Jezus door vijftig kunstenaars 'respectvol' bezien

Wie Jezus zoekt kan nooit de kortste weg nemen. In de verhalen over hem zijn geschiedenis en verbeelding verweven, feit en fictie lopen door elkaar. Dat begint al in de bijbel waarin liefst vier 'jezografieën' zijn opgenomen van de evangelisten Marcus, Mattheüs, Lucas en Johannes. Waar? Echt waar, maar wie hij werkelijk was is daarmee niet blootgelegd.''

Alleen wie bereid is de lange omweg te nemen, wie bereid is zijn waardering van Jezus niet afhankelijk te maken van harde feiten komt dichter bij het raadsel van de 'fascinerend-andere, raadselachtig-irritante' Jezus. ,,En de omweg brengt ons dichter bij het mysterie dat we zelf zijn.''

Voor de theologe Jacobine Geel, programmamaakster bij de Ikon, is 'de omweg', het luisteren naar de verhalen, nodig in de strijd tegen de dictatuur, het dogma, de blinde overtuigingen en het fundamentalisme. ,,Waarom, zo vroeg de dichter Bertolt Brecht zich af, hebben de goden geen tanks en kanonnen, slagschepen, bommenwerpers en mijnen? Zou het er met ons én met hen dan niet beter voorstaan? De bekoring dus van de kortste weg, de lekkere trek, de snelste winst, de macht van het geweer. Wat is daar eigenlijk tegen? In één woord: leven. De kwaliteit van het resultaat wordt bepaald door de weg ernaartoe. De verhalen over Jezus maken duidelijk: het gaat erom de weg te gaan, met pijn en moeite en vallen en opstaan. Het is niet anders. Geloven is geen instantverlichting, klaar terwijl u wacht. Geloven is elke dag weer balanceren tussen het verlangen naar de goede afloop en schoorvoetend gaan. Er is geen alternatief uiteindelijk dan dictatuur. Leven is traag, communiceren is moeizaam en gerechtigheid haal je niet bij de bakker. Maar de duivel gaat over lijken. Daarom neem je de kortste weg niet.''

Geel opende zaterdagmiddag een tentoonstelling over het 'Jezus mysterie' in de parochie van de O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen aan de Haagse Elandstraat. Vijftig Nederlandse kunstenaars laten zien hoe zij de betekenis van Jezus vandaag ervaren. De kunstenaars werden geselecteerd uit een groep van zestig die eerder meewerkten aan de tentoonstelling 'Lang leve de Koningin' over de vorstin. De enige voorwaarde voor deelname was dat het kunstwerk 'respectvol' moest zijn.

Slenteren langs de tentoonstelling in het zojuist gerestaureerde neogotische kerkgebouw geeft meteen het gevoel op weg te zijn langs de door Geel beschreven 'omweg'.

Dat wordt het duidelijkst in het schilderij 'De eindeloze reis' van John Klinkenberg, waarop alleen besneeuwde bergen en een grote Amerikaanse auto te zien zijn. ,,Ik reis omdat ik op zoek ben naar de waarheid en niet kan doordringen tot het mysterie. Dit is mijn beeld van Jezus: voortdurend naar hem op zoek en hem soms even vinden in de magistrale natuur.''

Of neem het schilderij 'Stranger in hell' van de soldaat met een doornenkroon, die een oude vrouw troost voor haar brandend huis. De kunstenares Suzette Born, niet kerkelijk grootgebracht, gelooft in het bestaan van de onbekende soldaat: hij is haar hoop en 'Messias', iemand die 'nee' durft te zeggen tegen de mars naar de hel.

Voor Maurice Heerding, die zijn schilderij 'The return of the New Messiah' noemde, zou Jezus eveneens niet als wereldvreemde hippie met een doornenkroon terugkeren. Eerder als gewone jongen - die hij dan ook schilderde - maar wel vol innerlijke kracht en passie. Voor hem staat de terugkeer van de Messias niet voor de terugkeer van de zoon van God om ons te verlossen, maar voor de bevrijding van de mens Jezus zelf. Ook Elise Coenen, die haar bronzen sculptuur 'vrij geboren' noemt, borduurt voort op het thema van innerlijke vrijheid en kracht. Voor haar biedt het geloof de mens in een verwarrende wereld een geestelijk anker. ,,Deze transformatie vereist innerlijke kracht en de vrijheid om zich los te maken van de huidige maatschappelijke structuur en haar opvattingen'', aldus de kunstenares.

Cynischer is Julie Hendriks met haar 'Superstar Sale'. Ze schilderde het Jezuskind in de krib: 'de enige echte Jezus Christus met krib, stro en air miles voor de fantastisch lage prijs van ¿ 66,60!'

Pauline Hille plaatst Jezus eveneens in de moderne tijd: ze laat Madonna aan zijn voeten zien en citeert uit de hit 'Like a prayer' van de zangeres.

Intrigerend is de assemblage van Dicky Bijlsma. 'Is hij God en/of Mephisto? Of is er geen God, slechts godinnen, is er geen moraal, slechts bekentenissen, is er geen macht, slechts variaties, is er geen kunst, slechts modellen, is er geen liefde, slechts slaapkamers, is er geen mens die deugt. Omhul mij, ontvang mij, wees de religie waarin ik kan geloven. Je hoeft geen bijbel te schrijven om mij te bekeren. Een paar woorden volstaan.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden