John Kelly kreeg het Witte Huis eronder, maar Trump niet

Stafchef John Kelly luistert naar president Trump Beeld REUTERS

Het is niet altijd wereldnieuws als een Amerikaanse president een nieuw hoofd van de ambtelijke huishouding kiest. Maar het aangezegde ontslag van generaal John Kelly, stafchef van het Witte Huis, was het zaterdag wel.

Op de schouders van John Kelly rustte, net als op die van Reince Priebus voor hem, de hoop van politiek Amerika dat hij zijn onberekenbare baas in toom zou houden. Hij moest de kort-door-de-bocht ideeën van Donald Trump kneden tot doordacht en uitvoerbaar beleid. Hij zou het onconventionele samenraapsel van adviseurs dat die in het Witte Huis bijeen had gebracht, saneren en organiseren.

Priebus lukte dat niet. En het was zelfs voor een generaal van de mariniers te veel gevraagd.

Kelly vertrekt ‘einde dit jaar’, zei Trump zaterdag. Maar in feite is hij al vertrokken. Amerikaanse media meldden dat ze de afgelopen weken geen woord meer met elkaar wisselden, en dat Trump, als hij iets van zijn staf gedaan wilde krijgen, een beroep deed op Nick Ayers, de stafchef van vice-president Mike Pence. Ayers is de gedoodverfde kandidaat om Kelly op te volgen.

Veelzeggende wisseling van de wacht 

Als dat inderdaad gebeurt, is het een veelzeggende wisseling van de wacht. Kelly (68) is, zoals het hoort in de krijgsmacht, iemand die zijn baas resultaat wil laten boeken. Hij nam op zijn twintigste dienst in de marine, in 1970, tijdens de Vietnam-oorlog. Hij vocht daar niet, maar nam in 2003 als brigade-generaal deel aan de inval in Irak. Hij eindigde zijn militaire carrière als commandant van alle Amerikaanse troepen in Midden- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied. 

Toen president Trump aantrad in 2017, benoemde hij Kelly in eerste instantie tot minister van binnenlandse veiligheid. Eenmaal stafchef geworden – een post die hij naar verluid alleen uit plichtsbesef accepteerde - concentreerde hij zich op de organisatie van het Witte Huis, maar praatte ook mee over inhoudelijk beleid. Bijvoorbeeld over immigratie en het afsluiten van de grens met Mexico, waarover hij net zulke harde standpunten had als Trump zelf.

Opvolger

Zijn beoogde opvolger Nick Ayers (36) is iemand die zijn baas verkiezingen wil laten winnen. Hij zette op zijn twintigste zijn studie opzij om voor de campagne te werken van Sonny Perdue, die gouverneur wilde worden van Georgia. Toen dat lukte, werd Ayers adviseur van de gouverneur en daarna leider van diens campagne voor herverkiezing. Sindsdien werkte hij voor de Republikeinse partij en voor Republikeinse kandidaten, het laatst voor Mike Pence, toen die met Trump campagne voerde als kandidaat-vicepresident.

Links Nick Ayers, stafchef van Mike Pence, naast John Kelly Beeld REUTERS

Ayers’ aanstelling zou bevestigen dat Trump halverwege zijn termijn, met een Democratische oppositie die vorige maand de helft van het Congres in handen kreeg, zich niet meer sterk wil maken voor zijn beleid, maar voor zijn herverkiezing.

Of Ayers werkelijk de vervanger wordt is overigens nog niet helemaal zeker - anonieme medewerkers op het Witte Huis vertelden aan journalisten dat hij daar niet populair is, en enkele belangrijke adviseurs van de president zouden zijn benoeming zelfs een reden vinden om op te stappen. Maar Ayers zou tijdens vele werklunches met Pence, Trump en Kelly bij de president in de smaak zijn gevallen. En dat heeft, zo wist de politieke website Politico te melden, twee zeer belangrijke adviseurs van Trump, zijn dochter Ivanka en schoonzoon Jared Kushner, er toe gebracht sterk voor zijn aanstelling te pleiten.

Aanvaringen

Met die twee had John Kelly juist forse aanvaringen. Zelfs Ivanka mocht van hem niet zomaar zonder afspraak het Oval Office binnenlopen om de president iets voor te leggen – en achter haar rug om noemde hij haar activiteiten ‘regerinkje spelen’.

Maar met streng toezicht op de procedures kreeg Kelly maar de helft van de chaos in het Witte Huis onder controle. De andere helft bestond en bestaat uit de president, die elke dag uren doorbrengt voor de televisie, twitterend over wat hij ziet op de nieuwszenders, en elke avond lange gesprekken voert met vrienden over zijn politieke problemen.

Daar kon Kelly niets aan doen; hij probeerde het niet eens. Maar het maakte zijn missie in het Witte Huis uiteindelijk onuitvoerbaar. In mei meldde journalist Bob Woodward in zijn boek ‘Fear’ dat de stafchef zijn president tegenover ondergeschikten ‘een idioot’ had genoemd. Kelly zei dat het niet waar was, en Trump en hij maakten bekend dat hij tot verkiezingen van 2020 zou aanblijven. Dat het daar toch niet van komt zal de generaal vermoedelijk diep opluchten.

Lees ook

Zaterdag kondigde president Trump het vertrek van zijn stafchef John Kelly aan. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden