en stelt: 'Zijn timing was niet helemaal goed'. Via de intercom vraagt hij de komiek het nog eens te proberen. In de tijd dat die aan komt lopen roept Carson het publiek op enthousiast te reageren. De man begint zijn grappen opnieuw en oogst daverend gelach en een fors applaus. De opgenomen show wordt zo geknipt voor tv-uitzending dat niemand wat van het incident merkt.

De Post: "In het kinnesinnewereldje van de showbizz bleek Carson echt een gentleman te zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden