Jeths mengt gedurfd het orgel met orkest

ROTTERDAM - Het Rotterdams Philharmonisch Orkest smijt stevige wereldpremières van Nederlandse makelij op de markt.

Zaterdagavond klonk het krachtdadige 'Throb' van Willem Jeths; het orkest, met een prominente rol voor het grote slagwerk, en het Doelenorgel richtten onder leiding van de Engelse gastdirigent Jan Latham-Koenig een klankorgie aan.

Vanavond is de beurt aan drie componisten die samen het driedelige 'Discharge' maakten: Huba de Graaff deel 1, Rijnhard Bokelmann deel 2 en Arthur Sauer deel 3. In 'Discharge' hebben zij getracht de vervormende effecten in popmuziek toegepast op de elektrische gitaar, over te brengen op een symfonisch ensemble. “De intensiteit van het stuk en de daarbij vereiste mentale instelling van de musici is waarschijnlijk de reden dat het stuk drie maal voor het Holland Festival geprogrammeerd stond en toch tien jaar later pas zijn wereldpremière beleeft”, aldus de toelichting.

Over de mentale instelling van de concertbezoeker wordt gezwegen; die zal vanavond tolerante oren moeten meebrengen. Dat past goed binnen het kader van dit bijzondere concert, ter viering van de honderdste geboortedag van Eduard Flipse.

Flipse was tussen 1930 en 1961 chefdirigent van het R.Ph.O. Hij zette zich met kracht in voor nieuwe en Nederlandse muziek. Liet het publiek blijken een stuk niet mooi te vinden, dan programmeerde hij het later in het seizoen gewoon nog een keer.

Het publiek waardeerde zaterdag 'Throb' van Willem Jeths wel degelijk. Spoedige herhaling is toch gewenst zodat kan blijken of Jeths in een aardig geluidsidee bleef hangen, of dat zijn fantasie ook inhoudelijk iets vertelt. Throb is Engels voor gebonk; het werkwoord drukt ook uit dat iemand hevige emoties ondergaat. Het laagste octaaf van een 32 voets orgelregister laat een soort gedreun horen. Dat effect komt helemaal uit als twee tonen op een kleine secunde afstand worden aangehouden.

Zo begon 'Throb'. Een oerknal op pauken en twee grote trommen zette een ontwikkeling in gang die soms iets weg had van de evolutie in de kosmos. Jeths speelde ook hoog tegen laag uit en bereikte op die manier in zo'n zeventien minuten hoogst ongewone klankcombinaties, gedurfd kleurrijk en ritmisch fel.

Hevige emoties werden ruimschoots rondgestrooid (het deed soms denken aan krachtuitbarstingen in Puccini-opera's), maar de abstractie was hoog. Studie voor orgel en orkest zou een goede titel zijn boven dit opmerkelijke werk waarin Jeths helaas een cliché als het laten wegzakken van de wind, niet vermeden had.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden