'Jij neemt nu afscheid en hij gaat het land uit'

Kim Mandemakers (22) heeft wel eens een vrolijkere kerst meegemaakt. Met haar driejarige zoontje Urvin had ze de kerstdagen graag doorgebracht met de man van wie ze in februari een kind verwacht. Maar Jimoh Evbuomwan verblijft sinds eind september in het huis van bewaring in Zwolle.

De 25-jarige Nigeriaanse asielzoeker is daar gedetineerd in afwachting van zijn uitzetting. Maar zo lang zijn paspoort niet boven water komt, is uitzetting een moeilijke zaak.

Omdat de overheid Evbuomwans vriendin Kim Mandemakers ervan verdenkt het paspoort van haar geliefde met opzet achter te houden, hangt de aanstaande moeder gijzeling boven het hoofd.

De liefdesgeschiedenis van Kim en Jomoh is er een met bizarre kanten. "In een woord schrijnend. Hier worden mensenrechten met voeten getreden" , zegt mr. Albert Post uit Venlo, de advocaat van de uitgeprocedeerde asielzoeker. "Twee mensen die van elkaar houden en van wie de vrouw bovendien zwanger is, willen met elkaar trouwen, maar de Staat der Nederlanden wil dat ten koste van alles verhinderen. Bizar gewoon."

Nederland wil geen immigratieland zijn. Naast de selecte groep politieke vluchtelingen die jaarlijks op uitnodiging van de regering naar Nederland komt en zich hier mag vestigen, slaagt slechts twee procent er via de rechter in om een verblijfsvergunning af te dwingen. Ruim twintig procent van het legioen van ongeveer 15 000 asielzoekers dat zich jaarlijks bij de Vreemdelingendienst meldt, mag in elk geval in Nederland blijven tot de asielprocedure is afgehandeld. Wie er niet in slaagt om deze zogeheten 'schorsende werking' te verkrijgen, moet zo snel mogelijk het land weer uit.

Tot dat legioen der kanslozen behoort ook Jimoh Evbuomwan. De Nigeriaan kwam in 1990 naar Nederland en vroeg politiek asiel aan. Maar de rechtbank in Den Bosch vond zijn 'vluchtverhaal' niet geloofwaardig. Evbuomwan zei te zijn gevlucht na zijn deelname aan de mislukte staatsgreep, die in april 1990 in Nigeria plaatshad. Als bewijs legde hij een opsporingsbevel en een brief van zijn advocaat over. "Maar van de Nederlandse ambassade in Nigeria kwam het bericht dat deze Nigeriaanse advocaat niet te traceren was en dat het opsporingsbevel niet authentiek zou zijn" , zegt advocaat mr. Post. Hetgeen betekende dat de kort-gedingrechter in Den Bosch Evbuomwan geen schorsende werking verleende en de Nigeriaan dus het land uit zou moeten.

Kim Mandemakers was van dat alles nog onwetend, toen zij Jimoh Evbuomwan in maart van dit jaar via een vriendin leerde kennen. "Aanvankelijk zagen we het niet zo zitten met elkaar. Hij leek met die baseballcap en dat spijkerpak eerder een joch van 19 dan een man van 25 en hij dacht van mij dat ik getrouwd was, omdat ik een zoontje heb" , herinnert Kim Mandemakers zich. Maar nadat de misverstanden uit de weg waren geruimd, volgde al snel de toenadering. Kim en Jimoh werden verliefd en Kim raakte zwanger. "Omdat we met elkaar verder wilden, hebben we besloten te gaan trouwen. Op 3 augustus zijn we in ondertrouw gegaan" , vertelt Kim in haar Hengelose flat. "Jim woonde toen nog in Weert in een huis met een paar andere asielzoekers. We besloten te gaan samenwonen in mijn flat. Nadat ze op het politiebureau in Hengelo hadden ontdekt dat we in ondertrouw waren gegaan, kwam er iemand van de Vreemdelingendienst aan de deur om te zeggen dat Jim zich moest melden, als we gingen samenwonen. Op 28 september zijn we ernaartoe gegaan."

Evbuomwan zou het politiebureau in Hengelo, dat hij nog als vrij man binnen wandelde, weer per arrestantenwagen verlaten. Richting huis van bewaring in Zwolle.

"Het was net een nachtmerrie" , zegt een duidelijk aangedane Kim Mandemakers. "We werden opgesloten in een verhoorruimte, zo'n kamertje zonder deurklink aan de binnenkant. Op een gegeven moment komt het hoofd van de Vreemdelingendienst binnen en die zegt: "Jij neemt nu afscheid van hem en hij gaat het land uit." Jim had zijn passpoort niet bij zich en ik werd gesommeerd dat op te halen en af te geven."

Kim Mandemakers bleek echter niet van plan om de politie het reisdocument ter hand te stellen. "Waarom zou ik meewerken aan de uitzetting van de vader van mijn kind? Daarmee zou ik zowel hem als mezelf in het ongeluk storten. Dat mag je toch van niemand verwachten? Toen dat paspoort niet boven water kwam, hebben ze hier een huiszoeking gedaan. Maar ze vonden dus niet wat ze zochten."

Er volgde een tweede kort geding bij de rechtbank in Almelo. Advocaat mr. Gabriels uit Goor, die hij via de Vreemdelingendienst toegewezen had gekregen, vorderde dat Jimoh Evbuomwan zou mogen verblijven bij zijn aanstaande vrouw. Ook dat verzoek werd afgewezen. Het belangrijkste argument daarbij was dat het om een schijnhuwelijk zou gaan. "De duurzaamheid van de relatie werd betwist, heb ik uit de stukken begrepen" , zegt advocaat mr. Post. "In het vonnis lees ik tussen de regels door dat de rechter van mening is dat hier sprake is van een schijnhuwelijk. En dat begrip wordt niet in de Vreemdelingenwet gehanteerd. Wel is het zo dat een huwelijk tussen een partner met de Nederlandse nationaliteit en een buitenlander nadien kan worden ontbonden, als blijkt dat er geen sprake is van een duurzame relatie, maar daarvan is in dit geval geen sprake."

Toen het paspoort er twee weken later nog niet was, werden Kim Mandemakers en Jimoh Evbuomwan door de Staat in kort geding gedagvaard.

De Almelose rechter sommeerde het duo het reisdocument op straffe van een dwangsom van 100 gulden per dag en gijzeling alsnog te overhandigen. Bijna twee maanden zijn sindsdien verstreken. Kim Mandemakers heeft de eerste acceptgiro al binnen. "700 gulden voor de eerste week die ik in gebreke ben gebleven. Ik heb een bijstandsuitkering van 1500 gulden in de maand. Met aftrek van de aflossing die ik van de IKB heb gekregen voor de inrichting van deze flat, blijft daar 1400 gulden van over. Die boetes kan ik dus niet betalen. Als het bedrag na 100 dagen is opgelopen tot 10 000 gulden, word ik in gijzeling genomen. Da's op 24 februari, drie dagen voor de datum dat ik ben uitgeteld. Dat zal dan een bevalling in het huis van bewaring worden. Zonder dat Jim erbij is, want die mag ik niet zien. Hij zit in de 'beperking'. We spreken elkaar alleen nog via de telefoon."

Advocaat mr. Albert Post wil het niet zo ver laten komen. Hij wil het ministerie van justitie alsnog proberen te bewegen in te stemmen met het voorgenomen huwelijk. "Als het niet anders kan, opnieuw middels een kort geding. Want het optreden van justitie en politie staat in dit geval op gespannen voet met de mensenrechten" , zegt Post. "Bij een huwelijk wordt namelijk aan alle regels om mijn client een verblijfsvergunning te verschaffen voldaan. Er is sprake van passende huisvesting en een duurzame relatie. Dat de Staat dit probeert te voorkomen, kan echt niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden