John Lennon & The Beatles

John Lennon en Yoko Ono met hun zoon Sean. (Trouw)

Volgens Philip Norman leek het er soms op dat John Lennon zijn dood voorvoelde. De biograaf schreef een leesbaar boek over de beroemdste Beatle, maar veel nieuws heeft hij niet te melden.

Tijdens een bezoek aan Japan zag John Lennon in een tijdschrift een foto van de overgrootvader aan moeders kant van zijn vrouw Yoko Ono. Hij wist niets van deze Zenjiro Yasuda die als bankier van de keizer een halve eeuw eerder even beroemd in Japan was als hijzelf op dat moment in de wereld.

Net als Lennon was Yasuda dichter en muzikant, en had hij een kleine dynamische vrouw die hij als gelijkwaardig behandelde. Dat Zenjiro en John op dezelfde dag jarig waren, ontdekte Ono pas later. Lennon droeg Japanse kleding en had zich Japanse manieren aangewend, en vond dat hij leek op die Yasuda in dat tijdschrift.

„Dat ben ik in een vorig leven”, zei hij tegen Yoko. „Dat mag je niet zeggen”, antwoordde zij geschrokken. „Hij is vermoord.” Een voorbijganger had hem op straat omgebracht.

Het levensverhaal van Lennon leidt onherroepelijk naar zijn gewelddadige dood op 8 december 1980, en her en der in zijn dikke biografie verstopt Philip Norman verwijzingen naar de fatale ontmoeting van Lennon met Mark David Chapman in New York.

Als The Beatles tijdens hun bezoek aan Amerika voorbij Central Park komen, wijst Norman bijvoorbeeld alvast de plek aan waar de nietsvermoedende Lennon jaren later vermoord wordt. Zijn tante Mimi durft niet te komen logeren in New York: „Ik ga niet naar een land waar ze met pistolen rondlopen, John.” En niet lang voor zijn dood zegt Lennon tegen Ono dat hij als eerste zal sterven, ook al is zij zeven jaar ouder.

Norman spint uit alle verzamelde details een heel leesbaar verhaal, bovenal geschreven vanuit zijn liefde voor muziek. Hij wilde Lennons leven ’helemaal opnieuw reconstrueren’ en schreef het boek voor een hypothetische lezer die nog nooit van hem of zijn muziek had gehoord’. Maar voor wie enigszins bekend is met Lennon, is het een o ja-ervaring.

In het nawoord benadrukt Norman de noodzaak van zijn biografie door de eerdere pogingen weg te wuiven: Ray Colemans ’Lennon’ was hooguit een loffelijk streven en Albert Goldmans ’negatieve, lachwekkend onkundige’ ’The Lives of John Lennon’ telt niet mee. Normans eigen boek ’Shout!’ werd algemeen beschouwd als de definitieve biografie van The Beatles, merkt hij fijntjes op. Hoe definitief blijkt overigens uit de opmerking dat hij in zijn biografie van Lennon ’regelmatig onzorgvuldigheden’ heeft moeten corrigeren die in elke druk van ’Shout!’ gestaan hebben.

Het is onvermijdelijk dat de eerste helft niet zozeer over Lennon gaat maar over The Beatles als geheel. En waar Norman zich alleen op Lennon stort, doet dat wat geforceerd aan. „Terwijl zijn shows een daverend succes waren en zijn songs in de charts omhoogvlogen...”, schrijft hij. Alsof manager Brian Epstein het advies van zijn publiciteitsagent had opgevolgd om het viertal uit Liverpool voortaan John Lennon & The Beatles te noemen, zoals Cliff Richard ook zijn Shadows had.

In de beschrijvingen van de jongensbende die het vak leert in het woeste Hamburg en terug in Liverpool uitgroeit tot het middelpunt van een manie, hoor je de echo van het boek ’The Beatles’ van Bob Spitz dat in 2005 verscheen, en zo bekruipt je het gevoel dat een van beide auteurs dubbel werk heeft zitten doen. Vooral omdat Norman geen belangwekkende feiten toevoegt. Of bandlid Stuart Sutcliffe uiteindelijk is overleden aan het hoofdletsel dat Lennon hem in een woedeaanval had toegebracht? Conclusies worden niet getrokken. Of Lennon en Epstein een relatie hadden toen ze op vakantie gingen naar Spanje? Het zijn de gebruikelijke speculaties.

Hoewel Ono Norman had geholpen bij het regelen van interviews, keurde ze het manuscript af. Het had haar geschokt, Norman was ’gemeen tegen John’. Mogelijk staat haar tegen dat hij niet alleen de muzikant en pacifist maar ook de menselijke Lennon toont. De man die zijn eerste vrouw Cynthia negeert, die er niet is voor zoon Julian (geboren uit dat huwelijk) en zich laat leiden door zijn egocentrisme en seksverslaving. Ono komt er goed vanaf. Ze heeft haar excentrieke kanten – zo liet ze numerologen bepalen via welke route het echtpaar de wereld overvloog om ’wolken van onheil’ te vlug af te zijn – maar verder kun je haar hoogstens te veel ambitie verwijten.

Ontroerend is het slotstuk waarin zoon en muzikant Sean Lennon zegt er niet van te houden dat zijn vader gebruikt wordt voor tentoonstellingen of Broadwayshows omdat dat voelt als misbruik van zijn persoonlijke gevoelens. Sean draaft alleen op bij Lennontributes om zijn moeder te plezieren en zijn vaders stem kan hij op de radio amper verdragen. Hoe vast hij nog zit aan zijn ouders blijkt wel uit zijn vaststelling dat hun ’Plastic Ono Band’ het beste rockalbum ooit gemaakt is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden