Joe's schoolkeuze beschadigt Labour

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Met een ingezonden stuk in de Britse krant The Guardian probeerde Labour-leider Tony Blair gisteren de schade van een enorme rel over het onderwijsbeleid van zijn partij te beperken. Maar de regerende Conservatieven beschuldigen Labour luidkeels van hypocrisie.

De rel brak uit nadat Harriet Harman, Labour-woordvoerster voor gezondheidszorg en een van Blairs naaste medewerksters, vorige week bekend maakte dat ze haar elf-jarige zoontje Joe naar St. Olave's grammarschool zou sturen, zestien kilometer van haar huis, in plaats van naar een van de scholen in de buurt.

Het pikante aan die keuze is dat kinderen daar pas worden toegelaten na een selectie, terwijl selectie onder jonge scholieren nu juist datgene is waarvan het officiële Labour-beleid zegt dat het moet verdwijnen. “Read my lips”, zei onderwijswoordvoerder David Blunkett in oktober vorig jaar, “onder een Labour-regering komt er geen selectie, noch via examens noch via een toelatingsgesprek.”

De beslissing van Harman is dan ook in veel Labour-ogen niet minder dan heulen met de vijand. Nu woedt er binnen Labour al een tijdje een richtingenstrijd over het Britse onderwijs. Lange tijd was er in Groot-Brittannië - op enkele beroemde en vreselijk dure kostscholen na - sprake van vrije toegang van leerlingen tot alle middelbare scholen, die bovendien allemaal door gemeentebesturen werden beheerd. De conservatieve regering doorbrak deze volledige gelijkheid enkele jaren geleden, door de scholen de mogelijkheid te geven zich aan de macht van lokale bestuurders te onttrekken. Een deel van de 25 000 scholen in Groot-Brittannië is nu verzelfstandigd en hun leerlingen doen het beter dan die van gewone scholen - op zich natuurlijk niet zo verbazingwekkend, omdat deze scholen tot op zeker hoogte de betere leerlingen kunnen uitkiezen. Het succes heeft de Conservatieven al geïnspireerd tot nieuwe voorstellen over verdere verzelfstandiging en selectie.

Labour is sinds het aantreden van Tony Blair officieel niet langer tegen grotere zelfstandigheid voor middelbare scholen (hij heeft trouwens zijn eigen zoon Euan op zo'n school gedaan), maar nog wel tegen de openlijke selectie van leerlingen. Labour is bang dat arme scholen, met name in de binnensteden, stortplaatsen worden voor minder intelligente kinderen of van kinderen van etnische minderheden. Velen binnen Labour willen zelfs helemaal terug naar het oude systeem, want daarin zat immers het ideaal verborgen dat je, door alle leerlingen samen op te voeden, volledige gelijkheid kan bereiken. Kortom, als het vorige week op een stemming in de Labour-fractie was aangekomen, zou Harman er zeker uit zijn gevlogen. De “week of dis-Harmany”, kopte de Britse pres dan ook smakelijk over de perikelen binnen Labour.

De Conservatieven waren er vorige week als de kippen bij om Labour af te slachten over Harmans besluit. Premier John Major had lange tijd niet zo genoten tijdens het vragenuurtje in het parlement, waarin hij Blair rechtstreeks aanviel. Blair kon natuurlijk niet anders dan Harman steunen, want hij had immers zelf een vergelijkbare keuze gemaakt. “Je moet als eerste voor je familie kiezen”, zei hij met een schuin oog naar de kiezers, “ook al past dat niet helemaal in het officiële beleid van je partij”. “Gewoon hypocriet”, schreeuwden de Conservatieven.

Met het stuk in The Guardian van gisteren hoopt Blair de aandacht van de rel af te leiden. Hij legt de nadruk op “versneld leren”, waarmee hij bedoeld dat slimme leerlingen in hogere klassen mogen gaan zitten. Niet selectie tussen scholen, maar binnen scholen dus - overigens eveneens in tegenspraak met de traditionele Labour-lijn. En, zo schreef hij, het gaat niet om de 160 middelbare scholen waar selectie wordt gepleegd, maar om het niveau van alle 25 000 scholen door het hele land. “Als een paar Conservatieve ministers hun kinderen op staatsscholen zouden doen”, zo sneerde hij, “dan zouden ze beter beseffen wat de problemen van gewone ouders zijn”.

Het is maar helemaal de vraag of het stuk de aandacht daadwerkelijk zal afleiden. Als Blair goed op de Conservatieven had gelet, dan had hij kunnen zien hoe een hoeksteen van hun beleid - het 'Back to Basics' dat traditionele familiewaarden centraal stelt - als een boemerang werkte, doordat sommige prominente Conservatieven zich gedroegen alsof het niet op hun van toepassing was. Het ene (seks)schandaal volgde op het andere, en de partij werd zwaar in diskrediet gebracht door het verschil tussen woord en daad. Een dergelijk rampscenario is voor Labour nu opeens ook een mogelijkheid geworden. Op zijn minst kan de partij nooit meer het onderwijsbeleid van de regering aanvallen zonder dat die grijnzend op Harman wijst.

Bovendien hebben de controverses van vorige week het zelfvertrouwen van de Conservatieven aanzienlijk vergroot. In een interview afgelopen zondag verklaarde John Major dan ook juichend dat het “de week was waarin Labour zich realiseerde dat het de volgende verkiezingen zou gaan verliezen.” Dat mag dan wat overdreven zijn, zeker is dat de tegenstellingen in onderwijsbeleid Labour tot aan die verkiezingen zullen blijven achtervolgen. En de Conservatieven zullen alles proberen om de beschuldigingen van hypocrisie uit te breiden naar andere beleidsterreinen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden