Jeugdcriminaliteit / 'Opvoedcursus wordt in toekomst heel gewoon'

Recent onderzoek toont aan dat 90 procent van alle jeugdgevangenen een psychische stoornis heeft. Daarmee telt Nederland meer jonge psychiatrische patiënten in het gevang dan in de daarvoor bedoelde inrichtingen. De massale opsluitingen waren te voorkomen geweest, vindt hoogleraar psychiatrie Rolf Loeber.

AMSTERDAM - Als onderwijzers meer oog hebben voor afwijkend gedrag, zouden veel jongeren op latere leeftijd niet in de gevangenis hoeven te belanden, zegt Rolf Loeber. Hij is verbonden aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en de universiteit van het Amerikaanse Pittsburg. De hoogleraar houdt vandaag de jaarlijkse Trimboslezing in Utrecht.

Loeber: ,,Gedragsproblemen die zich later uiten in crimineel gedrag zijn vaak al te zien op de lagere school. Het gaat om frequent liegen, manipuleren, pesten, ook spijbelen. Nu zijn er veel ouders die zeggen: ik spijbelde ook vroeger. Toch weet je niet of het gedrag van jouw kind iets anders betekent.''

De tijden zijn veranderd, zegt Loeber. ,,In de toekomst zal crimineel gedrag nóg minder getolereerd worden. De samenleving zal de schade die deze kinderen veroorzaken gewoonweg niet meer accepteren.'' De wetenschapper vindt dat opvoeders en onderwijzers nu wakker moeten worden geschud.

De jeugd gedraagt zich de afgelopen vijftien jaar steeds agressiever. Loeber: ,,Niemand weet hoe dat komt. Ook niet waar nou die stoornissen vandaan komen, laat staan hoe het komt dat ze er vaker meerdere tegelijk hebben. Een methode om daar achter te komen, is door ons te richten op de 'vroeg-agressieve jeugd'. Dat moet op grote schaal gebeuren.''

Loeber was twee keer bij het ministerie van justitie op bezoek om zijn ideeën uiteen te zetten. De overheid wil het roer omgooien, maar weet niet naar welke kant. ,,Het ministerie wil weten welke kinderen die pesten en spijbelen aan het experimenteren zijn en van welke kinderen je kan zeggen dat ze op weg zijn naar de criminaliteit. In Nederland is veel kennis aanwezig over allerlei vormen van probleemgedrag, maar niet hoe je kinderen daarop kan beoordelen.''

De hoogleraar is niet bang dat hij met zijn betoog kindergedrag in wezen criminaliseert of zelfs psychiatriseert. ,,Pesten is een vorm van schade toebrengen aan een ander. Deze kinderen maken meerdere slachtoffers en dat moet worden voorkomen. In Engeland vinden daar volop discussies over plaats, maar in Nederland is het stil. Hoe ernstiger het delict, hoe erger de stoornis, blijkt uit de literatuur. Met die wetenschap kan je stellen: criminaliteit is een volksgezondheids probleem. De overheid is dus verplicht vroeg in te grijpen.''

Ook ouders moeten met dat nieuwe denken mee. Als pesten, spijbelen en frequent liegen een soort stoornis zijn, dan moeten de ouders voor het kind dus hulp zoeken. ,,Opvoedcursussen zullen in de toekomst steeds gewoner worden in Nederland. De huidige staatssecretaris, maar ook de voorgaande, hebben zich hiervoor uitgesproken. Het komt voort uit de gedachte: in hoeverre kunnen we bepaald gedrag tolereren. Ouders hebben soms geen benul van wat normaal of abnormaal kindergedrag is.''

De vraag blijft waarom het geweld door kinderen stijgt. Loeber: ,,Ook in Engeland, Canada of Australië gissen ze ernaar. De jongeren die nu vastzitten, en bij wie in 90 procent van de gevallen een stoornis is geconstateerd, zijn een topje van de ijsberg. We hebben met zijn allen geen idee wat er leeft onder de jeugd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden