Jesse Klaver: Parlementaire enquête nodig voor belastingafspraken

Fractievoorzitter van GroenLinks Jesse Klaver. Beeld ANP

Met een parlementaire enquête wil GroenLinks belastingdeals met bedrijven onderzoeken, te beginnen met die van Shell.

Fractievoorzitter Jesse Klaver is woedend. “Ik schaam me kapot dat de politiek dit niet naar boven heeft kunnen halen. Dat we afhankelijk zijn van goede journalistiek en wetenschappers. Niet dat we als Kamer niet de goede vragen stelden, maar omdat ons de informatie geweigerd wordt.”

Klaver beschouwt de door deze krant onthulde afspraak uit 2005 tussen Shell en de Belastingdienst als ordinaire vriendjespolitiek. “Rond de afschaffing van de dividendbelasting ontstond al het beeld dat een bedrijf als Shell maar met de vingers hoeft te knippen en een kabinet doet wat het bedrijf wil, maar hier gaat de beerput pas echt open. Het lijkt er op dat de Belastingdienst meewerkt aan belastingontduiking om een fusie mogelijk te maken. Het is ongehoord.”

De leider van GroenLinks stuurt vandaag een brief naar het presidium van de Tweede Kamer met het verzoek een parlementaire enquête voor te bereiden. Die enquête moet zich richten op deze afspraak tussen de Belastingdienst en Shell en de geschiedenis van het besluit om de dividendbelasting af te schaffen. “Mogelijk moet de hele praktijk van afspraken tussen bedrijven en de Belastingdienst daarin betrokken worden, maar primair wil ik dat we ons verdiepen in de relaties tussen de overheid en Shell.”

“Hoe moet ik verdedigen dat iemand een paar euro te veel gekregen kinderopvangtoeslag of huurtoeslag tot op de laatste cent moet terugbetalen terwijl Shell miljarden aan belasting mag ontduiken? Dit is vriendjespolitiek van de allerslechtste soort. Hoe leg ik uit dat een bedrijf zo effectief bij een regering kan lobbyen?”

Onder ede

Klaver kiest voor een parlementaire enquête, omdat hij alle staatssecretarissen van financiën vanaf 2005, het jaar dat de afspraak met Shell van kracht werd, horen wil. Bovendien moeten alle mensen uit de top van Shell vanaf die datum onder ede verhoord worden. Dat de afspraken vertrouwelijk zijn en dus niet in het openbaar in een enquête besproken kunnen worden, acht hij geen bezwaar. “Desnoods verhoren we achter gesloten deuren. Het gaat hier om de politieke verantwoordelijkheid, daarom is een enquête op zijn plaats.”

GroenLinks heeft andere onderzoeksmogelijkheden onderzocht. Zo ligt er al een motie van Klaver’s fractiegenoot Bart Snels die de Kamer vraagt de Algemene Rekenkamer onderzoek te laten doen naar de rechtmatigheid van de rulingpraktijk van de Belastingdienst. Ook een klacht bij de Europese Commissie en/of de Autoriteit Consument en Markt wegens ongeoorloofde staatssteun behoort tot de mogelijkheden.

Het is bepaald niet zeker dat Klaver de door hem verlangde parlementaire enquête ook krijgt. Daarvoor zal hij de steun moeten verwerven van minimaal één van de vier regeringsfracties. Afgaande op de terughoudende reacties op de afspraak van de Belastingdienst met Shell valt niet voetstoots aan te nemen dat hij die steun heeft. Mocht er komende week een debat aan die afspraak worden gewijd in de Kamer dan wordt duidelijker of die steun er is, dan wel er kan komen. 

Kamer wil het fijne weten van ruling

De gang van zaken rond de afspraken tussen de Belastingdienst en Shell en de vrijstelling van een deel van het door de energiereus uitgekeerde dividend van dividendbelasting toont opnieuw aan dat de Tweede Kamer bij dergelijke afspraken altijd achter de feiten aanloopt. De Belastingdienst – al dan niet in overleg met de politieke leiding van het ministerie van financiën – maakt afspraken en de volksvertegenwoordiging hoort er pas van als een dergelijke ruling uitlekt.

De fiscaal woordvoerder van de PvdA, Kamerlid Henk Nijboer, grijpt de bevindingen van hoogleraar belastingheffing van concerns, Jan van de Streek, aan om (nogmaals) te pleiten voor betere informatievoorziening van het parlement over afspraken tussen bedrijven en de Belastingdienst. “Het lijkt er op dat, als Van de Streek gelijk heeft, hier aan belastingontwijking gedaan is met hulp van de Belastingdienst”, aldus Nijboer. “Ons wordt steeds voorgehouden dat de dienst bij dergelijke afspraken niet meer doet dan de wet toepassen en uitvoeren. Belastingontwijking past niet in die aanpak, lijkt me. Shell zal die ruim 7 miljard terug moeten betalen.”

Nijboer wil komende dinsdag staatssecretaris Menno Snel van financiën per brief tekst en uitleg vragen naar aanleiding van de conclusies van Van de Streek. “En ik wil zo snel mogelijk, in ieder geval voor de zomervakantie een debat over deze afspraak.”

Bij de regeringspartijen wordt terughoudend gereageerd op de ruling. Een woordvoerder van de VVD wilde niet verder gaan dan er op te wijzen dat de Kamer niet kan beoordelen of de ruling voldoet aan de wet. Dat is volgens hem aan de staatssecretaris.

Bij D66 is men iets minder afhoudend. “Het zou zorgelijk zijn als de wet soepel is toegepast. Ik ga er daarom van uit dat de wet netjes is gevolgd”, aldus D66-Kamerlid Steven van Weyenberg. “Ik wil daar opheldering over. Mede op initiatief van D66 zijn er nu overigens strakkere regels rond afspraken tussen bedrijven en de Belastingdienst. En er komt een bronheffing, die het wegsluizen van winst naar belastingparadijzen aanpakt.”

Het CDA en de ChristenUnie stellen dit weekeinde vragen aan Snel. Die zullen gaan over de rulingpraktijk in het algemeen. “We kunnen niet anders”, aldus CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. “Zodra ik over een specifieke afspraak vragen stel, krijg ik als antwoord dat dat vertrouwelijke informatie is.”

Lees ook: 

Shell ontwijkt dividendbelasting

Via een trust op het - als belastingparadijs bekend staande - Kanaaleiland Jersey boekt olieconcern Shell dividend over naar aandeelhouders. Belastingvrij, mét toestemming van de Belastingdienst.

Een oplossing voor Shell

Toen olieconcern Shell in 2004 wilde fuseren, kreeg het bedrijf toestemming van de Belastingdienst voor een constructie om de heffing deels via een trust op Jersey te ontwijken. Maar mocht de fiscus die afspraak wel maken?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden