Jehovah's getuigen, maar net een gewone familie

Het genre is genoegzaam bekend: teleurgestelde en boze ex-leden van religieuze groeperingen die hun ervaringen op papier zetten, veelal vergezeld van een waarschuwing vooral de valkuil te vermijden waar ze zélf in zijn gevallen. Veel nieuws levert dit soort lectuur over het algemeen niet op, maar Uitgesloten is een welkome uitzondering.

RICHARD SINGELENBERG

Schrijver Paulo van Vliet is opgegroeid als Jehovah's getuige (JG) en later 'uitgesloten' - te vergelijken met geëxcommuniceerd worden. Dat op zich lijkt voldoende om met veel wrok terug te kijken, maar Van Vliet is opmerkelijk genuanceerd. Hij schildert een beeld van zijn opvoeding - in romanvorm - dat haaks staat op de vooroordelen die over JG bestaan.

Als klein jongetje worden hem geen beperkingen opgelegd en ook zijn groei naar volwassenheid, waarin seks, drank en drugs regelmatig figureren, roept weinig associaties op met de bekende stereotypen. De opvatting van quasi-deskundigen dat horden kinderen van JG en vergelijkbare groeperingen met fikse mentale stoornissen rondlopen wordt in ieder geval gelogenstraft.

Zijn vader is ouderling, maar dat betekent nog niet dat het gezin binnen de religieuze gemeenschap als voorbeeldig te boek zou moeten staan. Integendeel: pa houdt van Pink Floyd, tolereert zoonlief's platencollectie van de als satanisch bekend staande rockgroep 'Kiss' en doet niet moeilijk als Paulo met een 'wereldse' vriendin thuiskomt. Kortom, het lijkt wel een gewone familie. Alleen, af en toe moet er huis-aan-huis gepredikt worden; zijn terloopse terugblik op deze religieuze plicht schetst Van Vliet echter als de gewoonste zaak van de wereld. Het hoorde erbij.

Nee, aan opvoeding in 'de waarheid' (het geloofssysteem van de JG) “zit een warme vrouwelijke kant en er zijn ontegenzeggelijk voordelen aan verbonden om erin op te groeien,” aldus de schrijver. Natuurlijk, er is een scheiding met 'de wereld', hoewel in sommige gevallen erg kunstmatig: “We vierden geen oud-en-nieuw, maar we kwamen wel met een man of twintig bij elkaar om geen oud-en-nieuw te vieren.” Zonder oliebollen, dat wel.

Dat het toch tot een breuk gekomen is tussen Van Vliet en de JG heeft alles te maken met de relatie met zijn vriendin. Voorechtelijke seks is onder JG verboden en Van Vliet is zo eerlijk zijn 'zonde' wat dit betreft op te biechten. Het zogenoemde 'gerechtelijk comité', zeg maar de kerkelijke rechtbank van de JG, besluit hem daarop uit de gemeenschap te stoten. Voor menigeen zou deze kille vorm van excommunicatie voldoende zijn voor een levenslange kruistocht tegen het Wachttorengenootschap, de overkoepelende organisatie van de JG, maar zo simpel is het niet.

Van Vliets schets van de bureaucratische manier waarop besloten werd hem uit de gemeenschap te stoten is vernietigend. Tegelijkertijd toont hij fijntjes de ambivalentie waarmee menig ex-JG wordt geconfronteerd. Het verlies van het warme bed van de hechte gemeenschap tegenover de individuele drang om de strenge regels, die datzelfde bed nu eenmaal warm houden, te ontduiken. De kosten-baten analyse, die hij in dit boek maakt, is dan ook nog niet voltooid. Het paradijs loopt hij mis, zoveel is wel zeker. Maar ja, hoe verlokkelijk is het vooruitzicht op “tienduizend jaar leven en nooit meer dronken worden?” Tegelijkertijd toont hij mededogen met zijn moeder, want hoe kan zij in het Hof gelukkig worden als hij er niet bij is? Van Vliet besluit met een gebed, opgedragen aan Jehovah. Hij is nog niet klaar met zijn verleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden