Jeugdfestival zoekt alternatief voor Assepoester en springende clowns

ARNHEM - Een virtuoze pirouette of een hoge sprong is aan jonge kinderen niet besteed. Die moeten net op dat moment dringend naar de wc. Of ze vragen keihard: 'Is het nog niet afgelopen?' Een jeugdig publiek stelt andere eisen aan een dansvoorstelling: het moet griezelig of grappig zijn, spannend of sprookjesachtig.

JOLAN DOUWES

Die wensen staan letterlijk in een enquete die vandaag wordt gepresenteerd bij de opening van het eerste Internationale Jeugddansfestival in Arnhem. In opdracht van de organisator, Introdans Educatief, ging een onderzoeksbureau bij duizend kinderen na wat zij graag op het toneel zagen. Prinsen en prinsessen, clowns, konijnen en spoken dus. Veel liefde en romantiek, met hier en daar een vette lach. Suggestie van een ondervraagde: laat iemand eens over een drol uitglijden.

Roel Voorintholt, hoofd van Introdans Educatief en organisator van het festival, liet de enquete houden omdat hij van kinderen zelf wilde horen wat hun ideeen over jeugddans waren. Hij had gemerkt dat vooral kritische volwassenen de voorstellingen beoordelen. Zij zijn altijd prominent aanwezig op festivals en dansdagen voor de jeugd.

In het Studiotheater van Introdans zitten de jonge toeschouwers de komende dagen op de eerste rij. Zij kunnen vijf voorstellingen bekijken, van een Spaanse musical tot een swingend Fins circus-optreden. Ze kunnen meedoen aan workshops van een Noors en een Brits gezelschap. En onder het motto 'Kinderen hebben het voor 't zeggen' mogen zij zondag tijdens een forumdiscussie hun mening geven over de voorstellingen op het festival. Volwassenen praten vandaag en zaterdag over de inhoudelijke en financiele aspecten van jeugddans.

De uitslag van de enquete onder kinderen verbaast Voorintholt niet. Hij weet langer dan vandaag wat het jonge publiek aanspreekt. Aan hun wensen wil hij graag gehoor geven, maar hij gaat niet zo ver dat hij alleen Pipo de Clowns en dansende konijnen op het toneel zet.

"Ik houd wel rekening met de wensen van kinderen, maar ik neem ze niet al te letterlijk. Liever zoek ik een vorm waarin ik de onderwerpen die hen bezighouden toch kan verpakken. Uit het verlanglijstje leid ik af dat ze bezig zijn met onderwerpen zoals verliefdheid. Daar hoef ik niet Assepoester voor tevoorschijn te halen; ik kan twee dinosaurussen ook stapelgek laten worden op elkaar."

'Ik Dino' heet de premiere van Introdans Educatief waarmee het festival opent. Roel Voorintholt maakte de choreografie van deze voorstelling voor kinderen vanaf vier jaar. Toen hij eraan begon, stelde hij zichzelf de eis dat het verhaal duidelijk moest zijn. In herkenbare danstaal wilde hij thema's aansnijden zoals erbij willen horen, aandacht trekken en verliefd zijn.

"Omdat ik zelf voor kinderen heb gedanst, weet ik dat zij geen oog hebben voor een technisch prachtige sprong. Ze zien alleen dat je hoofd dan raar wiebelt. Na afloop kunnen ze wel opmerken dat iemand hoog kon optillen, maar over het algemeen beoordelen ze het optreden in zijn geheel. Sommige dansers vinden dat moeilijk. Die willen graag waardering voor een mooie draai in een moeilijke lift. Ik houd hun dan voor dat het contact met het publiek en het uitdiepen van een rol minstens even belangrijk is."

Hij wil hiermee niet zeggen dat hij geen eisen stelt aan de techniek. Maar zijn dansers - Introdans Educatief heeft er vier in vaste dienst - moeten meer kwaliteiten hebben. "Een jong publiek vraagt veel flexibiliteit van onze mensen. Terwijl zij een pirouette moeten maken, beginnen een paar kleuters te huilen om de lage tonen in de muziek. Een keer zaten kinderen zo voorover gebogen te kijken, dat hun bank omviel."

Jeugddansers hebben nog steeds een lagere status dan dansers voor een volwassen publiek. Ten onrechte, vindt Roel Voorintholt. "Wie van hen heeft om tien uur 's ochtends al een optreden voor 150 kinderen in de gymzaal? En wie moet om twee uur 's middags alweer op voor 500 kinderen in de schouwburg? Jeugddansers moeten vaak keihard werken."

De medewerkers van Introdans Educatief hebben naast hun optredens nog een taak: ze doen ook mee aan voor- en nabesprekingen. Die zijn nodig om de drempelvrees voor ballet weg te nemen. Een theateroptreden hebben kinderen bijna allemaal wel eens meegemaakt - en anders weten ze van de tv wel wat dat is. Het rapduo Kris Kross hebben ze ook wel eens een huppel zien maken. Maar een dansvoorstelling op klassieke muziek hebben de meesten nog nooit gezien.

Het begon goed met het Scapino Ballet dat vanaf zijn oprichting in 1945 al optrad voor schoolklassen. Maar toen het gezelschap zich alleen op volwassenen ging richten, viel er een gat. 'Piccolo Mondo' probeerde de traditie voort te zetten. Het gezelschap redde het echter niet, mede vanwege subsidie-problemen.

Vanuit het moderne, minder gevestigde circuit werden eveneens pogingen gedaan, maar ook daar waren de financien een probleem. Voor jeugdtheater is bij de rijksoverheid wel een potje beschikbaar, maar voor jeugddans niet. Alleen voor incidentele projecten is er het Fonds voor de Podiumkunsten. Een nieuwe vereniging, Het Pakt, wil de belangen van de jeugddans gaan verdedigen bij de overheid. Zij presenteert zich komende zaterdag op het festival.

De tijd ontbreekt, maar Voorintholt zou kinderen graag willen vertellen hoe ze zich moeten gedragen tijdens een voorstelling. Hij merkt dat ze niet meer gewend zijn hun mond te houden; als ze tv kijken, praten ze ook gewoon door. "Toen we een voorstellling in Frankrijk gaven, zaten de kinderen een uur lang geboeid te kijken. Die stilte hadden we in Nederland nog nooit meegemaakt."

Wie voor kinderen danst, moet gedreven zijn. Maar wie voor jongeren danst, moet ook nog 'ns lef hebben. Want het is niet makkelijk om een pas de deux te maken als de proppen door de lucht vliegen. Of een gevoelige scene te spelen terwijl de programmaboekjes ritselen (tegenwoordig krijgen middelbare scholieren de brochure van Introdans pas na afloop.)

"Wij zijn het enige gezelschap dat elk jaar een schoolvoorstelling voor jongeren durft te maken. Maar we gaan door, omdat we het van wezenlijk belang vinden dat iedereen kennis kan nemen van ballet. Tieners roepen vaak dat ze dans stom vinden. Mijn antwoord is dat ze pas na de voorstelling mogen oordelen. Als drie van de 150 toegeven dat het meeviel, ben ik al gelukkig."

Volgend jaar komt er weer een festival in Arnhem. Voorintholt hoopt dan de jongeren op de eerste rij te krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden