Jirí Kylián laat immense leemte achter bij zijn NDT

Jirí Kylián en prinses Máxima in Den Haag. ( FOTO ROBIN UTRECHT, ANP) Beeld ANP

Holland Dance Festival met openingsprogramma NDT en Forsythe Company. Info: www.hollanddancefestival.nl

Het Holland Dance Festival in Den Haag staat in het teken van het Nederlands Dans Theater (NDT). Het boegbeeld van de Nederlandse dans viert zijn gouden lustrum, maar in het openingsprogramma wordt, ondanks het openingsfilmpje dat de historie van het gezelschap afraffelt, gefocust op de ’state of the art’ van nú. Wat ’nu’ inhoudt, staat met het vertrek van Jirí Kylián als huischoreograaf (na 36 jaar) nogal onder druk, blijkt uit dit programma. De gaande maestro levert met afstand het indrukwekkendste werk af, in schril contrast tot de ongeïnspireerde werken van Lightfoot/León en Johan Inger, gehoopte vullers van Kyliáns leemte.

Jammer dat Inger zijn nuchtere distantie inwisselt voor zware melancholie, de gesteldheid waar NDT de laatste jaren al zo in grossiert. Ingers aardsheid is in ’dissolve in this’ present, maar de angel is eruit. Het ensemble draaft in een veld met snippers – sintels van een desolaat bestaan – dansers rukken zich los en torsen solitair verder, zonder overtuigende choreografische richting.

Paul Lightfoot en Sol León tonen zich, wederom, meester in verdwijntrucs en optische effecten. Refererend aan de NDT-oefenruimte waar zo veel balletten zijn gemaakt, manipuleert een kantelende balletspiegel in ’Studio 2’ de waarneming. Een liggend trio danst in reflectie staand, perspectieven wisselen continu. In deze zinsbegoocheling wringt achter de esthetische motieven echter weinig noodzaak, wat de vraag oproept: zou het niet verfrissend zijn als het choreografenduo zich eens opnieuw uitvindt?

Kylián daarentegen is als vanouds briljant. ’Mémoires d’oubliettes’ is een contemplatie van komen en gaan, van lichaam en geest – een overweldigend artistiek statement. Weemoedig is het ook, deze terugblik op eigen NDT-tijd, die begint met het in slow motion in ontvangst nemen van applaus en eindigt met een lading schroot die uit de toneeltoren klettert. Daar tussenin zien we citaten uit Kyliáns beroemde duetten, weggerukt uit de oorspronkelijke context, vol nieuwe, vervreemdende zeggingskracht. Vervreemd zijn ook de dansers die uit hun erker breken, gevormd door lange draden, trillend onder de zweepslagen die componist Dirk Haubrich uitdeelt aan zoete pianoklanken.

Je zou bijna vergeten dat dit zorgwekkende NDT-programma een festival moet inluiden, met producties van choreografen die banden hebben met de Haagse groep. Dana Caspersen, icoon van de Forsythe Company, bekoorde met ’Radio Mythic Theater’ ook niet echt, alhoewel haar bewerking van de Prometheus-mythe met beweging en ’radiohoorspel’ best geestig is. We horen Zeus met Texaanse tongval, woedend over het stelen van het vuur, terwijl dansers langzaam over elkaar heen buitelen – op de vierkante meter van een yogamat.

(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden