Joegoslavië-tribunaal rondt gruwelijke processen af

* Twee geruchtmakende zaken worden deze week afgesloten door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag: het hoger beroep in de Celebici-zaak en de Foca-zaak.

De Celebici-zaak eindigde in november 1998 met een veroordeling van de Kroaat Zdravko Mucic en de moslims Esad Landzo en Hazim Delic. Voor de geloofwaardigheid van het Hof was dat belangrijk, omdat in geen enkele andere zaak misdaden tegen Bosnische Serviërs aan de orde zijn gesteld. Advocaten van de veroordeelden gingen na het proces in beroep, en vroegen om een nieuw proces omdat voorzittend rechter Karibi-Whyte tijdens het proces herhaaldelijk in slaap viel.

In het Celebici-kamp werden Bosnische Serviërs gevangen gehouden. Enkele van hen deden schokkende getuigenissen tijdens het proces. Bewakers zouden gevangenen hebben doodgeslagen met knuppels, planken en geweerkolven, in brand hebben gestoken, en hebben verkracht of gedwongen seks te hebben met familieleden.

Het proces werd destijds door juristen met argusogen gevolgd, omdat het de eerste zaak sinds de Neurenberg-processen was waarin een meerdere verantwoordelijk werd gesteld voor misdaden tegen de menselijkheid door zijn ondergeschikten. Bevelhebber Zejnil Delalic werd toen echter vrijgesproken.

Morgen wordt uitspraak gedaan in de beruchte Foca-zaak over 'verkrachtingskampen'. In november vorig jaar, tijdens zijn slotverklaring, stelde de aanklager: ,,Geen vonnis dat deze rechtbank kan bedenken doet recht aan de onrechtvaardigheid die de slachtoffers van deze mannen hebben ondergaan''. Hij vroeg de rechtbank om 'geen genade' te tonen jegens de verdachten.

Tijdens de Bosnische oorlog werd de Partizan-sporthal van het stadje Foca als 'verkrachtingskamp' gebruikt. Honderden vrouwen en meisjes, van wie sommige niet ouder waren dan twaalf jaar, werden stelselmatig verkracht en mishandeld.

Meer dan 30 vrouwen, vanwege privacy aangeduid met nummers in plaats van namen, getuigden in de zaak. Zij vertelden ondermeer over urenlange groepsverkrachtingen door soms wel twintig soldaten en verkrachtingen op tribunes in de open lucht. De jongste meisjes waren slechts twaalf jaar oud. Een vrouw vertelde meer dan 150 maal te zijn verkracht.

De verkrachtingen in Foca waren georganiseerde misdaden. 'Getuige 95' vertelde dat het zelfs een bewaker eens te veel werd. Toen hij haar verkrachter zei dat het 'genoeg' was geweest, toonde die een document waarin stond dat soldaten de seks nodig hadden om hun moreel op peil te houden.

Drie jaar geleden werd een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de 'acht van Foca'. In 1997 was in het geheim gefilmd hoe zij opschepten over hun seksuele prestaties (,,wij zijn de beste neukers ter wereld'').

De drie mannen die terecht staan zijn de Bosnische Serviërs Dragoljub Kunarac, Zoran Vukovic en de militaire politieman Radomir Kovac. De laatste moest toezien op misdaden door soldaten, maar deed dat allerminst. Hij sloot telkens nieuwe vrouwen in zijn huis op. Die werden dagelijks verkracht en later verkocht voor 200 tot 500 Duitse mark. Een andere verdachte, Dragan Gagovic, werd in 1999 doodgeschoten door Franse militairen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden