Johanna kan haar vredesballonnen oplaten

Supporters stelden Johanna van Fessem in staat in een jaar van Den Haag naar Jeruzalem te lopen. Afgelopen zomer meldde Trouw dat ze in Praag was. Inmiddels heeft de eenzame pelgrim bijna haar doel bereikt. Alleen haar ballonnen-voor-vrede moeten in Jeruzalem nog worden opgelaten.

Het overkomt niet iedereen al wandelend langs de Engelse zuidkust te bedenken dat je zo ook best naar Jeruzalem kan lopen. ,,Je bent gek'', dacht Johanna van Fessem bij zichzelf. Ze dacht het nog steeds, toen ze elf jaar later een liniaal pakte en een rechte lijn Den Haag-Jeruzalem trok; 3500 kilometer hemelsbreed, tweemaal zoveel te voet met alle kronkels en omwegen. Vorige week arriveerde ze in Haifa, deze week in Tel Aviv, en ze is nu toe aan haar laatste kilometers naar Jeruzalem. Eindpunt is de Rotskoepel op de Tempelberg waar ze ballonnen met gebedsstrookjes wil oplaten 'voor de vrede'.

Die flits daar in Engeland was eigenlijk haar antwoord op een groot spandoek, gezien tijdens haar eerste bezoek aan Israël een jaar eerder op het busstation van Jeruzalem. 'Bid voor Jeruzalem' stond er. Die gedachte liet haar niet meer los.

Johanna van Fessem kreeg van school de bekende rk overtuiging mee: Gods heil is van de Joden naar de kerk overgegaan en de Joden waren vermoord omdat ze Jezus hadden vermoord. ,,Ik was achttien jaar toen ik in de KRO-gids in een stuk van een dominee las dat God nooit zo zou doen.''

Jaren bezocht ze in Leiden het Joodse leerhuis, waar ze leerde dat elke tekst zevenmaal zeventig keer uit te leggen is. Om haar nek draagt ze nu een zelf ontworpen davidsster-kruis-halvemaan, aaneengesmolten. ,,Onderweg, als mensen willen weten wat ik echt voel, haal ik het tevoorschijn.''

Ze stuurde vrienden en kennissen een brief waarin ze vroeg of ze geld kon lenen. Ze zou het terugbetalen van de 8000 gulden die haar vader voor haar had vastgezet. De reacties waren onvoorstelbaar: ze kon een jaar wegblijven. Haar budget: duizend gulden per maand. Daarna knaagden weer twijfel en angst: ,,Als vrouw alleen door al die landen? Is het geen idiotie?'' Anderzijds: ,,Het is mijn bijdrage, ik geef mijn gebed, mijn meditatie. En het gevoel: Ik ben bij deze worsteling zowel van Joodse als Palestijnse kant.'' Op 2 april 2000 zette ze haar eerste schreden, in haar dagboek schrijft ze: 'Met Ales en dochter Mijntje gaan we naar mijn meditatieplek in het bos van Don Bosco. Daar heb ik dertien jaar geleden een Indiaans medicijnwiel, een cirkel van stenen, gelegd, als een kompas op de vier windstreken. Goed contact maken, met het noorden, oosten, zuiden en westen. Jeruzalem, drie bomen en een kerktoren. (...)

17 km naar Zoetermeer, langs de snelweg door het Westerpark. Enge man, ik loop een eindje om; andere enge man. Toch doorlopen, ondanks enge mannen. Een koffiehuis onderweg. Ik kan niet langs de weg plassen vanwege de fietsers. Bij het koffiehuis is een wc. Ik drink een kopje thee en mag niet betalen omdat ze het een waanzinnige onderneming vinden. Een man met gouden ring in zijn oor, zwart snorretje, bierbuik en twee grote honden onder de tafel, betaalt mijn thee en vraagt honderd uit.'

In het Midden-Oosten rommelt het, haar vredesboodschap lijkt onhaalbaarder dan ooit. Johanna nadert Roemenië. Ze had slechte verhalen over dat land gehoord, niet een plek om als vrouw alleen doorheen te trekken. In een soort advertentie op haar homepage (www.walk.to/jerusalem) vraagt ze om een maatje. Twee mensen melden zich. Alle twee zeggen op het laatste moment af. ,,Ik raakte toen ook mijn zakmes kwijt en even later mijn hele mooie grasgroene trui, het was een schutkleur, voor als ik in het bos liep. Ik begreep dat ik het alleen moest doen (...), dat ik me niet mocht verdedigen en niet moest verstoppen. Ik was zonder pantser en ben haast overal geweldig ontvangen en heel goed geholpen.''

Onderweg deed ze abdijen, kerken, moskeeën en - spaarzamer - synagogen aan. Overal ook vertelde ze het doel van haar tocht. Sommigen verklaarden haar voor gek, de meesten reageerden positief. Alleen in Turkije sprong ze een keer uit het raam, nadat een 'gastvrije' Turk haar bleek te hebben opgesloten. Daar 'smokkelde' ze ook door een stukje de bus te nemen om 'zich uit de voeten te maken'.

Ook de oorspronkelijke planning - de boot van Rhodos naar Haifa - bleek niet geheel te lukken. Al eerder had ze besloten niet via Libanon en Syrië te gaan. ,,Ze laten je niet door als je zegt dat je onderweg naar Israël bent. En liegen past niet bij een pelgrimstocht.'' Maar boten waren er nog niet, dus ging ze met het vliegtuig naar Israël, ,,waarmee in één klap de hele milieuwinst weg was''. Om toch weer terug te keren naar het origineel, reed ze naar Haifa, waar ze anders met de boot zou zijn aangekomen. De Arabische taxichauffeur, onder de indruk van haar verhaal, nam haar voor een schijntje mee.

Het nieuwe dilemma: de route naar Jeruzalem. Via de 'omstreden gebieden' of langs het strand via Tel Aviv. Het werd het laatste, onderweg pratend met Joden en Arabieren. ,,In Israël gaat het altijd over 'de situatie'. Joden en Arabieren voelen zich elkaars schaduw, elkaars onderdrukker. Het is volkomen begrijpelijk, want de geschiedenis lijkt nu zo onoplosbaar. Ik ben heel voorzichtig met te zeggen waarom ik hier kom. Ik stel me bescheiden op. Ik zeg niet: 'ik kom iets brengen', maar 'ik wil erbij zijn'. De meeste mensen reageren verbaasd als ik zeg dat ik van Haifa naar Tel Aviv ben komen lopen. Maar als ik zeg dat ik uit Den Haag ben komen lopen, dringt het vaak eerst niet door. Zodra ze het beseffen is er meteen een grote openheid en nieuwsgierigheid.''

De tocht is bijna voorbij. Opluchting of een leeg gevoel? ,,Beide!'', zegt ze. Mijn pelgrimage eindigt pas echt als ik de veertig gebedsstrookjes die ik onderweg heb verzameld, samen met alle onzichtbare gebeden, naar Jeruzalem, naar de Rotskoepel kan brengen. Het is de plek waar ik bij mijn vorige bezoek een enorme kracht voelde. Het is de plek van God. Ik wil ze aan witte ballonnen oplaten. Ik weet niet of het lukt, of ze me toelaten, en hoe dichterbij ik kom, hoe onzekerder ik ben.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden