Jeugdzorg gaat onder de maat komen

Instelling De Hoenderloo Groep. "Twintig procent minder budget betekent dat we vijftig jongeren naar huis zouden moeten sturen." Beeld Bram Petraeus

Zijn werkweken zitten overvol met besprekingen en onderhandelingen. Nog ruim drie maanden. Dan is de overheveling van de jeugdzorg naar gemeenten een feit. "Van iedereen aan de onderhandelingstafel hoor ik: waar zijn we in godsnaam mee bezig? Maar al die weldenkende mensen laten zich als makke lammetjes meesleuren door de politiek", waarschuwt Erwin Duits, directeur van jeugdzorginstelling De Hoenderloo Groep (DHG).

In haar laatste rapport stelde de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ), die in opdracht van het Rijk de overgang van jeugdzorg in de gaten houdt, dat de eindspurt te laat is ingezet. TSJ kwam tot de weinig positieve conclusie dat te hopen valt dat per 1 januari tenminste aan de minimumeisen wordt voldaan. Jeugdzorg Nederland noemt de situatie '1 minuut over 12'.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten begrijpt de zorgen, maar belooft dat wethouders kinderen niet 'tussen wal en schip zullen laten vallen'. Staatssecretaris Van Rijn heeft hulptroepen paraat om gemeenten die nog niet klaar zijn voor hun nieuwe taken bij te staan.

Denemarken
Woensdag vindt in de Kamer het debat plaats over de transitie van de jeugdzorg. Erwin Duits verwacht er weinig van: "Er is pas een delegatie naar Denemarken geweest, om te kijken wat de transitie van acht jaar geleden daar heeft opgeleverd. De zorgkosten namen de eerste jaren aanmerkelijk toe, de specialistische zorg is er afgebroken en het kost nu een veelvoud die weer op te bouwen. Hopelijk tuimelen we niet in dezelfde valkuilen."

Gemeenten lijken aardig in staat de jeugdzorg lokaal te organiseren. De grootste zorg geldt het budget voor de specialistische zorg, de landelijke instellingen waar jongeren met de ernstigste gedragsproblemen worden opgevangen. De Hoenderloo Groep geldt voor hen vaak als laatste halte. Er worden bijna driehonderd jongeren behandeld, die gemiddeld 6,5 jaar hulpverlening achter de rug hebben en al in zo'n zeven pleeggezinnen en zorginstellingen hebben gewoond.

DHG huisvest jongeren uit 38 van de 42 Nederlandse regio's. De onderhandelingen met die regio's zijn nog maar net begonnen, hetgeen met nog drieënhalve maand te gaan voor veel onzekerheid zorgt. Duits: "Bij die inkoopgesprekken gaat het vooral over geld, nauwelijks over kwaliteit. Maar die transitie moest toch vooral tot verbetering leiden?"

Excessen
Gemiddeld liggen in de aanbestedingen voor de specialistische jeugdzorg de tarieven zo'n 20 procent onder het huidige tarief. "20 procent minder betekent dat we dus meer dan vijftig jongeren naar huis zouden moeten sturen. Vanzelfsprekend gaan wij ons uiterste best doen om alle zorg voor alle jongeren ook in 2015 door te zetten en de financiering rond te krijgen. Dat is onze plicht jegens deze jongeren én de samenleving. Want anders vrees ik voor excessen. Deze jongeren kunnen de maatschappij ontwrichten. Dat hebben ze vaak al laten zien voordat ze hier kwamen, met grensoverschrijdend seksueel gedrag, of agressie. Ze zitten hier niet voor niets."

Natuurlijk, de kosten van de jeugdzorg zijn de afgelopen jaren uit de hand gelopen. Het moet goedkoper, ziet ook Duits. Hij noemt het een goede zaak dat gemeenten meer gaan inzetten op de preventie. Maar er zullen altijd jongeren zijn die dusdanig beschadigd zijn, dat ze uiteindelijk bij DHG komen, zegt hij. "Het zou qua kosten al helpen als dat niet na zeven eerdere opnames ergens anders is, maar bijvoorbeeld na vijf. Of drie."

DHG heeft nu vrijwel alleen maar 'crisisopnamen', nadat het op een andere opvangplek flink uit de hand is gelopen. "Dan krijg je te maken met gefrustreerde ouders en jongeren, bij wie het vertrouwen in hulpverlening onder het nulpunt is gezakt. Als wij jongeren hier eerder zouden krijgen, zonder de beschadigingen van mislukte acties, de pijn van de zoveelste verhuizing en het steeds weer opnieuw beginnen, blijven ze hier ook korter. Zo kun je op termijn ook bezuinigen, maar dan verantwoord."

Cijfers DHG

De Hoenderloo Groep (DHG) is een landelijk werkende instelling voor (280) jongeren met zeer ernstige gedragsproblemen.

69% van de jongeren bij DHG komt uit gebroken gezinnen, armoede en/of zwakke opvoeding

50% van ouders heeft psychiatrische problemen

15% van de gezinnen heeft te maken met verslaving

20% van de gezinnen had problemen met justitie

30% van de jongeren heeft te maken gehad met fysieke mishandeling

12% van de jongeren heeft te maken gehad met seksueel misbruik

20% heeft te maken gehad met verwaarlozing

79% van de jongeren woonde één of meerdere keren in een pleeggezin

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden