Jeugdbrigades hardhandig op de bres voor Mugabe

In Zimbabwe worden over enkele weken verkiezingen gehouden. De sfeer wordt steeds grimmiger. Jonge aanhangers van president Mugabe beginnen met name het platteland te terroriseren.

KAAPSTAD - Ze dragen groene uniformen met daarop de tekst 'Derde Chimurenga' -bevrijdingsoorlog tegen de blanken- en hebben doorgaans alleen stokken als wapens. Maar de tienduizenden Zimbabwaanse jongeren die onlangs zijn getraind in speciale kampen vormen momenteel de schrik van het land.

Deze jeugdbrigades struinen heel Zimbabwe af, versperren de wegen, slaan oppositie-aanhangers in elkaar en plunderen tussendoor soms een wijk of een winkelcentrum. Ze zijn net als Hitlers bruinhemden, aldus de oppositie, die meent dat de terreurbendes een ware oorlogsstemming in het land hebben gecreëerd.

De meeste jongeren zijn getraind in het Border Gezi-kamp, een tentencomplex in Mount Darwin, 80 kilometer ten noorden van de hoofdstad Harare. Daarnaast zijn de afgelopen tijd op allerlei plattelandsscholen kleinere trainingscentra opgezet. Hoeveel jongeren nu al de tiendaagse training hebben gehad, is onbekend, maar volgens de oppositie moeten het er minstens 100000 zijn.

Elliot Manyika, de minister van jeugdzaken, ontkent dat de jongens militaire training krijgen en beweert dat het gaat om 'zelfredzaamheidscursussen', maar uit opmerkingen van jongens zelf blijkt dat ze wel degelijk worden gedrild. Ze zeggen dat president Mugabe heeft beloofd hen na de verkiezingen in maart op te nemen in politie of leger.

Hun taak is duidelijk. Overal in het land houden ze mensen aan, die ze dwingen Zanu-PF-kaarten te tonen, de kaarten van de regeringspartij. Soms richten ze daarvoor wegblokkades op, soms springen ze uit de bosjes om auto's tegen te houden en soms gaan ze gewoon van huis tot huis. Verscheidene stadjes, zoals Bindura en Chinoyi, zijn nagenoeg afgesloten door de wegblokkades; wie geen Zanu-PF-kaart heeft, komt er niet uit.

Een blanke vrouw, die haar naam niet wilde noemen, vertelde een Zimbabwaanse journalist dat ze onlangs werd aangehouden in Mutorashanga. ,,Ze wilden mijn Zanu-PF-lidmaatschapskaart zien. Toen ik zei dat ik er geen had, zeiden ze dat ze volgende week zouden terugkomen om te controleren. Daarna lieten ze me roepen: 'Vooruit met Osama bin Laden, vooruit met Robert Gabriel Mugabe, weg met de blanken'. Het was doodeng.''

De terreur is inmiddels zo groot geworden dat vele Zimbabwanen uit nood maar zo'n partijkaart aanschaffen. ,,Zonder een kaart word je vernederd'' aldus een blanke manager van een boerderij. ,,We werden gedwongen te knielen op de weg, te smeken om erdoor te mogen en slogans te zingen.'' Sommigen leren zelfs liederen van de bevrijdingsstrijd uit de jaren zeventig uit hun hoofd, nadat mensen in elkaar werden geslagen omdat ze deze niet konden zingen.

VERVOLG OP PAGINA 7

'Partijkaart noodzakelijk zoals water en lucht'

Zimbabwe

VERVOLG VAN PAGINA 1

Niet alleen vrij rondreizen lijkt bijna onmogelijk te worden zonder een Zanu-PF-kaart, maar op sommige plekken kun je niet eens naar de dokter of je kinderen aanmelden voor een school. In de plaatsen Gutu en Zaka hebben winkeliers te horen gekregen dat ze alleen mogen verkopen aan mensen met een partijkaart. ,,Op dit moment is het hebben van een partijkaart even noodzakelijk als het water dat we drinken en de lucht die we inademen'', aldus een zakenman.

De kaarten zijn inmiddels zo gewild dat het hoofdkwartier van de partij de vraag ernaar niet aankan. Hoewel de jeugdbrigades ook betaalbonnen accepteren als bewijs dat je er een hebt aangevraagd, gaan de kaarten op de zwarte markt soms voor negen keer de officiële prijs (1,50 gulden) van de hand.

Maar aangezien het bezit van een partijkaart niet betekent dat de houders ervan ook daadwerkelijk zullen stemmen op Mugabe, voegen de jeugdbrigades een flinke dosis geweld toe aan hun activiteiten. Volgens de organisatie Zimbabwe Human Rights zijn met name de jeugdbrigades verantwoordelijk voor de scherpe toename van geweld in december. In die maand werden zeven aanhangers of leden van de oppositie vermoord, meer dan in welke andere maand ook. In totaal werden in 2001 48 Zimbabwanen vermoord in het politieke geweld, 329 gekidnapt, van 564 mensen woningen en bezittingen vernield en werden 2245 mensen slachtoffer van marteling of verkrachting, aldus de organisatie.

Volgens de leider van de oppositiepartij Movement for Democratic Change (MDC), Morgan Tsvangirai, is inmiddels sprake van een 'kleinschalige burgeroorlog'. Veel jeugdbrigades roepen hun slachtoffers toe dat ze 'zich moeten voorbereiden op oorlog'. Door de terreur is het voor de MDC -vooral populair in de grote steden- vrijwel onmogelijk om nog campagne te voeren op het platteland. Op optimistische momenten zegt de MDC te hopen dat de angst zich juist tegen Mugabe zal richten, maar de vrees voor verlies is toch groot. ,,De brigades hebben een enorm intimiderend effect op het platteland'', aldus Roy Bennet, MDC-parlementslid.

Volgens professor Masipula Sithole van de Universiteit van Zimbabwe zijn de jeugdbrigades echter juist een teken van zwakte. Hoewel de legerleiding onlangs heeft gezegd het niet te zullen accepteren als Tsvangirai wint, heeft Sithole grote twijfels over de loyaliteit van gewone soldaten aan Mugabe. ,,Het Border Gezi kamp en de brigades tonen simpelweg dat de president er dit keer niet in is geslaagd om de militairen te dwingen het vuile werk voor hem op te knappen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden