Jodenhaas, krachtens spijswetten alleen uit de voorbout

Taalvragen van lezers

958 Amsterdamse restaurants serveren jodenhaas. In een ervan heet het diamanthaas, omdat jodenhaas 'niet leuk' zou klinken. Ooit van gehoord?

Curieus genoeg ontbreken beide gerechtnamen in de woordenboeken. De website jodenhaas.nl vult ze aan. Het vlees heet zo omdat het uit de voorbout gesneden is. De spijswetten ontzeggen Joden vlees uit de achterbout. Dat mag althans alleen gegeten worden als de heupspier en de achillespees er zorgvuldig uit zijn verwijderd - een voorwaarde die berusten zou op het verhaal van Jakobs gevecht met de engel, die de heup van de aartsvader ontwrichtte. Als synoniem van jodenhaas zijn schouderhaas, jodenbiefstuk en diamanthaas (ontstaan in de Antwerpse diamantbuurt?) in omloop. Een Engels equivalent is Jewish fillet. Relevante culinaire informatie verschaft een slager in een filmpje op de site foodtube.nl.

959 Hoe zijn we aan goed in de slappe was zitten gekomen? Dinsdag werden hiervoor twee, niet afdoende, verklaringen gegeven. Gerrit Kouwenhoven, streekarchivaris van Epe, Hattem en Eerde, mailde een andere uitleg.

Was vormde in de Middeleeuwen een kostbaar goed. Het 'stond haast gelijk met baar geld'. Schutters van het Sint Annagilde in Hattem, waarvan Kouwenhoven de geschiedenis beschrijft, 'moesten bij allerlei overtredingen niet een geldelijke boete, maar een pond was betalen'. Was kon synoniem zijn met (was)kaarsen, vooral gebrand op de altaren van heiligen. Problematisch is wel dat de uitdrukking goed in de slappe was zitten pas in de negentiende eeuw lijkt te zijn opgetekend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden