John McCain en Al Gore winnen New Hampshire

Senator John McCain heeft bij de voorverkiezingen in New Hampshire dus dik gewonnen van de gedoodverfde Republikeinse kroonprins gouverneur George W.Bush. En voormalig senator Bill Bradley heeft maar nipt verloren van vice-president Al Gore bij de Democraten. Maar wat betekenen deze winst-en-verlies-rekeningen voor de komende zes weken als de strijd om de kandidatuur voor het Amerikaanse Witte Huis werkelijk wordt beslist?

Bert van Panhuis

De overwinning van McCain op Bush is imponerend. Het is de duidelijkste uitslag sinds Ronald Reagan in 1980 Bushs vader naar het tweede plan wees. De senator uit Arizona heeft al vorig jaar zijn kaarten gezet op deze eerste slag in de voorverkiezingsrace, die op zijn laatst voor eind maart is beslist. En de 49 procent tegen 30 marge voor McCain is een ernstige tegenslag voor de Texaanse gouverneur.

Maar Bush is bij lange na nog niet gevloerd. Hij heeft nog steeds een gigantische verkiezingskas en het volledige partijkader staat achter de gouverneur. Om nog maar niet te spreken van zijn collega-staatsbestuurders. En dat telt in de Amerikaanse verkiezingen.

McCain heeft echter aangetoond dat als de partij een kroonprins aanwijst het volk hem niet vanzelfsprekend ook als koning wil. De senator heeft sympathie bij de kiezers van New Hampshire losgemaakt met zijn ongedwongen manier van campagnevoeren.

Bush leek bijkans geprogrammeerd en hield zich verre van een rechtstreekse confrontatie met het publiek. Ze mochten hem eens moeilijke vragen stellen. McCain ging in 115 ontmoetingen met dat publiek na een plichtmatig en ingestudeerd toespraakje ook in gesprek met de mensen. En dat leverde bewonderende beoordelingen op als 'eerlijk, oprecht, recht-door-zee, belangstellend'. Het opvallendst is nog wel dat de senator het in de staat New Hampshire uitstekendheeft gedaan onder alle geledingen van de Republikeinse partij, zowel bij conservatieven als gematigden, onder mannen en vrouwen.

De komende drie weken moeten bewijzen of New Hampshire McCain een eenmalig succes heeft opgeleverd, zoals de eerste voorverkiezing dat wel eerder heeft gedaan, of dat hij werkelijk de poten onder Bushs troon heeft weggezaagd. Op 19 februari is de voorverkiezing -alleen bij de Republikeinen- in de conservatieve zuidelijke staat South Carolina.

Bush heeft de partij mee, maar McCain voert al tijden campagne onder de grote groep oorlogsveteranen in die staat. En iedereen, dus ook Democraten en niet-gebonden kiezers, mag kiezen tussen Bush en McCain en daarmee om wat deining in het 'vijandelijke' kamp veroorzaken. South Carolina heet 'de brandgang' te zijn tegen het oprukken van plotseling opduikende favorieten.

Als McCain deze barrière weet te nemen is de race bij de Republikeinen ineens weer heel erg open. Belangrijk daarbij is wel dat Steve Forbes en Alan Keyes voorlopig in de race blijven. Deze twee, die met 13 en 6 procent in New Hampshire povere resultaten boekten, recruteren hun aanhang onder conservatieve Republikeinen. En die zullen bij gebrek aan beter eerder op Bush stemmen dan op McCain.

Bij de Democraten ligt het simpeler, met de 52 procent tegen 48 in het voordeel van Gore. Bradley is er in de laatste dagen van de campagne bijna in geslaagd de vice-president onderuit te halen. Het 'terugmeppen' na de wekenlange aanvallen van Gore op de ideeën van zijn rivaal blijkt vruchten te hebben afgeworpen. Alleen: het heeft Bradley stemmen verworven onder de grote groep niet-gebonden kiezers in New Hampshire.

De Democraten met een lidmaatschapskaart van de partij hebben in grote meerderheid op Gore gestemd. En wat ook belangrijk is, Gore heeft een meerderheid van de vrouwelijke kiezers in het Democratische kamp achter zich gekregen en een overgrote meerderheid van de vakbondsleden. Gore zit voor komende successen met handen en voeten aan de bonden vast.

De confrontatie met Bradley heeft Gore in elk geval ontdaan van zijn imago dat hij een duffe robot is. De vice-president is een schreeuwlelijk geworden die er niet voor terugdeinst onder de gordel te stoten als hij daar heil van verwacht. De campagneleiding van Gore heeft duidelijk vastgesteld dat aardig zijn geen vruchten afwerpt.

De eerstvolgende confrontatie tussen Bradley en de vice-president is pas op 7 maart in grote staten als Californië en New York. Zenuwachtig geworden door het oprukken van Bradley in de opiniepeilingen heeft Gore mondeling toegezegd wekelijks te willen debatteren met zijn rivaal.

Eerst zien en dan geloven, zeggen ze in het Bradley-kamp. Maar als de twee Democraten echt met het mes op tafel gaan bekvechten, moet nog blijken hoe gestaald de zenuwen van Gore zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden