Jennifer Capriati doet alsof er niets is gebeurd

Jennifer Capriati is uitgeraasd. Ze heeft de ringetjes uit neus en navel laten verwijderen, drinkt niet meer, heeft de marihuana afgezworen en wil niets liever dan de draad oppakken, die ze in september 1993 heeft laten vallen. In Essen, waar de Olympische tenniskampioene deze week haar comeback maakt, kijkt haar vader goedkeurend toe hoe ze haar eerste tegenstandster verplettert. Net als vroeger. “Bijna net als vroeger”, corrigeert ze zelf. Want vroeger was ze diep ongelukkig. En nu niet meer.

NICOLIEN VAN DOORN

Met Jennifer Capriati hoeft niemand medelijden te hebben. Er zijn zieliger gevallen denkbaar dan een voormalige toptienspeelster, die na een afwezigheid van tweeëneenhalf jaar haar rentree maakt in het professionele tenniscircuit. Uit eigen vrije wil nog wel, want niemand heeft haar ertoe gedwongen en voor het geld hoeft ze het ook al niet te doen. Aan haar vier gloriejaren heeft ze bijna anderhalf miljoen dollar aan prijzengeld overgehouden. En dat was nog maar een schijntje vergeleken met de miljoenen aan sponsorcontracten, die ze al voor haar veertiende verjaardag op haar bankrekening had staan, toen ze nog geen stap in het profcircuit had gezet.

Medelijden is hier dus niet op zijn plaats. En toch is dat het gevoel dat je automatisch bekruipt, wanneer Capriati het perszaaltje betreedt. Voorafgegaan, omringd en gevolgd door een wriemelende kluwen mannetjes met maaiende armen, leren jasjes en snorrende camera's. Het voormalige wonderkind maakt zich los uit de chaos en kijkt glimlachend om zich heen. Opgelucht, dat ze haar eerste wedstrijd sinds vijftien maanden tot een goed einde heeft gebracht.

Aarzelend neemt ze plaats achter zes gigantische microfoons. Je zou niet zeggen dat ze volgende maand twintig wordt. Met haar bolle wangen en deinende paardestaart doet ze denken aan een wat groot uitgevallen kind. Zenuwachtig frunnikt ze aan haar t-shirt, de ogen houdt ze angstvallig neergeslagen. Ze is op van de zenuwen. Maar ze houdt zich groot. Zo groot, dat een journalist na afloop teleurgesteld opmerkt: “Ze ging niet eens huilen.”

Dat ze niet in huilen is uitgebarsten, komt omdat daar geen enkele reden voor is. Een ieders nieuwsgierigheid, zo hebben de verslaggevers bijtijds te verstaan gekregen, dient beperkt te blijven tot de zojuist gespeelde wedstrijd. “Eén vraag over Capriati's privéleven en de persconferentie wordt onmiddellijk afgebroken”, klinkt het dreigend.

En zo komt het dat Capriati ongestoord een riedel kan weggeven over . . . ja, waarover eigenlijk? “Het was geweldig. Ik ben blij dat ik weer terug ben. Waarom ik juist nu ben teruggekomen? Tja, waarom niet? Ik heb er erg naar uitgekeken.”

Haar woorden worden overstemd door het onophoudelijke geklik en gezoem van fotocamera's. En toch is er niemand, die haar vraagt of ze wat harder wil praten. Waarom zouden ze ook? Iets zinnigs heeft Capriati niet te melden. Wie is er nou geïnteresseerd in een verslag over een wedstrijd, als dat wordt verteld door iemand die zojuist is teruggekeerd uit de hel? Iemand die op haar negentiende al minstens 143 afleveringen van een soap-serie heeft meegemaakt?

Stuntman

De soap draait aanvankelijk om het echtpaar Stefano en Denise Capriati. Hij is stuntman in tweederangs westerns, zij is stewardess. Denise is in verwachting en Stefano vertelt iedereen dat zijn toekomstige dochter de beste tennisster zal worden die de wereld ooit heeft gehad.

Als Jennifer een maand oud is gooit Stefano haar regelmatig in het zwembad, want hij vindt dat ze moet leren zwemmen. Zodra ze kan zitten, dwingt hij haar sit ups te doen. Ze is drie jaar als ze voor het eerst een racket in handen krijgt.

Op haar dertiende is Jennifer multimiljonair. Drie weken voor haar veertiende verjaardag maakt ze in Boca Raton haar debuut als profspeelster en bereikt meteen de finale, waarin ze van Sabatini verliest. In achttien maanden tijd staat ze drie keer in de halve finale van een Grand Slam-toernooi. Ze wint zes toernooien, waaronder de Olympische Spelen van 1992, en is bijna een jaar lang de nummer zes van de wereld.

Stefano en Denise begeleiden Jennifer naar toernooien en genieten van de miljoenen die ze verdient. Daar hebben ze het zo druk mee, dat ze niet merken dat hun dochter langzaam aan het veranderen is. Miss Sunshine, zoals ze vanwege haar onbevangen vrolijkheid wordt genoemd, begint ietwat saggerijnig te worden. Miss Sunshine heeft namelijk niet zo'n zin meer in de verplichtingen die bij het professionele tennisleven horen, en raakt van pure frustratie aan de drank. Als het begint op te vallen dat Jennifer wel erg vaak met een rinkelende boodschappentas rondloopt, stuurt ze anderen naar de slijterij. Brenda Schultz, die een reputatie heeft dat ze geen nee kan zeggen, verklapte twee jaar geleden dat ze zo vaak 'boodschappen' deed voor Capriati, dat ze op moest passen niet zelf voor een alcoholiste te worden aangezien.

Capriati gaat zich steeds lustelozer en verveelder gedragen. Op persconferenties verschijnt ze met kauwgom in haar mond. Ze kijkt in het niets en beantwoordt vragen, zonder iemand aan te kijken, met ja of nee. Iedereen ergert zich aan haar asociale gedrag. Niemand heeft in de gaten dat het een signaal is: help me, ik ben ongelukkig en weet me geen raad van eenzaamheid. Af en toe laat het supersterretje doorschemeren dat ze het normale leven mist. Dat ze lol wil maken met haar vriendinnen en giechelen om niks, zoals alle tienermeisjes doen. Maar hoe ontsnap je aan de verplichtingen, die een bestaan als proftennisster met zich meebrengen? Hoe ontdoe je je van sponsorcontracten waarmee miljoenen dollars zijn gemoeid? En bovenal: hoe vertel je je ouders dat je de geldkraan wilt sluiten?

Capriati ziet maar één uitweg. In september '93 verliest ze in de eerste ronde van de US Open van de onbekende Leila Meskhi. Ze geeft de schuld aan een elleboogblessure en kondigt aan dat ze een tijdje rust wil nemen en van plan is haar school af te maken. In december stopt ze in een supermarkt een goedkoop ringetje in haar zak en wordt aangehouden wegens winkeldieftal. In februari sturen haar ouders haar naar een ontwenningskliniek. Capriati houdt het er een week uit.

Op 29 maart 1994, haar achttiende verjaardag, verlaat Capriati het ouderlijk huis. Ze gaat op zichzelf wonen en doet alles wat haar vader haar vanaf haar geboorte verboden heeft. Ze draagt zwarte kleren, komt twaalf kilo aan, drinkt, rookt en gaat elke avond uit. Half mei treft de politie haar bij toeval aan in een motelkamer en rekent haar in omdat ze softdrugs bij zich heeft. Op de politiefoto, die de hele wereld overgaat, is ze bijna onherkenbaar met haar pafferige gezicht, donkere wallen onder de ogen, zwarte legerlaarzen en ringen door neus en navel.

Capriati wordt op borgtocht vrijgelaten en laat zich opnemen in het Mount Sinai Medical Center in Miami om een ontwenningskuur te volgen. In november '94 maakt ze haar rentree in Philadelphia. Als ze in de eerste ronde wordt verslagen, trekt ze zich meteen weer terug. “Ik was er nog niet aan toe”, is het enige dat ze daarover kwijt wil. Ze verzwijgt dat ze destijds nog steeds niet van de drank en de drugs kon afblijven en dat haar ouders in scheiding lagen.

Comeback

Ze zegt dat ze haar tweede comeback uit eigen vrije wil heeft gemaakt. Of dat zo is, zal gauw genoeg blijken. Mocht ze de laatste jaren ontdekt hebben dat ze niets liever doet dan voor geld de tennisbaan opgaan, dan kan ze het met haar talent lang volhouden. Als ze zich daarentegen heeft laten opjutten door haar vader, dan gaat het binnenkort geheid mis. Die kans is eerlijk gezegd groot. Door te weigeren op persoonlijke vragen in te gaan, geeft Capriati feitelijk al aan hoe kwetsbaar ze is. Als ze zeker van haar zaak was geweest, had ze haar tanden op elkaar gezet en alle vragen, hoe pijnlijk ook, beantwoord. Op die manier had ze in één klap aan alle speculaties een eind gemaakt.

In plaats daarvan zwijgt ze krampachtig over een periode in haar leven, die voor haar van wezenlijk belang was en die voor haar ambitieuze vader een regelrechte ramp moet zijn geweest. Alleen vragen over de wedstrijd zijn toegestaan. Waarom? Kan het zijn dat ze niet stevig genoeg in haar schoenen staat?

Maar zelfs als we Capriati het voordeel van de twijfel gunnen en ervan uitgaan dat ze het profcircuit heeft gemist en niets liever wil dan reizen, tennissen en in hotels overnachten, dan nog dringt de vraag zich op: wat voor een wil heeft een negentienjarige, die vanaf haar derde jaar is gedrild om de beste tennisster aller tijden te worden? Hoe ziet de wil eruit van een vrouw, die al op haar dertiende in staat was haar ouders en broer in de financiële watten te leggen? En hoe realistisch is iemand, die ooit heeft gezegd: “Als ik stop met tennissen, wil ik over straat lopen en de mensen om me heen horen zeggen: daar heb je Jennifer Capriati, de grootste tennisster die de wereld ooit heeft gekend.” De grootste is ze nog lang niet. Maar misschien wel de zieligste?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden